Hangi ürün ve hizmetlerde cayma hakkı istisnası vardır?
İade talebini yalnız ürün kategorisine bakarak reddetmeyin. İlgili bentteki koşulu somut siparişte kontrol edin; eski PDF’de görünen hükmün güncel durumunu ayrıca doğrulayın. Bu araştırmada resmî teyidi tamamlanmayan bentler açıkça ayrılmıştır.
Kısa cevap
- Genel cayma kuralı Yönetmelik madde 9’dadır; istisna değerlendirmesi madde 15’teki somut koşula dayanır.
- Kişiye özel üretim 15/1-b, çabuk bozulma 15/1-c, koruyucu ambalajı açılmış sağlık/hijyen ürünü 15/1-ç kapsamındadır.
- Güncel Bakanlık açıklamasına göre teslim edilen telefon, akıllı saat, tablet ve bilgisayar cayma istisnası değildir.
- ı, j ve k bentlerinin güncel resmî iptal notları bu araştırmada açılamadı; bu bentleri geçerli istisna olarak kullanmayın.
Önce genel cayma kuralını uygulayın
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği madde 9, tüketicinin gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden on dört gün içinde caymasını düzenler. Malda süre teslimle, hizmette sözleşmenin kurulmasıyla başlar. Bakanlığın güncel bilgi sayfası da bu çerçeveyi doğrular. Her talebi önce siparişin niteliği ve tarihleriyle inceleyin. Fiziksel mağaza, mesafeli satış, tüketici işlemi ve ticari alımı birbirinin yerine kullanmayın; Yönetmeliğin kapsamı madde 2 ve tanımlar madde 4 üzerinden değerlendirilir.
İstisna aramadan önce talebin ne olduğunu okuyun. Müşteri yalnız fikrini değiştirmiş olabilir; yanlış ürün, eksiklik veya arıza da bildiriyor olabilir. Bu kayıtları ayrı tutmak incelemeyi kolaylaştırır. Cayma istisnası için hazırladığınız yanıtı ayıp şikâyetine otomatik göndermeyin. Bu bir dosya yönetimi önerisidir; belirli uyuşmazlıkta hangi hakkın kullanılacağına karar vermez. Sipariş numarası, teslim tarihi, ürün tanımı ve tüketicinin mesajını aynı kayıtta toplayın; sonradan eklediğiniz açıklamayı ilk başvuruyla karıştırmayın.
Madde 15: malın niteliğine bağlı bentler
| Bent | Koşulun özeti | Satıcının kontrol sorusu |
|---|---|---|
| 15/1-a | Satıcının kontrolü dışındaki finansal piyasa dalgalanmasına bağlı fiyat. | Değişkenlik gerçekten bu nitelikte mi; sıradan kampanya fiyatı mı? |
| 15/1-b | Tüketici isteği veya kişisel ihtiyacına göre hazırlanan mal. | Hangi ölçü, isim veya özel tercih siparişe özgü? |
| 15/1-c | Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilen mal. | Somut ürünün saklama ve dayanma özelliği nedir? |
| 15/1-ç | Koruyucu unsuru açılmış ve sağlık/hijyen yönünden iadesi uygun olmayan mal. | İki koşul birlikte var mı? |
| 15/1-d | Teslim sonrası başka ürünle karışıp doğası gereği ayrılamayan mal. | Gerçek karışma ve ayrılamama var mı? |
| 15/1-e | Koruyucu unsuru açılmış maddi ortamda kitap, dijital içerik veya bilgisayar sarfı. | Ürün bu grupta mı; hangi koruyucu unsur açıldı? |
| 15/1-f | Abonelik dışında süreli yayın teslimi. | Gazete/dergi tek teslimi mi, abonelik mi? |
Bent özetleri Bakanlığın yayımladığı Yönetmelik metnindeki 15’inci maddeden; güncel bilgi sayfasıyla birlikte okunmalıdır.
Kişiye özel üretimde 15/1-b için siparişten önce alınan tüketici tercihlerini ürün dosyasına bağlamak yararlı olabilir. Örneğin ölçü seçimi, yazılacak isim veya müşteri onaylı tasarımın hangi ürüne uygulandığını kaydedin. Yalnız el yapımı, sipariş üzerine veya kampanyalı gibi etiketlere dayanmayın. Bu örnekler bir ürünün otomatik olarak istisnaya girdiğine dair kesin hüküm değildir. Satıştan sonra eklenen standart açıklama yerine gerçek siparişin nasıl hazırlandığını inceleyin ve gerekçeyi somut bilgiyle kurun.
