E-ticaret sözlüğüVergi, fatura ve muhasebe

Esnaf muafiyeti nedir?

Esnaf muafiyeti, Gelir Vergisi Kanunu md. 9’da belirtilen biçim ve şartlarla çalışan ticaret ve sanat erbabının ilgili faaliyet bakımından gelir vergisinden muaf tutulmasıdır. Evde üretimde 9/6 ve 9/10’un satış, belge ve hesap şartları farklıdır.

Son kontrol: 26 Ekim 20265 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Esnaf muafiyeti, Gelir Vergisi Kanunu md. 9’da belirtilen biçim ve şartlarla çalışan ticaret ve sanat erbabının ilgili faaliyet bakımından gelir vergisinden muaf tutulmasıdır.

Bir bakışta

2026 — 9/1-6İnternet satış tutarı: 396.360 TL’yi aşmama

2026 — 9/1-10Yıllık toplam hasılat: 1.900.000 TL’yi aşmama

9/1-10 banka kesintisi%4; işçi ve ayda en az 10 gün şartıyla %2

9/1-10 muafiyet belgesiZorunlu; 3 yılda bir durum yenileme

Birlikte yararlanma9/6 ve 9/10 aynı takvim yılında birlikte kullanılmaz

Esnaf muafiyeti hangi faaliyeti kapsar?

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu md. 9 farklı çalışma biçimleri için ayrı bentler içerir. Evinde ürün yapan satıcı açısından özellikle birinci fıkranın 6 ve 10 numaralı bentleri önemlidir. Üretimin nerede ve nasıl yapıldığı, satılanın kişinin kendi üretimi olup olmadığı ve satış kanalı birlikte belirlenir. Dışarıdan hazır ürün alıp satmak, evde imal edilen ürün satışıyla aynı faaliyet değildir. Düşük ciro veya ev adresi kullanılması tek başına muafiyet hakkı vermez. Önce gerçek üretim ve satış biçimini vergi dairesine doğru anlatın.

Basit usul ayrı bir kazanç tespit düzenidir; esnaf muafiyetiyle aynı statü değildir. Ticari, zirai veya mesleki kazancı nedeniyle gerçek usulde gelir vergisine tabi olanlar ile faaliyeti gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık gösterecek biçimde yapanlar için md. 9’da engelleyici hüküm vardır. Başvuruya yalnız ürün fotoğrafı değil, üretim yeri, kullanılan araçlar, işçi durumu ve satış kanalı bilgilerini hazırlayın. Aynı kişinin başka faaliyeti varsa bunu da belirtin. Muafiyetin hangi bent kapsamında uygulanacağı bu bilgilerle değerlendirilir.

9/6 ve 9/10 yolları nasıl ayrılır?

GVK md. 9/1-6, maddede sayılan ve evde imal edilen ürünlerde kendi şartlarıyla muafiyet düzenler. Dışarıdan işçi almama ve kullanılan araçlara ilişkin hükümleri vardır. Bu yolda internet üzerinden yıl içindeki satışların ilgili yılın yıllık brüt asgari ücret tutarını aşmaması gerekir; GİB’in 2026 bilgi görselinde bu tutar 396.360 TL’dir. Bu rakam internet satışları içindir. Diğer satış biçimleri de bendin yer ve satış şekli şartlarına uymalıdır; her fiziki satış biçimi serbest kabul edilmez. GİB bu bentte muafiyet belgesi alınmasını isteğe bağlı açıklar.

GVK md. 9/1-10 ise ayrı işyeri açmadan, sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve alet kullanmadan evde imal edilen malların yalnız internet ve benzeri elektronik ortamlardan satışını kapsar. Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi, Türkiye’de kurulu bankada bu faaliyete ilişkin ticari hesap ve tüm hasılatın bu hesap aracılığıyla tahsili şarttır. 2026 yıllık hasılat sınırı 1.900.000 TL’dir. Aynı takvim yılında 6 ve 10 numaralı bentlerden birlikte yararlanılmaz. İnternet dışı satış eklenmesi 10 numaralı bendin koşulunu etkiler; farklı yolun şartları ayrıca sağlanmalıdır.

Muafiyet varken banka neden vergi keser?

