E-ticaret sözlüğüPazaryeri ve satış

Konsinye satış nedir?

Konsinye satış, ürünün satılmak üzere başka bir işletmeye bırakıldığı ve bu fiziksel teslimin tek başına kesin satış sayılmadığı satış düzenidir. Ürünün bulunduğu yerle kontrolünü ayırın; gönderim, gerçekleşen satış, kalan stok ve ödeme kaydını eşleştirin.

Son kontrol: 26 Ekim 20262 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Konsinye satış, ürünün satılmak üzere başka bir işletmeye bırakıldığı ve bu fiziksel teslimin tek başına kesin satış sayılmadığı satış düzenidir.

Bir bakışta

Temel ayrımBaşka işletmeye fiziksel gönderim ≠ kesin satış

Muhasebe göstergeleriKontrol, geri isteme, ödeme koşulu; TFRS 15 B77–B78

Kurgusal stok20 gönderilen − 8 satılan = 12 kalan

Kurgusal komisyon1.200 TL × %10 = 120 TL

Kurgusal aktarım1.200 − 120 = 1.080 TL; başka kesinti yok

Konsinye gönderimde hangi olay henüz gerçekleşmemiştir?

Mal sahibinin ürünü satış için başka mağazaya veya işletmeye göndermesi, her durumda o işletmenin malı satın aldığı işlem değildir. Gönderilen ürünün hangi koşulda satılmış sayıldığı, kimin kontrolünde bulunduğu ve satış bedelinin nasıl hesaplandığı sözleşmede okunmalıdır. Bayi veya dağıtıcı elinde ürün bulunması tek başına kesin alım-satım kanıtı olmaz. Malın fiziken nerede durduğuyla taraflar arasındaki ekonomik ilişkiyi ayrı kaydedin. Aynı depoda hem satın alınmış hem konsinye bırakılmış mallar bulunuyorsa bunları birbirine karıştırmayın.

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun 2026 setindeki TFRS 15 B77, başka tarafa gönderilen ürünün kontrolünün devredilip devredilmediğini esas alır. Konsinye olarak tutulan malın bu ilk tesliminde hasılat kaydı yapılmaz. Bu açıklama ilgili muhasebe standardının kapsamındadır; bütün küçük işletmelere aynı standart setinin zorunlu olduğu söylenmiyor. Vergi belgesi düzeniyle muhasebede hasılatın tanınmasını da tek işlem kabul etmeyin. Kendi ilişkinizin ekonomik niteliğini ve uygulanan belge düzenini ayrı başlıklarda belirleyin.

Konsinye ilişkisinde hangi koşullar ayırt edicidir?

TFRS 15 B78, ürünün nihai müşteriye satış gibi belirli olaya kadar gönderenin kontrolünde kalmasını, gönderenin ürünü geri isteyebilmesini veya başka tarafa yönlendirebilmesini gösterge olarak sayar. Ürünü elinde tutan işletmenin bedeli ödemek için koşulsuz yükümlülüğü bulunmaması da göstergeler arasındadır; depozito olması bu ayrımı tek başına değiştirmez. Her sözleşmeye yalnız adına bakarak aynı sonucu vermeyin. Malın geri çağrılması, satış gerçekleşmezse ne yapılacağı ve ödeme koşulu kendi kaydınızda açık olmalıdır.

Toptan satış ilişkisinde malı satın almış işletmenin ödemeyi ileri tarihte yapması ayrı konudur. Vadeli satın alımı, sırf para henüz ödenmedi diye konsinye saymayın. Benzer biçimde bir lojistik depoda saklanan malın konsinye olduğunu yalnız depo adresinden çıkaramazsınız. Ürünü kim satıyor, müşteriyle kim sözleşme yapıyor ve satış raporunu kim onaylıyor sorularını baştan yanıtlayın. Sözleşmedeki sorumlulukla fiilen yapılan işlem farklıysa kayıtları bu farkı gösterecek biçimde inceleyin.

