E-ticaret sözlüğüPazaryeri ve satış

Brüt kâr nedir?

Brüt kâr, aynı döneme ait net satış hasılatından satılan mal veya hizmetlerin maliyeti çıkarıldığında kalan tutardır. Satış ve maliyeti aynı dönem ve vergi kapsamıyla eşleştirin; sonucu net kâr ve pazaryerinden gelen ödemeden ayrı okuyun.

Son kontrol: 26 Ekim 20263 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Brüt kâr, aynı döneme ait net satış hasılatından satılan mal veya hizmetlerin maliyeti çıkarıldığında kalan tutardır.

Bir bakışta

Temel formülNet satış hasılatı − satışların maliyeti

Örnek brüt kâr9.500 TL − 6.000 TL = 3.500 TL

Örnek brüt marj3.500 / 9.500 × 100 ≈ %36,84

Maliyet eşleşmesiSatılan stok ile ilgili dönem; TMS 2 paragraf 34

Ödeme ayrımıHakediş ve nakit tahsilatı brüt kârın kendisi değildir

Brüt kâr hangi iki kaydı karşılaştırır?

Hesabın bir tarafında net satış hasılatı, diğerinde o satışlara ait maliyet bulunur. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun 2026 Mavi Kitap setindeki TMS 1 paragraf 103, giderlerin fonksiyonlarına göre sunumunda hasılat ile satışların maliyetinden sonra brüt kârı gösterir. Dağıtım ve yönetim giderleri gibi kalemler bu örnek sunumda ayrıca yer alır. Dolayısıyla ürün satışından kalan bu ilk farkı işletmenin bütün giderler sonrası kazancı diye kullanmayın.

E-ticaret satış raporundaki sipariş toplamını doğrudan hasılat kabul ederek başlamayın. Aynı dönemin indirim, iade ve diğer düzeltmelerinin hangi kayda işlendiğini kontrol edin. KGK’nin TFRS 15 standardı işlem bedelini ve değişken bedeli düzenler; üçüncü kişiler adına tahsil edilen bazı satış vergileri işlem bedelinin dışındadır. Ciro kaydıyla kâr hesabında kullanılan tabanı birlikte okuyun. KDV dahil müşteri ödemesini KDV hariç maliyetle gelişigüzel karşılaştırmak aynı kapsamı ölçmez.

Satışların maliyeti ile toplam mal alışı nasıl ayrılır?

Dönemde satın alınan bütün stokun bedeli, aynı dönemde satılan stokun maliyetiyle aynı olmayabilir. KGK TMS 2 paragraf 34, satılan stokun defter değerini ilgili hasılatın kayda alındığı dönemde gider olarak yansıtmayı düzenler. Henüz depoda duran malı satılmış ürün maliyeti gibi hesaba eklemeyin. Başlangıç stoku, yeni alışlar, satılan miktar ve dönem sonu stok kaydı birbirini açıklamalıdır. Satışları bir dönemden, maliyeti başka dönemden alarak sonuç üretmeyin.

TMS 2 paragraf 10–11, stok maliyetinde satın alma fiyatı yanında edinimle doğrudan ilişkilendirilebilen taşıma ve benzeri maliyetleri açıklar; geri alınabilen vergilerle ticari indirimlerin ele alınışı da ayrılır. Üretimde maliyet kapsamı daha farklı kalemler içerebilir. İşletmenizin uyguladığı muhasebe düzenindeki maliyet kaydını esas alın. Her satıcının aynı raporlama standardına tabi olduğunu varsaymayın. Stok yönetimi ve ürün kodu eşleştirmesi, satışın hangi maliyet kaydıyla ilişkilendiğini izlemeyi sağlar.

Brüt kâr tutarı, marj ve maliyete ekleme oranı

Brüt kâr para tutarıdır; brüt kâr marjı bu tutarın net satışa oranıdır. Maliyete ekleme oranı ise farkı maliyete böler. Payda değiştiği için aynı satışta iki oran farklı çıkar. Kurgusal örnekte net satış 9.500 TL ve satılan mal maliyeti 6.000 TL ise brüt kâr 3.500 TL olur. Marj yaklaşık %36,84 iken maliyete ekleme oranı yaklaşık %58,33’tür. Bir oranı diğerinin adıyla fiyatlama tablosuna yazmayın.

