E-ticaret sözlüğüE-ihracat ve gümrük

EUR.1 dolaşım belgesi nedir?

EUR.1 dolaşım belgesi, ilgili tercihli ticaret anlaşmasının kurallarına göre eşyanın menşeli olduğunu kanıtlayarak tercihli tarifeden yararlanmak için kullanılan menşe ispat belgesidir. Örnek vergi hesabında 100.000 TL üzerinden koşullu fark gösterilir.

Son kontrol: 26 Ekim 20263 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Bir bakışta

Belgenin konusuTercihli menşe ispatı

A.TR farkıSerbest dolaşım ile menşe ayrımı

Kurgu normal tutar100.000 TL × %8 = 8.000 TL

Kurgu tercihli tutar100.000 TL × %3 = 3.000 TL

EUR.1 satıcı için neyi kanıtlar?

EUR.1 dolaşım belgesi, eşyanın tercihli menşe durumuyla ilgilidir. Türkiye’den internet üzerinden satış yapılması tek başına bu belgeye hak kazandıran ölçüt değildir. Önce varış ülkesiyle ticaretin dayanağını ve ürünün o düzenleme kapsamını belirleyin. Ticaret Bakanlığı menşe açıklaması EUR.1’i ilgili anlaşma kurallarına göre menşeli eşya için kullanılan bir ispat belgesi olarak tanımlar. Belgeyi kargo teslim belgesi, fatura veya ürün uygunluk belgesi yerine koymayın. Alıcının tercihli tarife talebi için hangi ispatın kullanılacağını sevkiyattan önce netleştirin; siparişin tutarını veya satıcının adresini tek başına menşe kanıtı saymayın.

A.TR serbest dolaşım durumunu gösterir; EUR.1 ile aynı şeyi kanıtlamaz. Menşe şahadetnamesi de tercihli olmayan menşe durumunu belgeleyen ayrı bir belgedir. Adlarının benzer olması belgelerin birbirinin yerine kullanılmasını sağlamaz. Daha geniş ayrım için menşe belgesi rehberini okuyun. Satıcı dosyasında her belgenin hangi amaçla istendiğini yazın. Müşterinin “menşe belgesi gönderin” demesi üzerine hangi düzenlemenin uygulanacağını sormadan belge seçmek, yanlış işlem hazırlamanıza yol açabilir. Ürün satırlarını, varış ülkesini ve talep edilen tercihli uygulamayı aynı dosyada bir araya getirin; belgenin kapsayacağı eşyayı açıkça tanımlayın.

Ülke ve ürün kuralı neden önce gelir?

Ticaret Bakanlığının gümrük rehberi, kullanılacak menşe ispatının iki ülke arasındaki anlaşmaya göre belirlendiğini açıklar. Her tercihli anlaşma için EUR.1 düzenleneceği varsayılmaz. HS kodu ve ürünün teknik tanımı, hangi ürün kuralının inceleneceğini belirlemek için başlangıç bilgileridir. Tedarik ve üretim bilgilerini ürün dosyasında toplayın; benzer görünen iki ürünün menşe koşulunun aynı olduğunu kabul etmeyin. Satıcının kullanacağı kanıt, uygulanan kuralın gerektirdiği bilgiyi desteklemelidir. Belgeyi doldurmadan önce ürünün kapsamını ve menşe dayanağını kontrol etmek, daha sonra yalnız belge üzerindeki ifadeleri düzeltmeye çalışmaktan daha sağlam bir dosya oluşturur.

2026 kontrolünde eski bir ülke tablosunu bütün sevkiyatlara uygulamayın. Bakanlığın PEM revizyonuna ilişkin duyurusu, ikili ilişkilerde uygulanacak kural seti ve kümülasyon imkanlarının uyumuna dikkat çeker. Çapraz kümülasyon, farklı ülkelerdeki girdileri koşulsuz olarak yerli sayma yöntemi değildir. Sevkiyat tarihinde ilgili ülke ilişkisi, ürün kuralı ve güncel duyuru birlikte kontrol edilmelidir. Eski bir belgeden geçerlilik süresi veya zorunlu ibare kopyalamayın; o işlemin dayanağı olan düzenlemeyi esas alın. Ürün tedarikçisi, üretim yeri veya girdi yapısı değiştiğinde önceki sevkiyat için kurulmuş menşe değerlendirmesini yeni ürün için aynen kullanmayın.

Belge dosyası nasıl hazırlanır?

Bakanlığın açıklamasında ihracatçının doldurduğu EUR.1 belgesinin ilgili oda kontrolü ve gümrük vizesi aşamaları yer alır. Başvuruda ürün ve sevkiyat bilgilerini, menşe dayanağını ve ticari belgeleri birbiriyle tutarlı hazırlayın. Gümrük beyannamesi ile belge kapsamındaki eşyanın uyuşmasını kontrol edin. Ürün adında, miktarında veya işlem bilgilerinde farklılık varsa dosyayı göndermeden çözün. Gümrük müşaviri ile çalışıyorsanız hangi işlemi kimin yapacağını ve hangi destekleyici bilgiyi sizin sağlayacağınızı belirleyin. Belge sürecinin tamamlanmasını menşe koşulunu gerçekte karşılamayan malı uygun hale getiren bir işlem gibi değerlendirmeyin.