Gönderilen, satılan ve kalan ürün nasıl eşleştirilir?

Konsinye hareketini ürün kodu, miktar ve mal sahibi bazında izleyin. Dönem başı stok, yeni gönderim, gerçekleşen satış, geri alım ve varsa açıklanan kayıp ayrı satırlar olsun. Stok yönetimi kaydı yalnız deponuzdaki toplam miktarı gösteriyorsa malın kime ait olduğu eksik kalabilir. Ürünü satışa hazır listede gösterirken aynı malın başka kanalda satılıp satılmadığını da kontrol edin. Farklı mağazalara yönlendirilen miktarı tek siparişin birden çok kez kullanılmasına yol açmadan kaydedin.

Kurgusal örnekte 20 ürün gönderilmiş, sekizi nihai alıcıya satılmış ve 12 ürün kalmıştır. Kalan miktar, gönderilenin tamamının satıldığı raporla aynı değildir. Birim örnek maliyet 100 TL ise satılan sekizin maliyet karşılığı 800 TL, kalanlarınki 1.200 TL’dir. KGK TMS 2 paragraf 34, stok satıldığında defter değerinin ilgili hasılatın kaydedildiği dönemde giderleştirilmesini açıklar. Fiziksel gönderimin tamamını yalnız gerçekleşmiş satışın maliyeti gibi kullanmayın; ilgili hesap düzeninde stok ve satış eşleşmesini koruyun.

Komisyon ve taraflar arası ödeme nasıl okunur?

Satışı yapan işletmenin bedeli satış fiyatından fark, komisyon veya başka sözleşmesel yöntemle hesaplanabilir. Her konsinye ilişkiye ortak bir ücret oranı koymayın. Örnekte yalnız anlaşılmış satış tutarı üzerinden %10 komisyon varsayılmıştır. Sekiz satışın toplamı 1.200 TL, örnek komisyon 120 TL ve başka kesinti yoksa gönderen tarafa aktarılacak tutar 1.080 TL olur. Bütün tutarlar ortak KDV hariç basitleştirilmiş hesap olarak verilmiştir; gerçek tarife veya vergi hesabı değildir.

Satış raporundaki brüt tutarla tarafın elde tuttuğu hizmet bedeli aynı gelir değildir. Kimin hangi tutarı kendi hasılatı olarak sunacağı, sözleşme ve uygulanan muhasebe düzeninde rolüne göre belirlenir. Tahsil edilen müşteri parasını bütün taraflar için aynı anda net kâr saymayın. Hakediş benzeri ödeme mutabakatında iade, eksik ürün ve düzeltmeleri ilgili satışa bağlayın. Sözleşmede başka masraf varsa örnekteki komisyon dışında ayrı gösterin; bankaya aktarılan tutardan ürünün bütün ekonomik sonucunu çıkarmayın.

Satıcı sözleşmeyi ve dönem mutabakatını nasıl kurar?

Ürünlerin hangi koşulda geri isteneceğini, hasar ve kaybın nasıl ele alınacağını, satış bildiriminin ve ödemenin hangi olayla yapılacağını açık yazın. Bunlar için bütün işlemlere ortak gün sınırı vermek yerine gerçek sözleşme tarihlerini kullanın. Fiziksel sevk, satış ve fatura kayıtlarının birbirine nasıl bağlandığını belge düzeninizle uyumlu kurun. İade geldiğinde kalan miktar ve ödeme hesabını birlikte düzeltin. Brüt kâr ve dönem net sonucunu ancak ilgili satış, maliyet ve diğer giderlerle okuyabilirsiniz; gönderilen malın değeri tek başına kazanç değildir.

06 · Örnek

Örnek: Gönderilen stok ile satış ve ödeme hesabını ayırmak

Kurgusal konsinye düzende 20 ürün gönderiliyor; örnek birim maliyet 100 TL. Dönemde 8 ürün birim 150 TL’ye nihai alıcıya satılıyor; anlaşılmış komisyon %10, başka kesinti, iade veya kayıp yok ve bütün tutarlar KDV hariç varsayılıyor.

