E-ticaret sözlüğüVergi, fatura ve muhasebe

ÖTV nedir?

Özel tüketim vergisi

ÖTV, 4760 sayılı Kanuna ekli listelerde belirtilen malların kanunda tanımlanan teslim, ithalat veya ilk iktisap aşamasında bir defaya mahsus alınan özel tüketim vergisidir. Ürünün kapsamı ve satıcının işlemdeki rolü birlikte belirlenir.

Son kontrol: 26 Ekim 20263 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

ÖTV, 4760 sayılı Kanuna ekli listelerde belirtilen malların kanunda tanımlanan teslim, ithalat veya ilk iktisap aşamasında bir defaya mahsus alınan özel tüketim vergisidir.

Bir bakışta

Temel düzenleme4760 sayılı Kanun md. 1 ve ekli 4 liste

MükellefListe ve işlem rolü; md. 4

Vergileme ölçüsüMatrah md. 11; oran veya tutar md. 12

KDV ilişkisiÖTV, KDV matrahına dahil; 3065 md. 24/b

İnternetten satılan her üründe ÖTV var mı?

4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu md. 1, verginin kapsamını kanuna ekli listeler ve belirli işlemler üzerinden kurar. Ürünün internetten satılması tek başına ÖTV doğuran olay değildir. Gelir İdaresi Başkanlığının açıklamasında kapsam 4 liste halinde anlatılır: petrol ürünleri ve benzerleri, taşıtlar, belirli içecekler ve tütün ürünleri, bazı elektronik eşya ve diğer tüketim malları. Bunlar genel gruplardır; aynı mağaza kategorisindeki her ürünün vergi durumu aynı olmaz. Ürünün teknik niteliğini, tarife numarasını ve listedeki kapsam açıklamasını birlikte karşılaştırın.

Örneğin bir elektronik eşya satıcısı, pazaryerindeki kategori adından hareketle bütün stoklarına tek ÖTV oranı tanımlamamalıdır. GTİP bilgisiyle kanundaki mal tanımının eşleşmesi gerekir. Md. 1, tarife numarası veya tanımında kanuna ekli listeler dışında yapılan değişikliğin ÖTV uygulamasında kendiliğinden hüküm doğurmayacağını da belirtir. Ürün sınıflandırması, işlem tarihi ve yürürlükteki liste satırı aynı çalışma dosyasında tutulmalıdır. Tedarikçinin kullandığı genel ürün adı teknik sınıflandırma için yetersizse ürün açıklamasını ve dayanak belgelerini isteyin.

Vergiyi hangi işletme hesaplar?

Kanun md. 4 mükellefi işlem ve listeye göre belirler. İmal veya ithal eden işletme ile vergisi uygulanmış malı yurt içinde alıp yeniden satan işletmenin konumu aynı değildir. Md. 1’deki tek aşamalı yapı nedeniyle olağan yeniden satışta her el değiştirmede baştan yeni ÖTV hesaplanmaz. Ancak internet satıcısı aynı zamanda ithalatçı veya imalatçı olabilir; kayıt ve tescile tabi taşıtlarda ilk iktisap hükümleri işler. Bu nedenle “ben perakendeciyim” ifadesi yerine malın nasıl edinildiğini ve vergiyi doğuran işlemdeki rolünüzü belirleyin.

Alış belgesinin bulunması bu takipte önemlidir. Md. 4/3, envanterde belgesiz kapsamdaki mal tespit edildiğinde alış belgelerinin sunulması için 10 gün verilmesini ve belgelenemeyen mallar için vergi tarhını düzenler. Bu hükmün konusu denetimdeki belgesiz maldır; her internet siparişi için yeni bir beyan süresi değildir. Fatura ile ürün, miktar ve tedarikçi eşleşmesini koruyun. Satıcının olağan yeniden satışında yeni ÖTV hesaplanmaması, malın geçmişindeki vergilendirme ve alış belgesinin önemsiz olduğu şeklinde uygulanamaz.

ÖTV ile KDV fiyat hesabında nasıl birleşir?

ÖTV ve KDV farklı vergilerdir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu md. 24/b, vergi ve benzeri unsurları KDV matrahına dahil eder; hesaplanan KDV ise md. 25/b uyarınca kendi matrahına girmez. ÖTV’nin doğduğu, KDV’ye de tabi örnekte KDV hesabı ÖTV eklenmiş tutar üzerinden yürür. Bu yüzden iki verginin aynı çıplak bedel üzerinden hesaplanıp toplanması farklı sonuç verir. ÖTV matrahının nasıl kurulacağı için 4760 md. 11, oran veya tutar için md. 12 ve yürürlükteki liste okunmalıdır.

Sayfadaki hesap yalnız yöntemi göstermek için kurulmuştur: uygun ÖTV matrahı 1.000 TL, ÖTV oranı varsayımsal %20 ve KDV oranı varsayımsal %20 kabul edilir. ÖTV 200 TL, KDV matrahı 1.200 TL, KDV 240 TL ve vergiler dahil toplam 1.440 TL olur. Bu oranlar belirli bir ürünün güncel tarifesi değildir. Hesapta başka matrah unsuru veya istisna bulunmadığı kabul edilmiştir. KDV dahil fiyat ile vergi hariç bedeli ayırırken önce hangi tutarın KDV matrahı olduğunu belirleyin.

Neden tek bir ÖTV yüzdesi kullanılamaz?

