Takviye edici gıdalarda kısıtlı maddeler listesi nedir, satıcı nasıl kullanır?
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yayımladığı liste, takviye edici gıdalarda kullanılan etken maddeler için kaynak, yaş grubu ve günlük alım dozu sınırlarını verir. Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği'nin 5. maddesi, ürün bileşimindeki diğer maddelerin bu listeye uymasını şart koşar. İnternetten takviye satan işletme, tedarikçi formülünü ve ilanını bu listeyle karşılaştırmak zorundadır.
Kısa cevap
- Liste, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'nün PDF olarak yayımladığı "Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi"dir; Bakanlık sayfası 10.11.2026 itibarıyla 27.10.2026 tarihli sürümü ve bir önceki 19.02.2026 sürümünü gösteriyor.
- Dayanağı Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği (2013/49) madde 5/1-ç: vitamin, mineral ve bitki dışındaki maddeler bu listeye uygun olmak zorundadır.
- Her satırda etken madde adı, izinli kaynak veya yöntem, 4–10 yaş ve 11 yaş ve üzeri için günlük alım dozu (en az / en çok) ve yayım-güncelleme tarihi vardır; listede "yasaklı" ayrı bir sütun değil, kaynak ve doz koşuludur.
- Onay almadan takviye edici gıda piyasaya arz edilemez (Yönetmelik md. 10/5); internetten satış, onay sahibinin il müdürlüğüne bildirdiği alan adı ve URL'lerde yapılır (md. 13/1).
- Satıcı için somut iş: ürünün her etken maddesini listede bulmak, ambalajdaki günlük porsiyon miktarını doz sınırıyla karşılaştırmak ve ilanda sağlık beyanı kullanmamak.
Liste nedir, kim yayımlar, dayanağı ne?
Takviye edici gıdalar, vitamin, mineral, protein, bitki ekstraktı gibi besin öğelerini kapsül, tablet, toz ya da sıvı biçiminde ve günlük alım dozu belirlenmiş olarak sunan ürünlerdir (Takviye Edici Gıdaların İthalatı, Üretimi, İşlenmesi ve Piyasaya Arzına İlişkin Yönetmelik md. 4/2-h). Bu ürünlerin bileşiminde neyin, hangi kaynaktan ve hangi miktarda kullanılabileceğini Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği (Tebliğ No: 2013/49) düzenler.
Tebliğ md. 5/1'e göre vitamin ve mineraller yalnız ek-1'deki maddeler ve ek-2'deki formlarla kullanılır; günlük en yüksek miktarlar ek-3'e göre belirlenir; botanikler Bakanlığın Bitki Listesine uyar. Bunların dışında kalan maddeler için ise md. 5/1-ç tek bir referans gösterir: Takviye Edici Gıdalarda Kullanımı Yasak ve Kısıtlı Maddeler Listesi. Bu liste Resmî Gazete'de değil, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın internet sitesinde yayımlanır ve gerektikçe güncellenir.
Bakanlığın "Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi" sayfası 10.11.2026 itibarıyla iki sürüm gösteriyor: 27.10.2026 tarihli güncel liste ve 19.02.2026 tarihli önceki liste. Aradaki 21.10.2026 sürümü de birkaç gün yayında kaldı; o günkü değişikliği 21 Ekim 2026 haberimizde duyurmuştuk. Bu sayfa kalıcı adrestir; yeni sürüm çıktıkça buradaki tarih ve örnekler güncellenir.
Listeyi nasıl okursunuz: sütunlar ve dozlar
PDF'in başlığı "Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi", hemen altında "Son Güncelleme Tarihi: 27/10/2026" yazar. Tablo beş sütundan oluşur ve her satır tek bir etken maddeyi anlatır.
