E-ticaret sözlüğüVergi, fatura ve muhasebe

Amortisman nedir?

Amortisman, işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranma, aşınma veya değer kaybına maruz kalan uygun kıymetin değerinin mevzuata göre dönemlere dağıtılarak giderleştirilmesidir. Ekipmanın ödeme tutarı, dönem gideri ve kalan kayıt değeri ayrı izlenir.

Son kontrol: 26 Ekim 20264 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Amortisman, işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranma, aşınma veya değer kaybına maruz kalan uygun kıymetin değerinin mevzuata göre dönemlere dağıtılarak giderleştirilmesidir.

Bir bakışta

Temel kapsamVUK md. 313; işletmede 1 yıldan fazla kullanılan kıymet

2026 had12.000 TL’yi aşmayan uygun demirbaş; doğrudan gider seçeneği

Bilgisayar sınıfıGİB liste 4.1: 4 yıl, %25 normal oran

Azalan bakiyelerBilanço esasındakiler; normalin 2 katı, en çok %50

Kayıt kontrolüMaliyet, giriş, yöntem, dönem ve birikmiş amortisman

Amortisman internet satıcısında hangi alıma ilişkindir?

213 sayılı Vergi Usul Kanunu md. 313, amortismana tabi kıymetlerin temel kapsamını düzenler. İşletmede 1 yıldan fazla kullanılan, yıpranan veya değer kaybeden uygun demirbaş ve ekipman bu kapsamda ele alınır. Sipariş yönetiminde kullanılan bilgisayar ile müşteriye satılmak üzere depoya alınan bilgisayar aynı amaçla tutulmaz. Birincisinde işletmenin kullanımı, ikincisinde ticari mal satışı söz konusudur. Bu yüzden faturada aynı ürün adı yazması ikisini aynı muhasebe işlemine dönüştürmez. Önce alımın amacını, işletmedeki kullanımını ve kayıt türünü belirleyin.

GVK md. 40/7, VUK hükümlerine göre ayrılan amortismanları ticari kazancın tespitinde ele alır. Bir şahıs şirketi için alınan ekipmanın maliyetiyle yıllık gideri bu nedenle ayrı takip edilir. Amortisman yeni bir ödeme değildir; kıymetin kayıtlı değerinin ilgili döneme düşen kısmını gösterir. Satıcının ekipmana peşin para ödemesi veya taksitli alması tek başına amortisman süresini belirlemez. Ödeme planını ayrı, kıymetin maliyet ve amortisman kaydını ayrı izleyin. Satın alma belgesini bu iki kontrolün ortak dayanağı olarak koruyun.

2026 doğrudan gider yazma haddi nasıl uygulanır?

GİB’in 2026 amortisman alt sınırı tablosunda 588 Sıra No.lu Tebliğe dayanılarak 12.000 TL gösterilir. VUK md. 313 kapsamında değeri bu haddi aşmayan uygun alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmadan doğrudan gider yazılabilir. Kanunun ifadesi “aşmayan” olduğu için eşit tutar da bu sınırın içindedir. Bu hüküm bütün alımlar için genel bir vergi muafiyeti veya bütün varlıkları doğrudan gider yazma izni değildir. Kıymetin türü, mevzuata uygun değeri ve işte kullanım koşulları birlikte belirlenir.

İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük taşıyanlarda had topluca dikkate alınır. Bir bütünün parçalarını farklı fatura satırlarına veya farklı belgelere bölmek, her parçayı bağımsız demirbaş saymak için yeterli değildir. Fatura ve e-Fatura kayıtlarında ürün tanımı ve parçaların işlevi bu nedenle açık tutulmalıdır. Aynı gün alınmış her eşya da sırf aynı faturada olduğu için tek teknik bütün sayılmaz; fiilî işlev ve kıymet ilişkisi esas alınır. Tutar karşılaştırmasını yalnız bankadan çıkan paraya bakarak yapmadan, doğru değerleme üzerinden kurun.