Kalan miktar: 20 − 8 = 12 ürün.
Satış toplamı: 8 × 150 = 1.200 TL.
Örnek komisyon: 1.200 × %10 = 120 TL.
Aktarım: 1.200 − 120 = 1.080 TL.
Satılan maliyet karşılığı: 8 × 100 = 800 TL; kalan stok: 12 × 100 = 1.200 TL.

Sonuç

Örnek mutabakatta 8 satış, 12 kalan ürün, 120 TL komisyon ve 1.080 TL aktarım vardır. Aktarılan tutar net kâr değildir; gerçek muhasebe ve vergi kayıtları tarafların rolü ve uygulanan düzene göre tamamlanır.

07 · Fark

Konsinye satış ile karıştırılan kavramlar

Konsinye satış ≠ Vadeli satış

Kesin alımın bedelinin ileri tarihte ödenmesi olabilir; ödeme yapılmamış olması tek başına konsinye göstermez.

Konsinye satış ≠ Depolama

Malın fiziksel saklanmasıdır; başka depoda bulunmak tek başına konsinye ilişkisi kurmaz.

Konsinye satış ≠ Hakediş

Ödeme ve düzeltme hesabını anlatır; fiziksel ürünün kontrolü veya kesin satış anıyla aynı kavram değildir.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Ürün kontrolünü, geri isteme ve ödeme koşulunu sözleşmede belirleyin.
Gönderilen malları ürün ve mal sahibi bazında ayrı izleyin.
Satış, kalan, geri alınan ve kayıp miktarlarını eşleştirin.
Komisyon veya diğer bedelin matrah ve oranını açık kaydedin.
Tahsilat ve aktarımı gerçekleşen satış/düzeltme kayıtlarına bağlayın.
Sevk, satış, fatura ve maliyet kayıtlarını kendi belge düzeninizle tamamlayın.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

Konsinye satış hakkında sık sorulanlar

Konsinye ürün gönderince kesin satış gerçekleşir mi?

Her durumda gerçekleşmiş sayılmaz. TFRS 15 B77 ürünün kontrolünün diğer tarafa geçip geçmediğini değerlendirir; konsinye elde tutulan ürünün ilk gönderiminde hasılat kaydı yapılmaz. Fiziksel konumla ekonomik ilişkiyi ayrı inceleyin.

Ödeme henüz yapılmadıysa satış konsinye midir?

Tek başına değildir. Vadeli satın alma da ödenmemiş borç içerebilir. Kontrol, geri çağırma ve koşulsuz ödeme yükümlülüğü gibi koşullar sözleşmeyle birlikte okunur; yalnız anlaşmanın adına veya tahsilat durumuna bakmayın.

Konsinyede her zaman aynı komisyon mu alınır?

Hayır. Bedel ve hesap yöntemi kendi sözleşmenizden alınır. Bu sayfadaki %10 yalnız açık kurgusal varsayımdır. Örnek 1.200 TL satışta 120 TL komisyon ve başka kesinti yoksa 1.080 TL aktarım oluşur.

Satılmayan stok nasıl izlenir?

Ürün, mal sahibi ve konum bazında gönderilen, satılan, geri alınan ve varsa kayıp miktarlarını eşleştirin. Kurgusal 20 gönderim ve 8 satışta 12 ürün kalır. Kalan ürünleri sırf başka depoya gönderildi diye gerçekleşmiş satışa eklemeyin.

Örnekte aktarılan 1.080 TL net kâr mı?

Hayır. Örnek müşteri tahsilatından yalnız anlaşılmış komisyonun düşülmesiyle bulunan aktarımı gösterir. Mal maliyeti ve diğer ilgili giderler bu tutarın tamamını kazanç yapmaz. Her tarafın gelir sunumu kendi rolüne ve uygulanan muhasebe düzenine göre tamamlanır.