Hijyen için 15/1-ç bendini değerlendirirken koruyucu ambalajla kargo kutusunu ayırın. İnceleme kaydında hangi unsurun ne zaman açıldığını ve iadenin neden sağlık/hijyen açısından uygun görülmediğini açıklayın. Her ürüne aynı hazır cümleyi göndermeyin. Müşteri ambalajın zaten açık geldiğini söylüyorsa teslim iddiasını ayrıca araştırın. Fotoğraf isteyecekseniz yalnız ilgili ürün ve durumu gösterecek kayıtla yetinin. Bu yöntem bir kanuni ispat standardı ilan etmez; somut olayın belgelenmesine yönelik öneridir.
Hizmet, tarihli organizasyon ve dijital teslim
Madde 15/1-g; belirli tarih veya dönemde yapılacak konaklama, eşya taşıma, araç kiralama, yiyecek-içecek tedariki ve eğlence/dinlenme amaçlı boş zaman hizmetlerini düzenler. 15/1-ğ, elektronik ortamda anında ifa edilen hizmet veya anında teslim edilen gayrimaddi malı kapsar. 15/1-h ise cayma süresi bitmeden tüketici onayıyla ifasına başlanan hizmete ilişkindir. Maddi ortamda içerik için 15/1-e ile elektronik teslim için 15/1-ğ aynı koşul dizisini kullanmaz.
Hizmet satıcısı olarak sözleşme tarihi, ifa başlangıcı ve tüketici onay kaydını birbirinden ayırın. Yalnız ödeme alınmasının bütün hizmetlerde istisna doğurduğunu varsaymayın. Tarihli organizasyonda müşterinin aldığı hizmetin türünü ve dönemi açık yazın. Dijital teslimde hangi içeriğin ne zaman sağlandığını kayıtla eşleştirin. Genel bir kutucuğun her somut işlemde aynı sonucu verdiği iddiasında bulunmayın; metin, onay ve fiilî ifa arasındaki ilişkiyi değerlendirin. Karma mal/hizmet paketlerinde hangi edimin incelendiğini ayrıca belirleyin.
ı, i, j ve k: eski metni güncel sanmayın
Bentleri tek tek kontrol etmek için eski metindeki konuları ayırın: ı tescilli taşınır ve insansız hava aracına, i teslim edilmiş belirli elektroniklere, j canlı müzayedeye, k kurulum veya montaja ilişkindir. Bu konuları eski PDF’den ret listesine taşımayın. i bakımından Bakanlığın güncel bilgi sayfası telefon, akıllı saat, tablet ve bilgisayarda caymanın devam ettiğini açıklar. Diğer üç bent için güncel resmî hüküm ve yargı notunu açıp okumadan otomatik istisna kararı vermeyin.
Mağazanızdaki eski iade metnini tararken yalnız görünür politika sayfasını değil, müşteri hizmetleri hazır yanıtını ve ürün açıklamasını da kontrol edin. Aynı eski cümlenin farklı yerde kalması tutarsız uygulamaya yol açabilir. Bu öneri site yönetimi içindir; belirli bir tarihteki bütün sözleşmelerin aynı hukuk sonucuna tabi olduğunu söylemez. Eski işlemde sözleşme, teslim ve başvuru tarihlerini ayırın. Güncel değerlendirmeyi gerektiğinde yetkili kurum veya hukuk danışmanıyla somut dosya üzerinden tamamlayın.
Satıcı ne yapmalı: ön bilgilendirme ve inceleme
Yönetmelik madde 5/1-h, cayma hakkının bulunmadığı veya kaybedildiği koşulların önceden bildirilmesini düzenler. Madde 6 internet satışında ilgili bilgilerin ödeme yükümlülüğünden hemen önce açık gösterilmesini; madde 7 ön bilgilerin teyidini düzenler. Bu nedenle istisnayı müşteriye yalnız iade talebi gelince açıklamayın. Kullandığınız metin sürümüyle siparişin eşleşmesini sağlayın. Ön bilgilendirme yapıldığının ispatı için Yönetmelik madde 5/6 ve madde 10 çerçevesini ayrıca değerlendirin.
- İşlemin kapsamını ve başvuru türünü belirleyin.
- Geçerli resmî metindeki bent ve koşulu ürünle eşleştirin.
- İstisna açıklamasının sipariş öncesinde nerede gösterildiğini kontrol edin.