Kâr marjı ayrıntısını hesaplarken tutarın hangi satış ve maliyet kapsamından geldiğini de kaydedin. İade ve indirim işlenmeden alınmış tutara göre hesaplanan oranla düzeltilmiş dönemin oranını karşılaştırmak yanlış sonuca götürebilir. Kâr marjı aracı temel senaryoyu incelemeye yardım eder; resmî dönem sonucunun yerine geçecek bir kayıt değildir. Örnek rakamlar KDV hariç ortak kapsamda ve yalnız belirtilen kalemlerle verilmiştir; gerçek ürün tarifesi veya hedef kârlılık oranı değildir.

Pazaryeri hakedişi neden brüt kâr değildir?

Hakediş satıcıya aktarılacak ödeme hesabını, brüt kâr ise hasılatla satılan mal maliyeti arasındaki farkı anlatır. Platformun o gün yaptığı ödeme içinde başka dönemin satışları veya düzeltmeler bulunabilir. Ödeme raporunun işletmenizdeki satılan mal maliyetini de içerdiğini varsaymayın; ilgili maliyet kaydını ürün ve dönemle eşleştirin. Komisyon ve diğer kesintileri siparişle eşleştirerek hangi ekonomik sonuca baktığınızı belirleyin. Yalnız hesaba geçen paradan son alış faturasını çıkarıp dönem brüt kârı diye kaydetmeyin.

Satış sonrası taşıma gideriyle malın ediniminde katlanılan taşıma bedelini de aynı sepete koymayın. Bunların muhasebe sunumundaki yeri uygulanan düzene ve giderin niteliğine bağlıdır. TMS 2 paragraf 16 stok maliyetine alınmayan satış maliyetleri ve bazı yönetim giderlerini örnekler. Bir kesintiyi hem stok maliyetine hem satış giderine yazarak iki kez düşmeyin. Yönetim amaçlı sipariş katkısı hesabı hazırlıyorsanız brüt kâr satırından sonra hangi kalemleri indirdiğinizi ayrıca gösterin.

Satıcı brüt kâr sonucunu nasıl kontrol eder?

Önce rapor dönemini ve ürün kapsamını belirleyin. Satış, iade ve indirim kayıtlarını aynı kapsamda toplayın; ardından ilgili satılan mal maliyetini ürün kodlarıyla eşleştirin. Negatif veya beklenmedik fark varsa yanlış ürün, eksik maliyet, mükerrer iade ve dönem kaymasını araştırın. Sadece maliyet alanı boş olduğu için yüksek görünen bir sonucu kârlı satış diye yorumlamayın. İade edilen ürünün hasılat ve stok etkisinin nasıl kaydedildiğini de kontrol ederek iki tarafın tutarlılığını sağlayın.

Brüt kâr pozitifken net kâr negatif olabilir; faaliyet giderleri ve diğer dönem kalemleri sonucu etkiler. Brüt zarar çıkmasıysa önce kullanılan satış ve maliyet verisinin doğruluğunu kontrol etmeyi gerektirir. Karşılaştırmalarda aynı tanımı ve gider sınıflamasını koruyun. Ürün, kategori ve kanal sonuçlarını ayrı izlediğinizde farkın fiyat, ürün maliyeti veya kayıt hatasından hangisine dayandığını görebilirsiniz. İşletmenin kendi gerçekleşen kayıtlarından sonuç çıkarın; bütün e-ticaret satıcılarına ortak ideal brüt marj vermeyin.

06 · Örnek

Örnek: İade ve indirim sonrası net satıştan brüt kâr

Kurgusal dönemde KDV hariç satış tutarı 10.000 TL, bu döneme işlenmiş satış iade ve indirimleri toplamı 500 TL olsun. Bu düzeltmelerle uyumlu satılan mal maliyeti 6.000 TL kabul edilsin; diğer dönem kalemleri bu brüt hesapta yoktur.