Kanun md. 11 ve md. 12, ürün grubuna göre tutar, oran ve bazı durumlarda birlikte uygulanan vergileme ölçüleri öngörür. Maktu tutar birim başına para olarak, nispi vergi ise ilgili matrahın yüzdesi olarak ifade edilir; asgari maktu sınırın bulunduğu hesap da yalnız yüzde çarpımıyla bitmez. Bazı mallarda fiyat veya teknik özellik dilimi sonucu değiştirir. Dolayısıyla bütün ürünlere “ÖTV yüzde şu kadar” demek doğru bir fiyatlandırma yöntemi değildir. Güncel liste ve kararın geçerlilik tarihini kontrol etmeden eski alıştan kalan oranı yeni ürüne aktarmayın.

KDV hesaplama aracı, doğru matrah ve KDV oranı girildikten sonraki aritmetiği kolaylaştırır; ürünün ÖTV kapsamını veya maktu tutarını seçmez. Kâr marjı hesabında da vergiyi işletme kârıyla karıştırmayın. Alış maliyeti, satış bedeli, tahsil edilen vergiler ve giderlerin hangi tutarlar üzerinden izlendiğini netleştirin. ÖTV indirimini KDV’deki genel indirim sistemi gibi uygulamayın: 4760 md. 9, aynı listedeki başka bir malın imalinde kullanım için Bakanlığın belirlediği esaslara bağlı bir indirim düzenler.

Fatura ve kayıt düzeninde ne kontrol edilmeli?

Kanun md. 15, ÖTV mükelleflerinin vergiyi satış belgesinde ayrıca göstermesini ister. Vergiyi göstermeye hakkı olmadığı halde belgede ÖTV gösterenler için de beyan ve ödeme hükmü bulunur. Bu nedenle sıradan yeniden satış faturasında tedarik zincirindeki vergiyi ikinci kez kendi hesapladığınız ÖTV gibi yazmayın. Belge düzenini, işlemdeki rolünüzü ve kullanılacak vergi alanlarını mali müşavir ile eşleştirin. İade halinde gerçek mal ve belge hareketini kaydedin; tüketiciye bedel iadesi ile ÖTV mükellefinin vergisel düzeltmesi farklı işlemlerdir ve md. 15’in düzeltme şartları ayrıca sağlanır.

06 · Örnek

Örnek: İki verginin sırasını gösteren varsayımsal hesap

Kurguda uygun ÖTV matrahı 1.000 TL, ÖTV %20 ve KDV %20 varsayılır; başka matrah unsuru veya istisna yoktur. Oranlar belirli bir ürünün güncel tarifesi değildir.

ÖTV hesaplayın: 1.000 × %20 = 200 TL.
KDV matrahını bulun: 1.000 + 200 = 1.200 TL.
KDV hesaplayın: 1.200 × %20 = 240 TL.
Vergiler dahil toplamı bulun: 1.000 + 200 + 240 = 1.440 TL.

Sonuç

Kurgusal toplam 1.440 TL, ÖTV 200 TL ve KDV 240 TL olur; iki vergiyi de 1.000 TL üzerinden hesaplayan 1.400 TL sonucu bu varsayımlarda yanlıştır.

07 · Fark

ÖTV ile karıştırılan kavramlar

ÖTV ≠ KDV

ÖTV listedeki belirli mallar ve aşamalar için işler; KDV’nin konusu, matrahı ve indirim sistemi ayrı kanunla düzenlenir.

ÖTV ≠ Maktu vergi

Birim başına para tutarıdır; nispi vergide ise belirlenen matraha yüzde uygulanır.

ÖTV ≠ Yeniden satış

Vergisi uygulanmış malın olağan yeniden satışı, her defasında yeni ÖTV hesaplanan aşama değildir.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Ürünün teknik tanımını ve GTİP bilgisini kanuna ekli listeyle eşleştirin.
İmalatçı, ithalatçı veya yeniden satıcı olarak işlem rolünüzü belirleyin.
İşlem tarihindeki oran, maktu tutar ve varsa dilim şartını doğrulayın.
Alış belgelerini ürün ve miktarla eşleştirerek saklayın.
ÖTV’nin doğduğu KDV’ye tabi işlemde KDV matrahını doğru kurun.
Faturadaki vergi alanlarını gerçek mükellefiyetinize göre düzenleyin.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

ÖTV hakkında sık sorulanlar

İnternetten satış yapınca her üründe ÖTV doğar mı?

ÖTV, internet kanalından dolayı doğmaz. 4760 md. 1’de tanımlanan mal ve işlem kapsamında doğar; ürünün listedeki tanımı ve satıcının işlem rolü kontrol edilir.

Alıp sattığım ürüne her satışta yeniden ÖTV ekler miyim?

Vergisi uygulanmış malın olağan yeniden satışında tek aşamalı yapı gereği baştan yeni ÖTV hesaplanmaz. İthalat, imalat, ilk iktisap ve özel hükümler bakımından gerçek işlem rolü belirlenmelidir.

ÖTV ile KDV aynı tutar üzerinden mi hesaplanır?

ÖTV’nin doğduğu ve KDV’ye tabi işlemde ÖTV KDV matrahına dahil olur. Örnekteki varsayımsal 1.000 TL matrah ve %20 ÖTV için KDV matrahı 1.200 TL olur; gerçek oran ürüne göre bulunur.

Bütün ürünlerde ÖTV yüzde olarak mı uygulanır?

4760 md. 11 ve md. 12 kapsamında nispi oran, maktu tutar ve birlikte işleyen ölçüler bulunur. Güncel liste satırı ve birim bilgisi görülmeden tek yüzde kullanılamaz.

ÖTV mükellefi olmadığım halde faturada ÖTV gösterebilir miyim?

4760 md. 15, vergiyi göstermeye hakkı olmadığı halde belgede gösterenler için beyan ve ödeme hükmü getirir. Vergi alanı işlemdeki gerçek rolünüze göre kullanılmalıdır.