| Sütun | Ne anlatır | Satıcı için anlamı |
|---|---|---|
| Etken maddenin adı | Madde ya da madde grubu (ör. EPA+DHA, kreatin, lutein) | Tedarikçi formülündeki adla birebir eşleştirin; eş anlamlı adlar parantezle verilir |
| Kaynak / yöntem / spesifikasyon | İzinli kaynaklar: bitki türü (Latince adıyla), hayvansal kaynak, kimyasal sentez, fermantasyon; saflık şartı | Aynı madde başka kaynaktan geliyorsa listeye uymaz; saflık yüzdesi istenen maddelerde analiz belgesi gerekir |
| 4–10 yaş günlük alım dozu | En az ve en çok miktar; boşsa bu yaş grubu için değer verilmemiştir | Çocuk ürünlerinde ambalajdaki porsiyon bu aralıkta kalmalı |
| 11 yaş ve üzeri günlük alım dozu | En az ve en çok miktar (mg/gün, g/gün) | Yetişkin ürünlerinde günlük porsiyonun verdiği miktar en çok değeri aşamaz |
| Yayım tarihi | Satırın ilk yayım tarihi ve varsa güncelleme tarihleri, yaş grubuna göre ayrı | Hangi kuralın hangi tarihten beri geçerli olduğunu gösterir; kapaktaki tarih her satır için yeni değildir |
Sütun adları 27.10.2026 tarihli PDF'ten alınmıştır.
Birkaç satır, listenin nasıl çalıştığını gösterir. Balık yağı satırında kaynak "balık"tır; EPA+DHA (omega-3 yağ asitleri) için 4–10 yaşta günde en çok 1.500 mg, 11 yaş ve üzerinde günde en çok 5.000 mg yazar. Kreatin / fosfokreatin satırında 11 yaş ve üzeri için günde 3 g sınırı vardır ve satırın güncelleme tarihi 21/09/2026'dır; yani Ekim sürümünden önce değişmiş bir satırdır. Metilsülfonilmetan (MSM) satırı doz yanında etiket koşulu getirir: "18 yaş altı bireylerde kullanılmaz" uyarısı ve üç aydan uzun kullanımda doktora danışma ifadesi. Hyaluronik asit satırında ise ürün etiketinde "glikozaminoglikan" beyanının yapılabileceği not edilir.
Yasak ile kısıtlı arasındaki fark
Tebliğ'in md. 5/1-ç'de andığı listenin adı "Yasak ve Kısıtlı Maddeler Listesi"dir; Bakanlığın yayımladığı PDF ise "Kısıtlı Maddeler Listesi" başlığını taşır ve içinde ayrı bir "yasaklı" sütunu yoktur. Uygulamada kural şöyle işler: listede yer alan bir madde, yalnız yazılı kaynaktan ve yazılı doz aralığında kullanılabilir (kısıtlı). Listede olmayan, ek-1 vitamin-mineral listesinde de Bitki Listesinde de bulunmayan bir madde ise Tebliğ md. 5'e uygun değildir; Bakanlık değerlendirmesi olmadan kullanılamaz. Satıcı açısından ikisi de aynı sonuca çıkar: formüldeki her bileşenin bir dayanağı olmalıdır.
Yaş gruplarında da sınır vardır. Tebliğ md. 5/1-h, 2–4 yaş grubuna yönelik ürünlerin değerlendirmesini Bakanlığa bırakır; listedeki doz sütunları 4–10 yaş ve 11 yaş ve üzeri olmak üzere iki gruptur. 4 yaş altına yönelik bir takviye ilanı, listedeki hiçbir doz sütununa dayanamaz.
Onay ve satış yeri kuralları: internetten kim satabilir?
Takviye edici gıdalar onay alınmadan üretilemez, ithal edilemez ve piyasaya arz edilemez (Yönetmelik md. 10/5). Onay başvurusu dosya hâlinde il müdürlüğüne yapılır (md. 12/1); onaylanan ürünlerin listesi Bakanlığın internet sitesinde yayımlanır (md. 9/5). Satıcı, onayı kendisi almaz; ürünü onaylatan üretici ya da ithalatçıdan onay bilgisini ister.
Satış yerleri Yönetmelik md. 13/1'de sayılır: onay sahibinin kendi satış yeri, ürünü verdiği gıda işletmeleri, toptan satış depoları, gıda işletmecisi tarafından beyan edilen alan adı ve URL adresleri ve doğrudan satıcılar. İl müdürlüklerinin uygulama talimatına göre, onaylı ürünü onay sahibi dışında bir işletme internetten satacak ya da tanıtacaksa, onay sahibi bu işletmenin alan adını ve URL adreslerini onay aldığı il müdürlüğüne bildirir. Bildirilen alan adı ve URL dışında yapılan mevzuata aykırı reklam ve tanıtım için idari yaptırım uygulanır (md. 9/4). Pazaryeri mağazası açan satıcı, kendi mağaza adresinin bu bildirime girdiğini onay sahibinden yazılı olarak teyit etmelidir.
