E-ticaret sözlüğüVergi, fatura ve muhasebe

ÖKC nedir?

Ödeme kaydedici cihaz · YN ÖKC: yeni nesil ödeme kaydedici cihaz

ÖKC, kapsamdaki perakende satışları mali hafızasında kaydeden ve satış belgesi üreten ödeme kaydedici cihazdır; yeni nesil türleri GİB sistemlerine güvenli veri iletebilir. Cihaz mecburiyeti, satış ve tahsilatın gerçek işleyişine göre kontrol edilir.

Son kontrol: 26 Ekim 20264 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

ÖKC, kapsamdaki perakende satışları mali hafızasında kaydeden ve satış belgesi üreten ödeme kaydedici cihazdır; yeni nesil türleri GİB sistemlerine güvenli veri iletebilir.

Bir bakışta

Temel kapsamPerakende işlem; 426 Tebliğ ve 3100 sayılı Kanun

Yeni başlangıçKapsamdakilerde 30 gün; öncelikli yörelerde 60 gün

Kart kabulü557 md. 5; aktivasyondan itibaren en geç 30 gün

Faturalı satışBilgi fişi ikinci satış kaydı değildir

ÖKC ve yeni nesil yazar kasa ne işe yarar?

ÖKC, ödeme kaydedici cihazın kısaltmasıdır; günlük dilde yazar kasa adı da kullanılır. Bu sayfa yeni nesil ödeme kaydedici cihazları, yani YN ÖKC’leri esas alır. 426 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği perakende teslim veya hizmette bulunan kapsamdaki birinci ve ikinci sınıf tüccarların, fatura vermek zorunda olmadıkları işlemleri belgelemesinde yeni nesil cihazları düzenler. Cihazın görevi mali satışı kaydetmektir. Kartla para tahsil eden terminalin göreviyle ilişkisi bulunsa da her tahsilat cihazı kendi başına bir ÖKC değildir.

557 Sıra No.lu Tebliğ md. 3 iki temel yapıyı ayırır: bünyesinde EFT-POS bulunan cihaz ve haricen EFT-POS bağlanabilen basit veya bilgisayar bağlantılı cihaz. Yeni nesil yapı, fiş ve mali raporların güvenli aktarımını da kapsar. Dolayısıyla cihaz seçimi yalnız ekran büyüklüğüne veya tahsilat tuşlarına göre yapılmaz; onaylı model, işyerinin satış yazılımı ve gerekli bağlantılar birlikte kontrol edilir. GİB’in onay bilgisi modelin teknik uygunluğunu gösterir; satıcının kendi mükellefiyet ve kullanım koşullarını ayrıca belirlemesi gerekir.

İnternetten satan herkes cihaz almak zorunda mı?

GİB’in YN ÖKC rehberi, satışlarını internetten gerçekleştiren, bürosunu yalnız müşteriyle irtibat için kullanan, bunun dışında emtia satışı yapmayan ve satış bedelini bürosunda tahsil etmeyen işletmeler için belirli koşullarla cihaz mecburiyeti bulunmadığını açıklar. Gerekli fatura veya perakende satış belgeleri yine düzenlenir. Bu açıklamanın koşullarını yalnız “internet satıcısı” etiketine dönüştürmeyin. İşyerinde müşteriye ürün satılması veya bedelin orada tahsil edilmesi, gerçek işleyişin yeniden kontrol edilmesini gerektirir; çevrimiçi mağazanın yanında fiziksel perakende faaliyet bulunabilir.

Aynı rehber, kazancı basit usulde tespit edilenleri ve serbest meslek erbabını da genel kapsam dışında sayar. Bununla birlikte faaliyet ve statü değişirse dayanak yeniden kontrol edilir. E-Fatura veya e-Arşiv kullanmak tek başına cihaz mecburiyetini kaldırmaz. 483 Sıra No.lu Tebliğ md. 6 kapsamında muafiyet için teknik, işletme ve başvuru koşulları vardır; bu yolu yalnız elektronik fatura kesmeye bağlamak eksik olur. Gerçek durumunuzu mali müşavir ile satış ve tahsilat akışları üzerinden belirleyin.

