E-ticaret sözlüğüVergi, fatura ve muhasebe

Mali müşavir nedir?

Mali müşavir, işletmenin defter, mali tablo, beyan ve danışmanlık işlerini mesleki yetkisi içinde yürüten; bu sayfada serbest muhasebeci mali müşavir unvanıyla ele alınan meslek mensubudur. Hizmet kapsamı, belge teslimi ve beyan onaylarının paylaşımı yazılı belirlenir.

Son kontrol: 26 Ekim 20263 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Bir bakışta

Meslek kapsamı3568 sayılı Kanun md. 2

Unvan ve ruhsat3568 md. 3 ve md. 5

YMM tasdiki3568 md. 12; SMMM görevleriyle aynı değildir

Aracılık bildirimi340 Tebliğ: sözleşme 30 gün, sona erme/fesih 15 gün

Ücret3568 md. 46; asgari tarife ve hizmet kapsamı

Mali müşavir internet satıcısı için ne yapar?

3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu md. 2, mesleğin konusunu düzenler. İşletmenin defterlerini tutmak, bilanço ve kâr-zarar tablolarıyla beyannameleri düzenlemek, muhasebe sistemini kurmak ve mali mevzuat konusunda danışmanlık yapmak bu kapsamda yer alır. Serbest muhasebeci mali müşavir unvanı SMMM olarak kısaltılır. İnternetten satış yapan işletmede satış, alış, iade, pazaryeri kesintisi ve ödeme belgelerinin doğru kayıtlarla ilişkilendirilmesi çalışma alanının parçasıdır. Verilecek hizmetin gerçek kapsamı sözleşmede açıkça belirlenmelidir; yalnız “muhasebe” kelimesi bütün işleri tek tek tanımlamaz.

Satıcının düzenlediği fatura ile pazaryerinin gönderdiği ödeme raporu farklı kayıtlardır. Mali müşavir bu belgelerle muhasebe ve beyan hesabını kurarken, işletme gerçek satış, teslim ve ödeme bilgisini zamanında sağlamalıdır. E-Fatura kullanılması bütün işlemlerin kendiliğinden eksiksiz dosyaya girdiğini göstermez. İptal edilen belge, geri alınan ürün veya satış dışı banka hareketi de doğru açıklamayla iletilmelidir. Ay kapanışında hangi belgelerin gönderildiği, hangilerinin eksik kaldığı ve kim tarafından tamamlanacağı kayda bağlanırsa dönem takibi daha açık olur.

SMMM ile YMM’nin görevleri nasıl ayrılır?

3568 sayılı Kanun md. 2/B, yeminli mali müşavirliğin danışmanlık ve inceleme yanında md. 12 kapsamındaki tasdik işlerini içerdiğini düzenler. Yeminli mali müşavir unvanı YMM olarak kısaltılır. Aynı hüküm YMM’lerin muhasebe defteri tutamayacağını belirtir. Dolayısıyla SMMM ile YMM aynı unvanın iki farklı yazılışı değildir; yürütülebilecek işin niteliği farklıdır. Bir tasdik raporu gerekiyorsa bunun konusunu ve kapsamını ayrı belirleyin. Aylık muhasebe hizmeti sözleşmesinin bulunmasını, her türlü tasdik işinin de üstlenildiği şeklinde okumayın.

Kanun md. 3, yetkisiz kişilerin meslek unvanını kullanmasını yasaklar; md. 5 ruhsat şartını da içeren özel koşulları düzenler. Çalışılacak kişinin gerçek meslek unvanını, ruhsatını ve ilgili oda kaydını doğrulamak bu nedenle ilk kontroldür. Sadece sosyal medya hesabındaki “danışman” ibaresi mesleki yetkinin kapsamını göstermez. YMM tasdiki de kamu idaresinin kanuni inceleme yetkisini kaldırmaz; md. 12 bu yetkileri saklı tutar. Satıcı açısından önemli olan bir unvanı daha üstün görmek değil, yapılacak iş için gerekli yetki ve sözleşme kapsamını eşleştirmektir.

