E-ticaret sözlüğüPazaryeri ve satış

Ön sipariş nedir?

Ön sipariş, henüz hemen sevke hazır olmayan bir ürün için ilerideki teslim koşulları açıklanarak sipariş alınmasıdır. Haber verme kaydıyla satış siparişini ayırın; tedarik beklentisi, teslim taahhüdü ve tüketicinin haklarını siparişten önce açıklayın.

Son kontrol: 26 Ekim 20262 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Ön sipariş, henüz hemen sevke hazır olmayan bir ürün için ilerideki teslim koşulları açıklanarak sipariş alınmasıdır.

Bir bakışta

Genel teslim sınırıStandart malda en çok 30 gün; MSY md. 16/1

Teslimden önce caymaCayma kapsamındaki malda mümkün; md. 9/2

Teslim öncesi iadeCayma bildirimi ulaştıktan sonra 14 gün; md. 12/2

Kişisel hazırlamaÖn sipariş etiketiyle aynı şey değildir

Örnek iade1.200 TL ürün + 60 TL teslimat = 1.260 TL

Ön sipariş ile haber verme kaydı nasıl ayrılır?

Ön siparişte satılacak ürün, fiyat ve ilerideki teslim koşulları üzerinden sipariş alınır. Yalnız stok geldiğinde haber almak için bırakılan iletişim kaydı ise kendi başına aynı satış işlemi değildir. Müşterinin hangi işlemi yaptığını düğme metninde ve açıklamada açık gösterin. Ödeme yükümlülüğü doğuran bir siparişi basit bekleme listesi gibi sunmayın. İşletmenizin kendi kaydında da talep bildirimleriyle kabul edilmiş satış siparişlerini ayrı tutun.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 48/2, siparişi onaylandığında ödeme yükümlülüğü doğacağı konusunda tüketicinin açıkça bilgilendirilmesini ister. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 5 ise temel nitelik, fiyat, ödeme ve teslim koşullarının önceden açıklanmasını düzenler. Ürün yeni çıkacaksa veya tedarik bekliyorsa bunu siparişten önce görünür kılın. Hazır stok ürününde kullandığınız hızlı sevk metnini ön sipariş sayfasına sorgulamadan taşımayın.

Ön siparişte teslim süresi sınırsız mı?

Yönetmelik md. 16/1 uyarınca satıcı, sipariş kendisine ulaştıktan sonra taahhüt ettiği sürede edimini yerine getirmek zorundadır. Tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar dışındaki mal satışlarında genel üst sınır 30 gündür. Standart bir ürüne ön sipariş etiketi koymak bu istisnayı yaratmaz. Ürünün henüz depoda bulunmamasıyla tüketicinin özel isteğine göre hazırlanması farklı durumlardır; ilan adından hareketle süre istisnası uygulamayın.

Kargoya verme süresi ile müşteriye teslim sözünü ayırın. Tedarikçiden beklenen geliş tarihi, ürünün müşteriye ulaşacağı tarih değildir. Malı teslim almanız, kontrol etmeniz, paketlemeniz ve taşıma aşaması için gerçekçi plan kurun. Daha kısa teslim taahhüdü vermişseniz genel 30 günlük üst sınırı gerekçe göstererek bu sözü uzatmayın. Belirsiz bir tarih aralığıyla sipariş biriktirmek yerine tedarik durumunu ve karşılayabileceğiniz satış miktarını önce belirleyin.

Teslimden önce cayma hakkı kullanılabilir mi?

Yönetmelik md. 9, mal tesliminde genel cayma süresini tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı aldığı güne bağlar. Tüketici sözleşmenin kurulmasıyla teslim arasındaki dönemde de cayabilir. Ürün henüz gönderilmedi diye talebi teslim sonrasına ertelemeyin. Cayma hakkı kapsamındaki standart mal için yalnız ön sipariş alındığını söyleyerek iade talebini reddetmeyin. Cayma hakkı istisnaları ürünün ve sözleşmenin gerçek niteliğine göre belirlenir.

Md. 15/1-b, tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan malları istisna olarak düzenler. Standart katalogdaki hazır renk ya da beden seçeneğini ön siparişle almakla gerçekten kişiye özgü hazırlanan ürün aynı değildir. Kişiye özel iş varsa özelleştirmenin ne olduğunu sipariş kaydında açıkça tutun. Cayma hakkı istisnaları rehberindeki koşulları ürüne göre okuyun. Satış sayfasına genel bir iade yok cümlesi yazmak, kanuni hakkın kapsamını değiştiren bir işlem değildir.

Ödeme ve iade kaydı nasıl tutulur?

Teslimden önce geçerli cayma bildirimi satıcıya ulaştığında Yönetmelik md. 12/2 kapsamındaki iade süresi 14 gündür. Tahsil edilen tüm ödemeler, varsa teslimat masrafları dahil geri verilir. Platform üzerinden kurulup tahsilatına aracılık edilen işlemlerde anılan fıkra aracının birlikte sorumluluğunu da düzenler. İadeyi ürünün tedarikçiden gelmesine bağlamayın. Md. 12/4 uyarınca ödeme aracına uygun, tüketiciye masraf yüklemeden ve tek seferde geri ödeme yapılır.

Kurgusal örnekte 1.200 TL ürün ve 60 TL teslimat için tahsilat 1.260 TL olur. Standart mal teslim edilmeden geçerli cayma bildirimi alındığında örneğin iade toplamı da 1.260 TL’dir. Sipariş iptali kaydını ödeme hareketiyle eşleştirin; durumun iptal görünmesiyle paranın geri ödenmesi ayrı işlemlerdir. Hakediş raporunda satış ve iade hareketlerini takip ederek müşteriye yapılan iadeyle işletmenin mutabakatını birbirine bağlayın.