Başlangıç, aktivasyon ve kart kabulü nasıl izlenir?

426 Sıra No.lu Tebliğin 4/f bölümünde, 1 Ocak 2016’dan sonra işe başlayan kapsamdaki mükellefler için 30 gün; kalkınmada öncelikli yörelerde 60 gün içinde yeni nesil cihaz kullanma kuralı bulunur. GİB rehberi yeni işe başlama, şube açma veya sonradan kapsama girmede bu takibin yapılmasını açıklar. Satın alınmış cihazın kutuda durması kullanıma açılmış olması değildir. Yetkili servis aktivasyon yapar ve kayıt bilgileri GİB’e bildirilir. Cihaz, ruhsatname ve alış faturasıyla yetkili servis sürecini tamamlayın.

557 Sıra No.lu Tebliğ md. 5, kapsamdaki cihazlarda kartlı ödeme kabulünü de düzenler. 1 Temmuz 2024 ve sonrasında cihaz kullanmaya başlayanlar için aktivasyondan itibaren en geç 30 gün içinde uygun üye işyeri anlaşması ve gerekli ödeme imkanı sağlanır; bilgisayar bağlantılı türde EFT-POS bağlantısı da tamamlanır. Md. 6, bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesinde cihazın pasife alınmasına ilişkin hükümler içerir. Cihazın mali kayıt üretmesi ile ödeme uygulamasının çalışması iki ayrı kontrol olmalıdır. Her ikisinin günlük işleyişte çalıştığını izleyin.

Satış fişi, POS belgesi ve fatura nasıl ayrılır?

ÖKC satış fişi perakende satışın mali belgesidir; POS belgesi ise tahsilat işlemiyle ilgilidir. Yeni nesil cihazda bu bilgiler birleşik belgede bulunabilir. Satış fatura ile belgelendirildiğinde, cihazdan düzenlenen fatura bilgi fişini ikinci bir satış fişi gibi kaydetmeyin. GİB rehberi, faturalı kartlı satışta mali değeri olan ÖKC fişi yerine bilgi fişi düzenini açıklar. Vergi Usul Kanunu md. 232’de fatura kullanma koşulları bulunur; alıcının durumu ve talebi de önemlidir. Belge seçimi yalnız tutara bakılarak yapılmaz.

Kurgusal günlük kayıtta ÖKC satış fişleri toplamı 6.000 TL, faturayla belgelenen ayrı satışlar 4.000 TL olsun. Bu faturaların 4.000 TL’lik tahsilatına ilişkin bilgi fişleri de dosyadadır. Örnekte toplam satış 6.000 + 4.000 = 10.000 TL’dir; bilgi fişindeki 4.000 TL tekrar eklenirse yanlışlıkla 14.000 TL bulunur. Hesap, gerçek kurum verisi veya mevzuat eşiği değildir. Yalnız satış ve ödeme belgeleri arasında mükerrer kayıt riskini gösterir; vergi oranı veya ürün fiyatı varsayımı içermez.

Gün sonunda hangi kontroller yapılmalı?

Satışların mali belgelerle eşleştiğini, faturalı işlemlerin ikinci kez satış yazılmadığını ve bağlantı sorunlarının çözüldüğünü kontrol edin. GİB rehberi internet bağlantısı ile Z raporlarına ait mali bilgilerin aktarımını da açıklar; günlük belge düzeni ile tahsilat toplamını ayrı takip edin. Hatalı fişte mali hafızayı silmeye çalışmayın; hata düzeltme ve saklama usulünü uygulayın. Bir e-belge oluşturulması, cihazda veya muhasebede aynı işleme ait başka kaydı yok saymayı gerektirmez; kayıtların hangi işlevi gördüğünü belirleyerek gerçek hasılatı izleyin.