Hizmet ve elektronik beyan yetkisi nasıl kurulur?

340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, elektronik beyanname gönderimine ilişkin aracılık ve sorumluluk sözleşmelerini açıklar. Hizmet sözleşmesi bulunan müşteriler için Elektronik Beyanname Aracılık ve Sorumluluk Sözleşmesi; münferit gönderim talebinde ise ilgili aracılık sözleşmesi düzenlenir. Beyan gönderimi için gereken yetki ilişkisi, işletmenin bütün hesaplarının sınırsız kullanımına izin veren genel bir anlaşma gibi ele alınmamalıdır. İşlerin, dönemlerin, belge teslim düzeninin, onay kayıtlarının paylaşılmasının ve hizmet sona erdiğinde yapılacak devrin kapsamını anlaşılır biçimde yazılı hale getirin.

Tebliğde sözleşme bilgilerinin düzenlenmeden itibaren en geç 30 gün içinde elektronik bildirilmesi, sona erme veya iptal ve fesih bilgisinin ise en geç 15 gün içinde girilmesi düzenlenir. Satıcı, sözleşmenin imzalı örneğini ve ilgili kapsamı kendi dosyasında tutmalıdır. Bir meslek mensubuna belge göndermiş olmakla beyanın onaylanıp gönderilmesi farklı olaylardır. 340 Sıra No.lu Tebliğ, aracılık sözleşmesinin mükellefin beyannamenin süresinde verilip verilmediğini takip etme gereğini kaldırmadığını açıklar. Bu nedenle dönem sonunda gönderilen beyannamenin onay ve tahakkuk kaydını isteyin.

Belge tamamlama örneği neyi ölçer?

Sayfadaki kurgusal ay kapanışında satıcının belge listesinde 100 kayıt vardır. Bunların 97’si doğru dosyayla eşleşmiş, 3’ünün dayanağı eksik kalmıştır. Eksikler doğru belgelerle tamamlandığında liste içindeki eşleşme 100 kayda ulaşır. Bu bir mevzuat eşiği veya mali müşavirin performans puanı değildir; yalnız seçilen dosyanın belge kontrolünü gösterir. Aynı belgenin ikinci kez gönderilmesini eksik tamamlamak gibi saymayın. Her kayıtta belge tarihi, belge numarası, işlem tarafı ve işlem türü birlikte karşılaştırılarak gerçek eksik bulunmalıdır.

Belge sayısının tamamlanması, bütün vergi hesaplarının doğru yapıldığı veya borçların ödendiği sonucunu vermez. Sonraki adımda KDV beyannamesi, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ve geçici vergi gibi ilgili işler kendi kayıtlarıyla kontrol edilir. Demirbaş alınmışsa amortisman sınıfı ve dönem hesabı da ayrı değerlendirilir. Hazırlama, gönderim, tahakkuk ve ödeme için kimin neyi takip edeceği belirli olmalıdır. Böylece “belgeler gönderildi” bilgisi, “bütün süreç tamamlandı” diye yanlış aktarılmaz.

Ücret ve mükellefin sorumluluğu nasıl belirlenir?

3568 sayılı Kanun md. 46, meslek ücretinin asgari miktarının tarife ile belirlendiğini ve bu tutarın altında iş kabul edilemeyeceğini düzenler. Tek bir aylık bedeli bütün e-ticaret satıcıları için genel ücret diye kullanmayın. İlgili dönemin tarifesi, işletmenin gerçek hizmet kapsamı ve sözleşme birlikte okunur. VUK md. 8 ise kanunun kabul ettiği haller dışında mükellefiyet ve vergi sorumluluğuna ilişkin özel sözleşmelerin vergi dairesini bağlamadığını belirtir. Mali müşavirle çalışırken satıcının belge sağlama, iş değişikliklerini iletme ve beyanla ödeme durumunu izleme görevlerini çalışma takviminde açık tutun.

