E-ticaret sözlüğüVergi, fatura ve muhasebe

Geçici vergi nedir?

Geçici vergi, kapsamdaki mükelleflerin yıl içindeki kazançları üzerinden hesaplayıp yıllık gelir veya kurumlar vergisinden mahsup etmek üzere ödediği vergidir. 2026 hesabında dört dönem ve mükellef türüne uygun oran esas alınır.

Son kontrol: 26 Ekim 20265 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Geçici vergi, kapsamdaki mükelleflerin yıl içindeki kazançları üzerinden hesaplayıp yıllık gelir veya kurumlar vergisinden mahsup etmek üzere ödediği vergidir.

Bir bakışta

Temel hükümGVK mükerrer md. 120

Gelir geçici vergi2026: %15

Kurum genel oranı2026: %25; özel oran ve indirimler ayrıca uygulanır

Dönem sayısı4 dönem; birikimli 3, 6, 9 ve 12 ay

Yıllık mahsupÖdenmiş geçici vergi; 252 Tebliğ bölüm 2

Geçici vergi hangi kazanç için ödenir?

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu mükerrer md. 120, ticari kazanç sahipleri ve serbest meslek erbabı için geçici verginin temelini düzenler. 217 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği kapsam ve hesap esaslarını açıklar. Gerçek usulde ticari faaliyeti bulunan internet satıcısının dönem kazancı da bu çerçevede ele alınır. Şahıs şirketi olarak anılan gerçek kişi işletmesiyle kurumlar vergisine tabi limited şirket aynı oran ve yıllık vergi düzenini kullanmaz. Önce işletmenin mükellefiyet türünü belirleyin; satış kanalının adı tek başına verginin türünü belirlemez.

Basit usulde vergilendirilenlerin durumu farklıdır; bu grubu gerçek usulde ticari kazanç sahibi gibi geçici vergi hesabına sokmayın. Gelir vergisi tarafında yalnız ücret, kira veya menkul sermaye iradı bulunması da aynı geçici vergi yükümlülüğünü doğurmaz. Basit usul ile gerçek usul ayrımı, işletmenin kayıt ve vergi durumuyla belirlenir. GVK md. 42 kapsamındaki yıllara yaygın inşaat ve onarma gibi kazançlara ilişkin özel kapsam hükümleri de vardır. Karma faaliyet yürüten işletmede farklı gelirleri tek açıklamayla aynı vergi grubuna yerleştirmeyin.

2026 oranları ve dört dönem nasıl uygulanır?

GİB’in 2026 oran tablosunda gelir vergisi mükellefleri için geçici vergi oranı %15, kurumlar vergisi mükellefleri için genel oran %25 olarak gösterilir. Kurumlarda belirli sektör ve projeler için %30 oranı, şartları sağlanan kazançlar için indirimli oran uygulamaları bulunur. Bu nedenle bütün şirketlere değişmez tek oran uygulanacağı söylenemez. Ayrıca kurumlarda kapsamına girenler yönünden yurt içi asgari kurumlar vergisi kontrolü geçici vergi dönemlerinde de yapılır. Sadece banka hareketindeki satış toplamına genel oranı çarpmak, doğru vergi hesabını kurmaz.

7566 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonrasında dördüncü geçici vergi dönemi yeniden uygulanır. GİB’in 2026 beyan rehberi bu düzenlemenin 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemlerine ilişkin beyannameleri kapsadığını açıklar. Takvim yılı hesabında dönemler ocak–mart, nisan–haziran, temmuz–eylül ve ekim–aralıktır. Kazanç hesabı yılbaşından başlayarak sırasıyla 3 ay, 6 ay, 9 ay ve 12 ayı kapsar. Eski üç dönemli anlatımı 2026’ya taşımayın. Özel hesap döneminde dönemler takvim yılının ocak ayından değil, onaylanmış hesap döneminin başlangıcından kurulur.