06 · Örnek

Örnek: Fatura bilgi fişini ikinci kez hasılat saymamak

Kurguda günlük ÖKC satış fişleri 6.000 TL, bunlardan ayrı faturalı satışlar 4.000 TL’dir. Faturaların tahsilatına ilişkin 4.000 TL’lik bilgi fişi de dosyada bulunur.

ÖKC satış fişlerini ayırın: 6.000 TL.
Ayrı faturalı satışları ekleyin: 6.000 + 4.000 = 10.000 TL.
Fatura bilgi fişindeki 4.000 TL’yi aynı satışla eşleştirin.
Bu 4.000 TL’yi yeniden ekleyerek 14.000 TL hasılat yazılmadığını kontrol edin.

Sonuç

Kurgusal satış toplamı 10.000 TL’dir; 4.000 TL bilgi fişi ikinci satış sayılırsa yanlış toplam 14.000 TL olur.

07 · Fark

ÖKC ile karıştırılan kavramlar

ÖKC ≠ POS belgesi

Tahsilat işlemini gösterir; mali satış belgesiyle işlevi aynı değildir, yeni nesil cihazda bilgiler birleşebilir.

ÖKC ≠ Fatura bilgi fişi

Fatura ile belgelenen işlemin bilgi ve ödeme kaydıdır; aynı tutar için ikinci mali satış sayılmaz.

ÖKC ≠ E-Fatura kullanımı

Elektronik fatura düzenidir; tek başına ÖKC kullanımından muafiyet sağlamaz.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Faaliyet ve tahsilat biçiminizi ÖKC kapsamıyla karşılaştırın.
Kapsam dışı kalıyorsanız bütün koşulların sürdüğünü doğrulayın.
Cihaz gerekiyorsa onaylı model ve yetkili servis sürecini kontrol edin.
Aktivasyon ile kart kabulü ve bağlantı işlemlerini süresinde tamamlayın.
Fatura, mali fiş ve bilgi fişini ayrı işlevlerle eşleştirin.
Günlük kayıt ve veri aktarımındaki eksikleri giderin.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

ÖKC hakkında sık sorulanlar

Yalnız internetten satan işletmeye ÖKC gerekir mi?

GİB rehberindeki açıklama koşulludur: büronun yalnız irtibat için kullanılması, orada emtia satışı ve tahsilat yapılmaması ve gerekli belgelerin düzenlenmesi gibi koşullar birlikte aranır. Fiziksel satış veya farklı tahsilat akışı varsa kapsam yeniden kontrol edilir.

E-Fatura kullandığım için ÖKC’den muaf olur muyum?

E-Fatura veya e-Arşiv kaydı tek başına muafiyet değildir. İlgili kapsam dışılık veya muafiyet koşullarının sağlanması gerekir; 483 md. 6 kapsamındaki yolun ayrıca başvuru ve teknik koşulları bulunur.

Yeni nesil cihazı satın almak kullanıma başlamak için yeterli mi?

Yetkili servis cihazın aktivasyonunu yapar ve GİB’e kayıt bilgileri bildirilir. Kapsamdaki mükellef cihazın kullanıma açılması ile gerekli ödeme bağlantılarını süresinde tamamlamalıdır.

POS belgesi ile ÖKC satış fişi aynı şey mi?

POS belgesi ödeme, ÖKC satış fişi mali satış bilgisi taşır. Yeni nesil cihazlarda bunlar birleşik belgede yer alabilir; faturalı satışın bilgi fişi ikinci satış gibi kaydedilmez.

Yeni başlayan için süre kaç gün?

Kapsamdaki yeni başlangıçlarda genel süre 30 gündür; kalkınmada öncelikli yörelerde 60 gün uygulanır. Kart kabulü için 557 md. 5’te aktivasyondan itibaren işleyen ayrı yükümlülükler bulunur.