Tedarik gecikirse satıcı hangi işlemleri izler?

Teslim taahhüdü karşılanmazsa md. 16’daki fesih hakkı gündeme gelir; fesihte 14 gün içinde teslimat masrafları dahil tahsilat kanuni faiziyle geri ödenir. Gerçek ifa imkânsızlığı halinde md. 16/4, öğrenmeden itibaren 3 gün içinde yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla bildirim ve bildirimden sonra en geç 14 gün içinde iade ister. Aynı fıkra stokta bulunmamayı tek başına imkânsızlık saymaz. Bu iki durumu aynı gerekçeyle kapatmayın.

Açık ön siparişleri tedarik durumu ve verilmiş teslim sözüne göre izleyin. Stok yönetimi kaydında hazır mal ile beklenen malı ayırın; aynı gelecek partiyi birden fazla satış kanalına sınırsız adetle dağıtmayın. Satıcı paneli üzerinden sipariş durumunu kontrol ederken müşteriye giden bildirimin içeriğini de saklayın. Tarihi değiştirmeniz gerekiyorsa verilen sözü ve doğmuş hakları dikkate alın; panelde yeni tarih yazmak önceki taahhüdün kaydını ortadan kaldırmaz.

06 · Örnek

Örnek: Standart mal için teslimden önce caymak

Kurgusal standart ürün ön siparişinde 1.200 TL ürün bedeli ve 60 TL teslimat tahsil edilsin. Ürün teslim edilmeden tüketici geçerli cayma bildirimini yöneltsin; örnekte cayma istisnası yoktur.

Tahsilat: 1.200 + 60 = 1.260 TL.
Bildirimin satıcıya ulaştığı tarihi sipariş kaydına işleyin.
Teslim öncesi cayma için md. 12/2 kapsamındaki 14 günlük iade süresini izleyin.
1.260 TL’yi ödeme aracına uygun ve tüketiciye masraf yüklemeden tek seferde iade edin.

Sonuç

Örnekte tüketiciye iade edilecek toplam 1.260 TL’dir. Ürünün henüz gelmemiş olması iadenin tedarik gününe ertelenmesine gerekçe yapılmaz.

07 · Fark

Ön sipariş ile karıştırılan kavramlar

Ön sipariş ≠ Haber verme kaydı

İletişim kaydı talebi belirtir; ödeme yükümlülüğü doğuran satış siparişiyle aynı işlem değildir.

Ön sipariş ≠ Kişiye özel üretim

Tüketicinin isteğine veya kişisel ihtiyacına göre hazırlanan maldır; standart ürüne ön sipariş etiketi koymaktan farklıdır.

Ön sipariş ≠ Kargoya verme

Taşıyıcıya fiilî teslim aşamasıdır; ön siparişte açıklanması gereken müşteriye teslim vaadinin yerine geçmez.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Haber alma talebi ile bağlayıcı satış siparişini açıkça ayırın.
Ürün, toplam fiyat, ödeme ve müşteriye teslim koşullarını siparişten önce açıklayın.
Hazır stok ile beklenen tedariki ayırarak kabul edilebilir sipariş miktarını belirleyin.
Teslim taahhüdünü ve genel 30 günlük ifa sınırının uygulanmasını kontrol edin.
Teslimden önce cayma bildirimini ve 14 günlük iade süresini kayda alın.
Gecikme, fesih ve gerçek ifa imkânsızlığı işlemlerini kendi dayanaklarıyla izleyin.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

Ön sipariş hakkında sık sorulanlar

Ön siparişte teslim süresi 30 günü aşabilir mi?

Standart malda yalnız ön sipariş etiketi genel 30 günlük ifa sınırını kaldırmaz. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 16/1, tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar için istisna getirir. Daha kısa verilmiş teslim sözü de dikkate alınır.

Ürün gelmeden cayma bildirimi yapılabilir mi?

Cayma hakkı kapsamındaki mallarda evet. Yönetmelik md. 9/2 tüketicinin sözleşmenin kurulmasıyla teslim arasındaki sürede de cayabileceğini belirtir. Standart bir ürünü ön siparişle almak tek başına cayma istisnası oluşturmaz.

Teslimden önce caymada para ne zaman iade edilir?

Yönetmelik md. 12/2 uyarınca bildirim satıcıya ulaştıktan sonra 14 gün içinde tahsil edilen tüm ödemeler, varsa teslimat masrafları dahil iade edilir. Geri ödeme tüketicinin ödeme aracına uygun, masrafsız ve tek seferde yapılır.

Her ön sipariş kişiye özel üretim sayılır mı?

Hayır. Kişisel isteğe göre hazırlanan mal ile standart ürüne önceden sipariş alınması farklıdır. Siparişin gerçek özelleştirme içeriğini kaydedin; yalnız satış sayfasındaki etikete dayanarak teslim veya cayma istisnası uygulamayın.

Tedarikçinin ürünü getirmemesi ifa imkânsızlığı mı?

Yönetmelik md. 16/4 stokta bulunmamayı tek başına ifa imkânsızlığı saymaz. Tedarik durumunu ve verilmiş teslim sözünü inceleyin. Gerçek imkânsızlık, gecikme nedeniyle fesih ve cayma bildirimini aynı işlem gerekçesi gibi kullanmayın.