06 · Örnek

Örnek: Ay kapanışındaki yüz belgenin eşleştirilmesi

Kurgusal satıcının ay listesinde 100 kayıt bulunur. 97 kayıt doğru belgeyle eşleşmiş, 3 kaydın dayanağı eksik kalmıştır; örnek yalnız bu listenin belge kontrolüdür.

İlk eşleşme oranını bulun: 97 / 100 × 100 = %97.
Eksik 3 kaydı belge numarası, tarih, taraf ve işlem türüyle listeleyin.
Gerçek eksikleri tamamlayıp mükerrer belge eklenmediğini kontrol edin.
Son eşleşmeyi sayın: 97 + 3 = 100 kayıt; 100 / 100 × 100 = %100.

Sonuç

Bu kurguda 3 eksik tamamlanarak listedeki 100 kayıt eşleşir. %100, bütün vergi hesaplarının doğruluğu veya beyannamelerin verilip borçların ödendiği hakkında sonuç değildir.

07 · Fark

Mali müşavir ile karıştırılan kavramlar

Mali müşavir ≠ Yeminli mali müşavir

Danışmanlık ve inceleme yanında md. 12 kapsamında tasdik yapar; kanun YMM’nin muhasebe defteri tutmasını yasaklar.

Mali müşavir ≠ Elektronik beyanname aracılığı

Yetki ve sözleşmeye bağlı gönderim işidir; kapsamlı muhasebe hizmetiyle aynı hizmet kapsamı olmak zorunda değildir.

Mali müşavir ≠ Vergi ödemesi

Tahakkuk eden borcun ödenmesidir; belgenin müşavire gönderilmesi veya beyanın hazırlanması bu ödemeyi tamamlamaz.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Meslek unvanını, ruhsatı ve ilgili oda kaydını doğrulayın.
Defter, beyan, personel bildirimi ve danışmanlık kapsamını yazılı belirleyin.
Gerekli elektronik beyan aracılık sözleşmesi ve bildirimini kontrol edin.
Belge teslim takvimi ve eksik kayıt listesini birlikte izleyin.
Beyan onayı, tahakkuk ve ödeme durumlarını ayrı kontrol edin.
Hizmet sona erdiğinde sözleşme bildirimi ve dosya devrini tamamlayın.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

Mali müşavir hakkında sık sorulanlar

SMMM neyin kısaltmasıdır?

SMMM, serbest muhasebeci mali müşavir demektir. Mesleğin defter, mali tablo, beyan ve danışmanlık kapsamı 3568 sayılı Kanun md. 2’de düzenlenir.

SMMM ile YMM aynı işi mi yapar?

Kanun md. 2 ve md. 12 farklı görev kapsamları düzenler. YMM, danışmanlık ve inceleme yanında tasdik işleri yapar; muhasebe defteri tutamaz. SMMM’nin aylık hizmeti bütün tasdik konularını kapsayan sözleşme değildir.

Sözleşmeyi imzaladım, beyan yükümlülüğüm tamam mı?

340 Sıra No.lu Tebliğ, aracılık sözleşmesinin beyannamenin süresinde verilmesini takip gereğini kaldırmadığını açıklar. İlgili dönemin onay, tahakkuk ve ödeme durumları ayrıca kontrol edilir.

Bütün internet satıcıları için tek aylık mali müşavir ücreti var mı?

3568 md. 46 asgari ücret tarifesini düzenler. İlgili yılın tarifesi ve gerçek hizmet kapsamı birlikte okunur; tek bir bedel bütün işletmelerin aynı hizmet sözleşmesi için genel fiyat sayılmaz.

Müşavire belge göndermek borcun ödendiğini gösterir mi?

Belge teslimi, kayıt, beyan onayı, tahakkuk ve ödeme ayrı adımlardır. İşletme gerçek ödeme kayıtlarını ilgili tahakkuklarla eşleştirmeli; eksik belge ve işlem durumunu ayrıca izlemelidir.