- Somut kişiselleştirme, ambalaj, tarih veya hizmet onayı kaydını inceleyin.
- Ayıp ve yanlış teslim iddiasını ayrı değerlendirin.
- Ret veya kabul gerekçesini siparişe özgü, anlaşılır biçimde bildirin.
Karar kaydınızda bent numarası, kullanılan resmî kaynağın kontrol tarihi, siparişin özelliği ve tüketiciye iletilen yanıt bulunsun. Kaynağın açılamadığı alanı tamamlanmış işaretlemeyin. Aynı kategoride daha önce verilen kararın yeni siparişe otomatik uygulanması yerine ürünün ve talebin koşullarını yeniden kontrol edin. Müşteriye teknik madde numarasını tek başına göndermek yerine hangi koşulun nasıl değerlendirildiğini açıklayın. Bu dosyalama önerisi hukuki incelemenin yerini almaz; kurum değerlendirmesinde aynı bilgilere ulaşılmasını kolaylaştırmayı amaçlar.
Ayıp ve yaptırım kontrolünü ayrı tutun
6502 sayılı Kanunun ayıplı mal hükümleri madde 8 ve devamında, mesafeli sözleşme çerçevesi madde 48’de yer alır. Cayma istisnasını bütün hakların kalktığı şeklinde anlatmayın. İdari yaptırım için Kanun madde 77 ve işlem yılına ait tutar düzenlemesi birlikte okunmalıdır. Bu araştırmada 2026 tutarını somut ihlalle eşleştiren güncel resmî düzenleme tamamlanamadığı için ceza rakamı verilmiyor. Uygulanacak yaptırımı tahmin ederek müşteriye veya işletmeye bildirmeyin; kurum teyidini tamamlayın.
İşinizi kolaylaştıran araçlar
İlgili rehberler
- İade ve değişim politikası nasıl yazılır? (Örnek metinler)
- Ön bilgilendirme formu nasıl hazırlanır? (Örnek metinler)
- El yapımı ürün satmak için gerekenler (Sektör)
- E-Ticarette İade Süreci: Cayma Hakkı ve İade Politikası
- E-Ticaret Hukuku 2026: Yasal Yükümlülükler Rehberi
Satış ve tüketici: öteki rehberler
Sık sorulanlar
Ambalaj açılınca her ürün iade dışı mı?
Hayır. Madde 15/1-ç için koruyucu unsurun açılması yanında iadenin sağlık ve hijyen açısından uygun olmaması gerekir. Dış taşıma kutusunun açılmasını bütün ürünlere uygulanan ret nedeni saymayın.
Sipariş geldikten sonra ürettiğim her ürün kişiye özel mi?
Madde 15/1-b tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyacı doğrultusunda hazırlanan malı düzenler. Sadece stok tutmamanızın bu koşulu sağladığını varsaymayın; siparişteki özelleştirmeyi somutlaştırın.
Telefonda mutat kullanım caymayı kaldırır mı?
Bakanlığın güncel bilgilendirmesi bu ürünlerde mutat kullanımın caymayı ortadan kaldırmadığını açıklar. Eski PDF’deki teslim edilmiş elektronik istisnasını uygulamayın.
Montaj yapılan her üründe cayma yok mu?
Bu araştırmada 15/1-k bendinin güncel resmî durumu teyit edilemedi. Eski metne dayanarak montajı otomatik ret nedeni yapmayın; güncel resmî metni kontrol edin.
Kişiye özel ürün ayıplı çıkarsa bütün haklar biter mi?
Cayma ile ayıplı mal talebi farklı değerlendirmelerdir. Madde 15 gerekçesiyle ayıp bildirimini incelemeden kapatmayın; 6502 kapsamındaki talebi ayrıca değerlendirin.
Kaynaklar
- Bakanlık Yönetmelik metni: eski nüsha, güncellik sınırlamasıyla (erişim 23 Ekim 2026)
- Bakanlık güncel mesafeli sözleşmeler bilgilendirmesi (erişim 23 Ekim 2026)
- Bakanlık Kanun ve ikincil mevzuat derlemesi, Ocak 2023 (erişim 23 Ekim 2026)
- Bakanlığın güncel resmî mevzuat erişim dizini (erişim 23 Ekim 2026)
Bu sayfa genel bilgilendirmedir, hukuki ya da mali görüş değildir. Mevzuat ve kurallar değişebilir; uygulamadan önce ilgili kurumun ya da pazaryerinin güncel duyurusunu kontrol edin. Hata gördüyseniz bize yazın.