Faydalı ömür ve oran nereden bulunur?

VUK md. 315 uyarınca ilan edilen amortisman oranları kıymetlerin faydalı ömürleri dikkate alınarak belirlenir. GİB’in amortisman listesinde 4.1 sırasında kişisel bilgisayarlar için 4 yıl ve %25 normal amortisman oranı bulunur. Aynı listede başka cihaz ve yazılımlar için farklı sınıflar vardır; bir bilgisayar paketindeki bütün kalemlere ürün adı yakın diye tek oran kopyalamayın. Gerçek kıymetin tanımını uygun satırla eşleştirin. Genel bir tahmini kullanım ömrü veya satıcının verdiği garanti süresi, vergi mevzuatındaki sınıf ve oran seçiminin yerine kullanılmaz.

Normal yöntemin yanında bilanço esasına göre defter tutanların kullanabildiği azalan bakiyeler yöntemi de bulunur. VUK mükerrer md. 315, bu yöntemin oranını normal oranın iki katı ve en fazla %50 olarak düzenler. Yöntem seçimi, başlangıç tarihi ve sonraki değişiklikler kendi kurallarına tabidir. VUK md. 320, yeni kıymetlerde koşullarıyla gün esaslı hesap ve ilan edilen süreden kısa olmayan süre seçimi gibi hükümler de içerir. Bu sayfadaki örnek normal yıllık hesap içindir; bütün işletmelerin her kıymetinde zorunlu tek hesap biçimi olarak sunulmaz.

Bilgisayar örneğinde gider ve kalan değer nasıl ayrılır?

Sayfadaki kurguda işletmede kullanılacak kişisel bilgisayarın amortismana esas değeri 40.000 TL kabul edilmiştir. GİB listesindeki 4.1 sınıfı ve normal %25 oranı uygulanır. Kıymetin kullanıma hazır olduğu, aktife alınmasının uygun yapıldığı ve tam yıllık normal hesap kullanıldığı varsayılır. Gün esaslı tercih, değer değişimi, özel teşvik veya enflasyon düzeltmesi hesaba katılmaz. Örnek satın alma fiyatından maliyet oluşturma çalışması değildir; amortismana esas değerin doğru belirlendiği noktadan başlar. Bu kapsam açık tutulduğunda hesap hangi varsayıma dayandığıyla birlikte okunabilir.

İlk yıl ayrılan 10.000 TL amortisman ile 30.000 TL kalan net kayıt değeri farklı alanlardır. Kalan kayıt değeri cihazın o gün ikinci elde satılabileceği tutarı göstermez. Dört yılın sonunda bu sınırlı örnekte değer giderleştirilmiş olsa bile bilgisayar fiziksel olarak çalışmaya devam edebilir. Amortisman süresinin bitmesi, cihazın garanti kapsamı, güvenliği veya teknik kullanım izni hakkında karar vermez. Yeni alış, satış veya kullanım değişikliği olduğunda ilgili kayıtlar kendi belgeleriyle takip edilir; önceki tablonun rakamları gerçek olay değişmişken aynen sürdürülmez.

Dönem kapanışında hangi kayıtlar kontrol edilir?

VUK md. 320, amortisman süresinin genel başlangıcını aktife giriş yılına bağlar; binek otomobiller ve seçilebilen hesap biçimleri için özel hükümler vardır. Aynı maddeye göre bir yılda amortisman ayrılmaması süreyi uzatmaz. Satıcı kıymetin belgesini, sınıfını, maliyetini, aktife girişini, seçilen yöntemi, dönem amortismanını ve birikmiş amortismanını birlikte izlemelidir. Geçici vergi hesabıyla yıllık kapanışın tutarlılığı kontrol edilir. KDV beyannamesi indirim koşulları ise amortisman hesabından ayrıdır. Tereddütlü sınıf veya değerleme durumunda kayıtları mali müşavir ile gerçek kıymet üzerinden değerlendirin.