Birikimli matrah ile ödenecek tutar nasıl ayrılır?

Her dönemde hesaplanan vergiyle o dönemde ödenecek vergi aynı tutar olmayabilir. Önce yılbaşından dönem sonuna kadar olan kazançtan ilgili vergi matrahı belirlenir ve uygulanacak oranla vergi hesaplanır. Ardından aynı hesap dönemine ait önceki geçici vergi ödemeleri ve şartları sağlayan vergi kesintileri mahsup edilir. Hesabın birikimli olması önceki aylardaki geliri ikinci kez vergilendirmek için değildir; yıl içinde oluşan toplam duruma göre kalan ödeme belirlenir. Stopaj belgelerini ve önceki ödeme kayıtlarını bu kontrol için ayrı satırlarda saklayın.

Sayfadaki kurgusal örnekte gerçek usulde gelir vergisi mükellefinin ilk dönem matrahı 100.000 TL, ilk altı ayın birikimli matrahı 180.000 TL kabul edilmiştir. Bunlar doğrudan satış toplamı değildir; örnek, indirim ve gider değerlendirmesi tamamlanmış vergi matrahlarıyla başlar. Başka tevkifat, indirim veya mahsup varsayılmaz. İlk dönem vergisinin tamamının ödendiği kabul edildiğinden ikinci dönem hesabında bu ödeme düşülür. Şirketler için genel %25 oranıyla aynı rakamları hesaplayıp sonucu bu gerçek kişinin vergisi gibi sunmak yanlış kişi türü seçimi olur.

Örnekte ikinci dönemin birikimli vergisi 27.000 TL iken ilave ödemesi 12.000 TL’dir. İki ödeme toplamı yine birikimli 27.000 TL’ye ulaşır. İlk üç ayın vergisini tekrar ekleyip toplamı 42.000 TL yapmak, önceki ödemenin mahsubunu atlamaktır. Buna karşılık yalnız nisan–haziran hasılatını ayrı bir işletmeymiş gibi ele almak da yılbaşından gelen matrahın izini kaybettirir. Dönem dosyasında matrah, oran, hesaplanan vergi, önceki ödeme ve kalan tutar farklı başlıklarla gösterildiğinde bu iki hata daha kolay fark edilir.

Beyan, ödeme ve yıllık mahsup nasıl izlenir?

GİB’in 2026 kurumlar vergisi rehberinde takvim yılı için genel beyan ve ödeme zamanları sırasıyla 17 Mayıs, 17 Ağustos, 17 Kasım ve izleyen yılın 17 Şubat günü olarak gösterilir. Tatil, süre uzatımı ve mükellefe özel düzenlemeler için ilgili dönemin GİB takvimi ve resmî duyuruları kontrol edilir. Elektronik beyannamenin verilmesiyle banka veya vergi tahsilatında ödemenin gerçekleşmesi ayrı adımlardır. Sadece hazırlanmış taslağı tamamlanmış beyan, tahakkuk fişini de ödenmiş vergi gibi kaydetmeyin. Gönderim onayı, tahakkuk ve ödeme belgesini dönem dosyasında eşleştirin.

252 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği bölüm 2, yıllık beyannamede geçici vergi mahsubu için verginin ödenmiş olmasını arar. Tahakkuk etmiş fakat ödenmemiş tutar yıllık vergiden ödenmiş gibi indirilemez. Mahsuptan kalan tutarlar için düzenlenen diğer borçlara mahsup ve iade süreci de takip edilir. Geçici vergi, yıl sonunda yıllık vergi hesabının yapılmasını ortadan kaldırmaz; gelir vergisinde yıllık tarifeyle oluşacak tutar ayrıca belirlenir. Fatura ve gider belgeleri matrahın dayanağı, ödeme belgeleri ise mahsup kontrolünün dayanağı olarak düzenli tutulmalıdır.