9/1-10 kapsamında bankalar ilgili hesaba aktarılan tutardan aktarım tarihinde %4 gelir vergisi kesintisi yapar. Bir veya daha fazla işçi çalıştırılan durumda, ilgili ayda bir işçinin en az 10 gün çalıştırılması koşuluyla oran %2’dir. İndirimli oran için işçi ve bildirim şartları birlikte izlenir; yalnız bir kişiyi kısa süre çalıştırmak yeterli değildir. 314 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği md. 5, işçi durumunun gerekli belgelerle bankaya bildirilmesini açıklar. Hesabın muafiyet kapsamıyla doğru tanımlanmasını sağlayın.

Stopaj uygulanmasıyla gelir vergisi muafiyeti farklı kurallardır. Bu bentteki hasılat için banka kesintisi bulunduğundan GVK md. 94 kapsamında ayrıca kesinti yapılmaz. 330 Seri No.lu Tebliğ md. 6 da 9/1-10 kapsamındaki vergiden muaf esnafa ilişkin e-ticaret ödemelerini kendi kesinti uygulamasından ayırır. Bu nedenle banka %4 kesintisini, her satıcının platform ödemesine uygulanan tek oran gibi kullanmayın. Muafiyet belgesini ve kapsam bilgisini aracıya doğru bildirin; banka hareketindeki vergi ile platformun diğer hareketlerini ayrı takip edin.

10.000 TL tahsilat örneği nasıl okunur?

Sayfadaki tamamen kurgusal üretici, 9/1-10’un bütün şartlarını sağlar; yalnız internetten kendi imal ettiği malları satar ve indirimli oran şartını sağlayan işçi çalıştırmaz. İlgili ticari hesaba bu satışlar için 10.000 TL aktarılır. %4 banka kesintisi 400 TL, yalnız bu kesintiden sonra kalan tutar 9.600 TL’dir. Örnekte komisyon, başka ücret, iade veya ek hareket olmadığı varsayılmıştır. Yıllık hasılat takibinde bu işlemin tutarı 9.600 TL net para değil, 10.000 TL’dir. Kesinti satış hasılatını işletme kârına dönüştürmez.

Malzeme ve diğer üretim giderleri hesaplanmadığı için 9.600 TL kâr açıklaması yapılamaz. Satış, tahsilat ve kesintiyi aynı referansla eşleştirin. Birden fazla ürün veya platform kullanılıyorsa yıllık hasılatı bütün faaliyet toplamıyla izleyin; her ürün veya kanal için ayrı 1.900.000 TL sınırı açılmaz. Aylık raporunuzda brüt hasılat, banka kesintisi ve kalan para ayrı sütunlarda bulunsun. Komisyon kesintisi olan gerçek işlemlerde onun kaynağını ve tutarını da ekleyin; örnekte bulunmayan hareketi vergi hesabının içine gizlemeyin.

Belge ve sınır takibi nasıl yapılır?

314 Seri No.lu Tebliğ md. 6, 9/1-10 kapsamındakiler için bu faaliyet bakımından mükellefiyet tesisi, belge düzenleme, defter tutma ve beyanname yükümlülüğü bulunmamasını açıklar. Buna karşılık alınan mal ve gider belgeleri ile kendilerine düzenlenen gider pusulaları saklanır. GİB’in bilgi görseli 5 yıllık saklama ve muafiyet belgesinin 3 yılda bir yenilenmesi bilgisini verir. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi alıcının kendi belge yükümlülüğü de sürer; muaf satıcıdan alışın belgelendirmesi ilgili kurallarla yapılır. Vergi muafiyetini bütün işlem dosyasından vazgeçmek olarak uygulamayın.

9/1-10 hasılat sınırının aşılması halinde izleyen takvim yılı başından gerçek usule geçilir ve aynı muafiyetten tekrar yararlanılamaz. Hasılat dışındaki şartların ihlali için farklı sonuçlar vardır; örneğin hazır mal satışı veya hesabın dışında hasılat bırakılması, yalnız sonraki yıl ele alınacak sıradan bir sınır aşımı gibi görülmez. Başvuru belgesini aldıktan sonra üretim ve satış biçiminizi değiştirdiğinizde yeni durumu da takip edin. Hangi yılda hangi bende tabi olduğunuzu ve o yılın geçerli tutarını kayıt dosyanızda açık tutun; eski tutarlı rehberlerle işlem yapmayın.