06 · Örnek

Örnek: 40.000 TL kayıtlı kişisel bilgisayarın normal amortismanı

Kurgusal işletmenin kullanıma hazır ve uygun şekilde aktife alınmış kişisel bilgisayarının amortismana esas değeri 40.000 TL’dir. GİB liste 4.1’deki 4 yıl ve %25 ile tam yıllık normal hesap uygulanır; değer değişimi ve özel uygulama yoktur.

Yıllık amortisman: 40.000 TL × %25 = 10.000 TL.
İlk yıl sonu net kayıt değeri: 40.000 TL − 10.000 TL = 30.000 TL.
İkinci yıl birikmiş amortisman: 10.000 TL × 2 = 20.000 TL.
Dört tam yıl toplam amortisman: 10.000 TL × 4 = 40.000 TL.

Sonuç

Bu sınırlı örnekte yıllık gider 10.000 TL, ilk yıl sonu net kayıt değeri 30.000 TL’dir. Dört yıl toplamı 40.000 TL olur; kayıt değerinin tükenmesi bilgisayarın çalışmadığını veya piyasa fiyatının sıfır olduğunu göstermez.

07 · Fark

Amortisman ile karıştırılan kavramlar

Amortisman ≠ Ticari mal

Satmak amacıyla tutulan üründür; işletmede uzun süre kullanılacak demirbaşın amacı farklıdır.

Amortisman ≠ Nakit ödeme

Alım bedelinin fiilen ödenmesidir; yıllık amortisman kayıtlı değerin döneme dağıtılan kısmıdır.

Amortisman ≠ Piyasa değeri

Gerçek satış koşullarındaki değerdir; birikmiş amortisman düşülmüş net kayıt değeriyle aynı ölçü değildir.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Alımın satılacak ticari mal mı işletmede kullanılacak kıymet mi olduğunu belirleyin.
Doğru değerlemeyle 2026 haddi ve teknik bütünlük koşulunu kontrol edin.
Kıymetin tanımını GİB listesindeki uygun sınıfla eşleştirin.
Aktife giriş, yöntem ve hesap tercihini kayda bağlayın.
Dönem gideri, birikmiş amortisman ve net kayıt değerini izleyin.
Satış, değer değişimi veya kayıt hatasını dayanak belgeleriyle işleyin.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

Amortisman hakkında sık sorulanlar

2026 amortisman alt sınırı kaç TL?

GİB’in 2026 tablosunda 588 Sıra No.lu Tebliğe göre 12.000 TL gösterilir. VUK md. 313 kapsamındaki bu değeri aşmayan uygun kıymetler amortismana tabi tutulmadan doğrudan gider yazılabilir.

Tam 12.000 TL olan uygun demirbaş doğrudan gider yazılabilir mi?

VUK md. 313 haddi aşmayan ifadesini kullanır; eşit tutar da sınırın içindedir. Kıymetin kapsamı, uygun değeri ve iktisadi-teknik bütünlük koşulu birlikte kontrol edilir.

Kişisel bilgisayarın normal amortisman oranı nedir?

GİB amortisman listesinin 4.1 sırasında kişisel bilgisayarlar için faydalı ömür 4 yıl, normal oran %25 gösterilir. Gerçek kıymetin bu tanıma uygunluğu ve yöntem tercihi kontrol edilir.

Amortisman bitince cihaz kullanılamaz mı?

Amortisman kıymetin değerinin kayıt ve vergi bakımından dönemlere dağıtılmasıdır. Sürenin bitmesi fiziksel çalışabilirlik, garanti veya ikinci el piyasa değeri hakkında karar vermez.

Bir yıl amortisman ayırmayı unutursam süre uzar mı?

VUK md. 320, herhangi bir yılda amortisman yapılmaması veya daha düşük oran uygulanması nedeniyle sürenin uzatılamayacağını düzenler. Eksik kayıt ilgili dönem ve düzeltme kurallarıyla ele alınır.