05 · Örnek

Örnek: İlk altı ay için birikimli hesap ve önceki ödeme

Kurgusal gerçek usul gelir vergisi mükellefinin 2026 ilk üç ay matrahı 100.000 TL, ilk altı ay birikimli matrahı 180.000 TL’dir. %15 oran uygulanır; ilk vergi tamamen ödenmiştir, başka indirim ve kesinti yoktur.

İlk dönem vergisi: 100.000 TL × %15 = 15.000 TL.
Bu 15.000 TL’nin tamamen ödendiğini varsayın.
İlk altı ayın birikimli vergisi: 180.000 TL × %15 = 27.000 TL.
İkinci dönem ilave ödeme: 27.000 TL − 15.000 TL = 12.000 TL.
İki ödeme kontrolü: 15.000 TL + 12.000 TL = 27.000 TL.

Sonuç

Bu kurguda ikinci dönem 12.000 TL daha ödenir; yıl içi toplam ödeme 27.000 TL olur. Bu tutar yıllık nihai gelir vergisi hesabı değildir.

06 · Fark

Geçici vergi ile karıştırılan kavramlar

Geçici vergi ≠ KDV

Mal ve hizmet işlemlerine ilişkin ayrı vergidir; geçici vergi kazanç üzerinden gelir veya kurumlar vergisine mahsup için hesaplanır.

Geçici vergi ≠ Hesaplanan vergi

Birikimli matrah ve oranla bulunan tutardır; önceki ödemelerin mahsubundan sonraki kalan ödeme farklı olabilir.

Geçici vergi ≠ Stopaj

Ödeme üzerinden yapılan kesintidir; şartlarını sağlayan kesintiler geçici vergi hesabında mahsup edilir.

07 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Mükellefiyet türünü, kapsamı ve doğru oranı belirleyin.
Dönem sonuna kadar birikimli kazanç ve matrahı çıkarın.
Önceki ödeme ve uygun stopaj kayıtlarını eşleştirin.
Beyan ve ödeme için güncel GİB takvimini kontrol edin.
Beyan onayı, tahakkuk ve ödeme belgelerini birlikte saklayın.
Yıllık beyannamede ödenen geçici vergi mahsubunu kontrol edin.

08 · Devamı

İlgili rehberler

09 · Sık sorulanlar

Geçici vergi hakkında sık sorulanlar

2026 geçici vergi oranı kaçtır?

GİB’in 2026 oran tablosunda gelir vergisi mükellefleri için %15, kurumlar için genel oran %25 gösterilir. Kurumlarda belirli sektör ve projelerde %30, şartlarını sağlayan durumlarda indirimli oran uygulanır.

Dördüncü geçici vergi dönemi geri geldi mi?

7566 sayılı Kanun değişikliğiyle 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemlerine ilişkin beyannamelerde dördüncü dönem yeniden uygulanır. 2026 takvim yılında dört dönem esas alınır.

İkinci dönemde yalnız son üç ay mı hesaplanır?

Matrah yılbaşından itibaren birikimli hesaplanır; ikinci dönem ilk 6 ayı kapsar. Hesaplanan vergiden aynı hesap dönemine ait önceki geçici vergi ödemeleri ve şartlarını sağlayan kesintiler mahsup edilir.

Tahakkuk eden ama ödenmeyen vergi yıllık vergiden düşülür mü?

252 Seri No.lu Tebliğ bölüm 2.2, yıllık beyannamedeki mahsup için geçici verginin ödenmiş olmasını arar. Ödenmemiş tutar ödenmiş gibi yıllık vergiden mahsup edilemez.

Geçici vergi bütün satış bedeline mi uygulanır?

Vergi ilgili kazanç ve matrah üzerinden hesaplanır. Satış hasılatı, banka tahsilatı ve vergi matrahı farklı kavramlardır; gider, değerleme, indirim ve istisnalar matrah tespitinde kendi kurallarıyla ele alınır.