Etiket ve ilan: neyi yazmak zorunlu, neyi yazmak yasak?
Tebliğ md. 13'e göre ürün yalnız "takviye edici gıda" adıyla piyasaya arz edilir ve etikette üç ifade zorunludur: "Tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın.", "Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçemez." ve "Çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın.". Bileşen miktarları, tüketilmesi önerilen günlük porsiyon üzerinden sayısal olarak yazılır; 4–10 yaş grubuna yönelik ürünlerde ürün adıyla birlikte "4-10 yaş grubu çocukların kullanımına uygundur." ifadesi bulunur. Ürün sayfasındaki açıklama bu etiketle çelişemez: ambalajda 2 kapsül yazıyorsa ilanda "günde 4 kapsül" önerilemez.
Sağlık beyanı ayrı bir rejime bağlıdır. Gıda ve takviye edici gıdalarda yalnız Bakanlık kılavuzunun eklerinde yer alan beyanlar kullanılabilir; hastalığı önlediğini, tedavi ettiğini ya da iyileştirdiğini söyleyen hiçbir ifade kullanılamaz. İzinsiz ya da izne aykırı sağlık beyanıyla tanıtım ve satış için 1262 sayılı Kanun md. 18, Kanun metninde 20.000 TL'den 300.000 TL'ye kadar idari para cezası öngörür ve tekrarında ceza iki katına çıkar; tedavi iddiasıyla satış md. 19 kapsamında ceza yargılamasına konu olur. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde 2026'da yapılan değişiklik, takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimini veren reklamı da açıkça yasaklamıştır. Ayrıntı için influencer ve reklam kuralları sayfasına bakın.
Satıcı ne yapmalı: altı adımlık kontrol
- Tedarikçiden ürünün onay bilgisini ve tam bileşen listesini (etken madde, kaynak, günlük porsiyondaki miktar) yazılı alın.
- Her etken maddeyi 27.10.2026 tarihli listede bulun; kaynak/yöntem sütunundaki kaynağın tedarikçi belgesiyle aynı olduğunu doğrulayın.
- Günlük porsiyonun verdiği miktarı, ürünün hitap ettiği yaş grubunun en çok doz değeriyle karşılaştırın; satırdaki etiket uyarısı varsa (ör. MSM için 18 yaş altı uyarısı) ambalajda bulunduğunu kontrol edin.
- Ürün sayfasını ambalajla hizalayın: ad "takviye edici gıda", üç zorunlu ifade, porsiyon ve yaş grubu bilgisi aynı olsun; hastalık, zayıflama, tedavi gibi sağlık beyanı yazmayın.
- Kendi sitenizin alan adının ve pazaryeri mağaza adresinizin onay sahibi tarafından il müdürlüğüne bildirildiğini yazılı teyit edin.
- Kontrol kaydı tutun: PDF sürüm tarihi, ürün adı, tedarikçi belgesi ve kontrol tarihi. Belirsiz eşleşmeyi üreticiye ya da ithalatçıya sorun; listede dayanağı olmayan bileşenli ürünü satışa koymayın.
Diğer ürün gruplarındaki benzer yükümlülükler için ithal ürün satışı ve ürün güvenliği kanunu rehberlerine, pazaryeri kategori kuralları için satıcı rehberleri bölümüne bakın.
Yaptırımlar
Yönetmelik md. 18/1, hükümlere aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanacağını söyler; Kanun'un 40 ve 41. maddelerindeki idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir (2026 oranı yüzde 25,49). Bakanlık ayrıca ihtiyati tedbir olarak üretimi durdurabilir, piyasaya arzı yasaklayabilir ve ürünü toplatabilir (md. 15/1). Sağlık beyanı ihlalinde Reklam Kurulu kararları ve 1262 sayılı Kanun cezaları ayrıca işler. Onaysız ya da listeye aykırı ürünü satan internet mağazası, ürünü kendisi üretmemiş olsa da piyasaya arz eden gıda işletmecisi olarak sorumludur.
Bu sayfa Bakanlık listesinin 27.10.2026 sürümüne ve 10.11.2026'da erişilen mevzuat metinlerine dayanır. Liste madde adlarını burada yeniden yayımlamıyoruz; güncel PDF için kaynaklar bölümündeki Bakanlık sayfasını kullanın.



