06 · Örnek

Örnek: 9/1-10 hesabına 10.000 TL satış bedeli aktarımı

Kurgusal üretici 9/1-10’un bütün şartlarını sağlar; kendi imal ettiği malları yalnız internetten satar ve indirimli oran şartını sağlayan işçi çalıştırmaz. İlgili hesaba satış bedeli olarak 10.000 TL aktarılır; komisyon, başka ücret, iade veya ek hareket yoktur.

Hesaba aktarılan kapsamdaki satış bedeli: 10.000 TL.
Banka kesintisi: 10.000 TL × %4 = 400 TL.
Kesintiden sonra kalan: 10.000 TL − 400 TL = 9.600 TL.
Yıllık hasılat takibine net 9.600 TL yerine 10.000 TL ekleyin.
İşlemi diğer ürün ve kanal hasılatıyla birlikte 2026 için 1.900.000 TL ölçüsünde izleyin.

Sonuç

Yalnız bu kesinti ve varsayımlarla banka kesintisi 400 TL, kalan para 9.600 TL, hasılat 10.000 TL’dir. Bu sonuç üretim maliyetleri hesaplanmış kâr veya gerçek bir kişinin muafiyete uygunluk kararı değildir.

07 · Fark

Esnaf muafiyeti ile karıştırılan kavramlar

Esnaf muafiyeti ≠ Basit usul

GVK md. 46 ve devamındaki kazanç tespit usulüdür; md. 9 esnaf muafiyetiyle aynı statü değildir.

Esnaf muafiyeti ≠ Hazır ürün alıp satma

Evde kişinin kendi imal ettiği ürünü satması şartından farklı faaliyettir; 9/1-10 kapsamına bu yolla girilmez.

Esnaf muafiyeti ≠ Vergi kesintisi

9/1-10’da banka tarafından yapılır; muafiyet bulunması bu kesintiyi kaldırmaz.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Kendi üretiminizi, üretim yerini ve kullanılan araçları açıklayın.
Satış kanalı, işçi ve mevcut mükellefiyet bilgileriyle uygun bendi belirleyin.
9/1-10 için muafiyet belgesi ve kanuni ticari hesap şartını tamamlayın.
Bütün ürün ve kanal hasılatını yıllık birlikte takip edin.
Banka kesintisini, hasılatı ve kalan parayı ayrı kaydedin.
Belgeleri saklayın; süre, şart değişikliği ve sınır aşımını takip edin.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

Esnaf muafiyeti hakkında sık sorulanlar

Esnaf muafiyetinde 2026 satış sınırı kaç TL?

Tek bir sınır yoktur. GVK 9/1-6 kapsamındaki internet satış tutarı için 396.360 TL; 9/1-10 kapsamındaki yıllık hasılat için 1.900.000 TL geçerlidir. Her bendin diğer şartları da sağlanır ve iki bent aynı takvim yılında birlikte uygulanmaz.

Dışarıdan alınan hazır ürünler bu muafiyetle satılır mı?

9/1-10 evde kişinin imal ettiği mallar için düzenlenmiştir. 314 Tebliğ md. 7, dışarıdan satın alınan malların satışını şart ihlalleri arasında sayar. Hazır malı evde bulundurmak kendi üretimi haline getirmez.

Her esnaf muafiyetinde ticari banka hesabı zorunlu mu?

9/1-10 için ilgili ticari hesap ve bütün hasılatın bu yoldan tahsili şarttır. 9/1-6 için GİB’in bilgi görselinde bu hesap zorunluluğu bulunmadığı belirtilir. Hangi bentten yararlanıldığı belirlenmeden tek hesap kuralı uygulanmaz.

Muaf olan üreticiden neden %4 kesiliyor?

GVK 9/1-10, ilgili hesaba aktarılan tutardan bankanın %4 gelir vergisi tevkifatı yapmasını düzenler. İlgili ayda bir işçinin en az 10 gün çalışması ve bildirim şartlarıyla %2 uygulanır; muafiyet bu banka kesintisini kaldırmaz.

1.900.000 TL sınırı aşılırsa ne olur?

9/1-10 bakımından 2026 hasılatı 1.900.000 TL’yi aşarsa izleyen takvim yılı başından gerçek usulde vergilendirme başlar ve aynı muafiyete tekrar dönülemez. Hasılat dışındaki şart ihlallerinin sonuçları farklıdır; sınır aşımı kuralıyla aynı kabul edilmez.