Net satış: 10.000 − 500 = 9.500 TL.
Brüt kâr: 9.500 − 6.000 = 3.500 TL.
Brüt marj: 3.500 / 9.500 × 100 ≈ %36,84.
Maliyete ekleme oranı: 3.500 / 6.000 × 100 ≈ %58,33.
Net dönem sonucuna geçmek için ilgili diğer gelir, gider ve vergi kalemlerini kendi kayıtlarınızda izleyin.

Sonuç

Örneğin brüt kârı 3.500 TL, brüt marjı yaklaşık %36,84 olur. Bu tutar net kâr, pazaryeri hakedişi veya hesap bakiyesi değildir; oranlar sektör hedefi olarak verilmemiştir.

07 · Fark

Brüt kâr ile karıştırılan kavramlar

Brüt kâr ≠ Brüt kâr marjı

Brüt kâr tutarını net satışa bölen orandır; brüt kârın kendisi para tutarıdır.

Brüt kâr ≠ Net kâr

İlgili dönem gelir, gider ve vergi kalemleri sonrası sonuçtur; brüt kârdan daha sonraki düzeyi gösterir.

Brüt kâr ≠ Hakediş

Platformun ödeme ve düzeltme hesabıdır; satılan mal maliyetini içeren dönem brüt kârıyla aynı kayıt değildir.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Dönem ve ürün kapsamını belirleyip KDV kapsamını tutarlı tutun.
Satış, iade ve indirim kayıtlarından aynı kapsamda net satış tutarını çıkarın.
Yalnız ilgili satışlara ait maliyeti stok ve ürün kodlarıyla eşleştirin.
Net satıştan satışların maliyetini düşüp para tutarı olarak brüt sonucu bulun.
Marj hesabında net satışı, maliyete ekleme oranında maliyeti payda kullanın.
Hakediş ve diğer gider kayıtlarıyla karşılaştırıp mükerrer veya eksik kalemleri düzeltin.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

Brüt kâr hakkında sık sorulanlar

Brüt kâr nasıl hesaplanır?

Aynı döneme ait net satış hasılatından satışların maliyeti çıkarılır. Kurgusal KDV hariç 9.500 TL net satış ve 6.000 TL satılan mal maliyetinde fark 3.500 TL’dir. Satışla maliyetin dönem, ürün ve vergi kapsamı tutarlı olmalıdır.

Brüt kâr marjıyla maliyete ekleme oranı aynı mı?

Hayır. Brüt marjda brüt kâr net satışa, maliyete ekleme oranında maliyete bölünür. Kurgusal 3.500 TL fark, 9.500 TL satış ve 6.000 TL maliyette oranlar sırasıyla yaklaşık %36,84 ve %58,33 olur. Paydaları karıştırmayın.

O ay alınan bütün malların bedeli düşülür mü?

Satışların maliyetiyle dönemdeki bütün mal alışını ayırın. TMS 2 paragraf 34 satılan stokun defter değerini ilgili hasılatın kayda alındığı dönemde giderle eşleştirir. Henüz satılmamış malı satılmış ürün maliyeti gibi eklemeyin; işletmenizin muhasebe düzenindeki kaydı kontrol edin.

Pazaryerinin ödediği hakediş brüt kâr mı?

Hakediş ödeme ve düzeltme hesabıdır. Brüt kâr ise net satışla o satışlara ait maliyet arasındaki farktır. Platform ödeme raporu işletmenizin satılan mal maliyetini tek başına göstermez; dönem ve ürün kayıtlarını eşleştirin.

Brüt kâr pozitifse net kâr da pozitif mi?

Brüt kârdan sonraki faaliyet giderleri ve diğer dönem kalemleri sonucu değiştirebilir. Bu nedenle pozitif brüt kâr tek başına pozitif net kârı kanıtlamaz. Dağıtım, yönetim ve diğer ilgili gelir-gider kayıtlarını kendi muhasebe kapsamınızda birlikte okuyun.