Sonradan kontrol olasılığını da dosya düzeninde hesaba katın. Ticaret Bakanlığı, ithalatçı ülke idaresinin doğruluğundan şüphe ettiği menşe belgelerini ilgili anlaşma hükümleri çerçevesinde ihracatçı ülke idaresine kontrol için gönderebildiğini açıklar. Bu nedenle sadece belgenin görüntüsünü tutmakla yetinmeyin; düzenleme dayanağını açıklayan ticari ve üretim kayıtlarını ilgili mevzuatın gerektirdiği biçimde izleyin. Her anlaşma için tek saklama süresi veya tek başvuru takvimi yazmayın. Dosyanızda uygulanacak düzenlemeyi, kontrol tarihini ve sorumlu kişiyi belirtin. Bilgi eksikse eksikliği tamamlamadan alıcıya kesin tarife avantajı taahhüt etmeyin.

100.000 TL üzerinden koşullu hesap örneği

Özgün kurguda yalnız örnek hesabı için gümrük vergisi matrahı 100.000 TL, normal oran %8 ve şartları sağlanan tercihli oran %0 kabul edilsin. Normal tutar 100.000 × 8 / 100 = 8.000 TL, tercihli tutar 100.000 × 0 / 100 = 0 TL olur; iki sonuç arasındaki fark 8.000 TL’dir. Bu oranlar hiçbir ülkenin veya ürünün gerçek tarifesi değildir. Örnek EUR.1 bulunan her işlemin sıfır vergili olduğunu söylemez; tercihli oranın uygulanabildiği varsayımıyla iki vergi sonucunun nasıl karşılaştırıldığını gösterir. Gerçek oran için ürünün tarife satırı ve anlaşma koşulu okunmalıdır.

Aynı kurguda tercihli oran %3 olsaydı 100.000 × 3 / 100 = 3.000 TL bulunur; normal sonuca göre fark 5.000 TL olurdu. Bu ikinci hesap da tamamen varsayımsaldır. Gümrük vergisi avantajını toplam ithalat masrafıyla eşitlemeyin. Örnek KDV’yi, diğer mali yükümlülükleri, taşıma ve belge hizmet bedellerini hesaplamaz. Satıcı fiyat teklifinde hangi verginin ve hangi tarafın yükümlülüğünün konuşulduğunu açık yazmalıdır. Sevkiyattan önce alıcının talebini, uygun menşe ispatını ve işlem belgelerini birlikte kontrol edin; yalnız belgenin adından hareketle her maliyetin ortadan kalktığını söylemeyin.

05 · Örnek

Örnek: Tercihli oran farklı olduğunda hesap

Kurguda matrah 100.000 TL ve normal oran %8 varsayılır. Tercihli koşulların sağlandığı kabul edilir; oranlar gerçek tarife değildir.

100.000 × 8 / 100 = 8.000 TL normal tutar bulun.
Varsayımsal tercihli oran %0 ise 0 TL ve 8.000 TL fark bulun.
Tercihli oran bunun yerine %3 ise 100.000 × 3 / 100 = 3.000 TL bulun.
İkinci durumda 8.000 − 3.000 = 5.000 TL fark hesaplayın.

Sonuç

Tercihli oran %0 veya %3 olduğunda sonuç farklıdır; EUR.1 için evrensel sıfır vergi kuralı kurulmaz.

06 · Fark

EUR.1 dolaşım belgesi ile karıştırılan kavramlar

EUR.1 dolaşım belgesi ≠ A.TR

Serbest dolaşım durumunu gösterir; EUR.1’in konusu tercihli menşedir.

EUR.1 dolaşım belgesi ≠ Menşe şahadetnamesi

Tercihli olmayan menşe durumunu belgelemek için kullanılır; EUR.1 ile aynı tercih belgesi değildir.

EUR.1 dolaşım belgesi ≠ Fatura

Ticari işlem belgesidir; uygun bir menşe beyanı için ilgili anlaşmanın koşulları ayrıca aranır.

07 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Varış ülkesini ve ürünün tarife kapsamını belirleyin.
İlgili anlaşmanın güncel menşe ve ispat kuralını okuyun.
Tedarik ile üretim kanıtlarını ürün dosyasında toplayın.
Belge, fatura ve beyanname bilgilerini eşleştirin.
Gerekli oda ve gümrük işlemlerini takip edin.
Menşe dayanağını ve işlem kayıtlarını düzenli tutun.

08 · Devamı

İlgili rehberler

09 · Sık sorulanlar

EUR.1 dolaşım belgesi hakkında sık sorulanlar

EUR.1 neyi kanıtlar?

İlgili tercihli anlaşmanın kurallarına göre eşyanın menşeli olduğunu kanıtlamak için kullanılır.

A.TR ile EUR.1 aynı mı?

Hayır. A.TR serbest dolaşım durumunu, EUR.1 tercihli menşei gösterir.

Her ihracatta EUR.1 gerekir mi?

Hayır. Kullanılacak ispat belgesi veya beyanı ilgili ülke, ürün ve anlaşma koşulları belirler.

EUR.1 bütün vergileri sıfırlar mı?

Hayır. Örnekte %8 ve %3 varsayımları 8.000 TL ile 3.000 TL verir; gerçek tarife ve diğer yükümlülükler ürünün kurallarından kontrol edilir.

Eski menşe kuralı yeni sevkiyatta kullanılabilir mi?

Sevkiyat tarihinde geçerli ülke ilişkisi ve ürün kuralı kontrol edilmelidir. Özellikle PEM revizyonu bağlamında eski tablo ve ibareleri doğrudan kopyalamayın.