E-ticaret sözlüğüE-ihracat ve gümrük

DAP nedir?

Delivered at Place · belirlenen yerde teslim

DAP, satıcının malı belirlenen varış noktasında gelen araç üzerinde boşaltmaya hazır biçimde alıcının tasarrufuna bırakarak teslim ettiği Incoterms kuralıdır. Kurgusal gider tablosunda satıcıya 12.000 TL taşıma, alıcıya ayrı 5.000 TL gider yazılır.

Son kontrol: 27 Ekim 20264 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

DAP, satıcının malı belirlenen varış noktasında gelen araç üzerinde boşaltmaya hazır biçimde alıcının tasarrufuna bırakarak teslim ettiği Incoterms kuralıdır.

Bir bakışta

KuralDAP · Incoterms 2020

TeslimVarışta araç üzerinde boşaltmaya hazır

İthalatAlıcı yürütür ve öder

Kurgu seçilmiş gider12.000 TL satıcı + 5.000 TL alıcı

DAP internetten satan işletme için ne ifade eder?

DAP, Delivered at Place ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede belirlenen yerde teslim olarak kullanılır. Incoterms 2020 kapsamında farklı taşıma türlerinde ve bunların birleşiminde uygulanabilir. Türkiye’den mal satan işletme açısından belirleyici konu, hangi varış noktasının kararlaştırıldığıdır. Nokta bir terminal ise alıcının deposuna kadar aynı kapsamın sürdüğünü düşünmeyin. Depo teslimi konuşuluyorsa adresi, giriş bilgisini ve aracın ulaşacağı teslim yerini açıkça belirleyin. Taşıma teklifini bu noktaya göre isteyin. Sevkiyat ekibi, alıcıya verilen fiyatla aynı güzergâh ve teslim tanımı üzerinden hazırlık yapmalıdır.

Teklif satırına DAP, adı belirtilen varış yeri ve Incoterms 2020 sürümünü birlikte yazın. Proforma fatura ile sipariş kabulünde aynı ifadenin bulunduğunu kontrol edin. Incoterms kaydı, ödeme takviminin veya mülkiyet geçişinin bütün koşullarını belirlemez; bu konuları sözleşmede ayrı tutun. Alıcının teslim yerini değiştirmesi halinde taşıma teklifini yeniden kontrol edin. Aynı ülkenin başka bir kentindeki depoya gönderim, ilk fiyatın kapsadığı güzergâhla aynı olmayabilir. Belgeyi güncellerken yalnız adresi değiştirmek yerine toplam bedel ve teslim planını birlikte gözden geçirin.

Boşaltma ve ithalat işlemlerini kim yapar?

Normal DAP tesliminde mal, varış noktasında araç üzerinde boşaltılmaya hazır halde alıcının tasarrufuna bırakılır. Boşaltma alıcının işidir. Boşaltma ücretinin taşıma sözleşmesinde satıcı hesabına zaten dahil edilmiş olması ise mali paylaşımı etkiler; aynı bedeli iki kez eklemeyin. İşletme içinde “araç geldi”, “boşaltmaya hazır” ve “boşaltıldı” kayıtlarını birbirine karıştırmayın. Hangi teslimin kararlaştırıldığını bu aşamalar üzerinden okuyun. Boşaltmayı da satıcının yapması ve riskini taşıması isteniyorsa DPU ile farkı inceleyin. Taşıma görevlisine verilen talimatın satışta konuşulan teslim şartına uygun olması gerekir.

İhracat ve teslim öncesindeki ilgili transit işlemleri satıcıya, ithalat işlemleri alıcıya aittir. DDP ile temel fark burada ortaya çıkar. Alıcı ülkedeki gümrük vergisi ve ithalat formalitelerini kimin yürüteceğini sevkiyattan önce konuşun. “Kapıya teslim” ifadesiyle bütün ithalat vergilerinin ödendiği izlenimini vermeyin. Alıcının ithalat için gereken bilgileri hazırlayabileceğini teyit edin. Bir giderin taşıma bedeli içinde olması, gümrük işlemini kimin üstlendiği sorusunu tek başına çözmez. Gümrük beyannamesi ve ticari evraktaki bilgiler de aynı ürün ve siparişe ait olmalıdır.

Risk ve sigorta nasıl takip edilir?

DAP’te olağan risk geçişi, kararlaştırılan varışta tanımlanan teslimle gerçekleşir. Bu durum CIF gibi sevk yerinde riskin geçtiği kurallardan farklıdır. Bununla birlikte alıcının ithalat yükümlülüğünü yerine getirmemesinden doğan riskler için DAP B3 özel hüküm içerir; her beklemeyi koşulsuz biçimde satıcıya yüklemeyin. Eşyanın sözleşmeye açıkça bağlanmış olması gibi ilgili koşulları da kontrol edin. Bir gecikmede önce nerede ve neden bekleme yaşandığını kayıtlarla belirleyin. Taşıma konumu, ithalat işleminin durumu ve alıcıya yapılan bildirim aynı olay için birlikte incelenmelidir.

DAP, satıcının alıcıya karşı sigorta sözleşmesi yapmasını zorunlu kılmaz. Bu, taşıma riskinin kaybolduğu veya ürünün kendiliğinden sigortalandığı demek değildir. Satıcı kendi taşıdığı riski nasıl yöneteceğini ürün ve güzergâha göre belirlemelidir. Taşıyıcının sunduğu hizmet açıklamasını okuyun; fiyatın yanında sigorta benzeri bir ifade bulunmasıyla bütün zararların karşılandığını varsaymayın. Varsa poliçenin kapsamını ve taraflarını ayrı kaydedin. Sevkiyat dosyasında teslim koşulu, taşıma anlaşması ve sigorta birbirine bağlı fakat farklı belgelerdir. Ürün hazırlığını yapan kişi, alıcıyla hangi teslim yerinde anlaşıldığını görebilmelidir.

Kurgusal gider tablosu nasıl okunur?

Özgün bir bütçe örneğinde satıcının belirlenmiş varışa kadar planladığı taşıma gideri 12.000 TL olsun. Alıcının hesabına ayrı yazılmış varsayımsal ithalat işlem gideri 4.000 TL ve boşaltma gideri 1.000 TL ise alıcı tarafındaki bu iki kalemin toplamı 5.000 TL olur. Örnekte boşaltma satıcının taşıma sözleşmesine dahil değildir. Seçilmiş giderlerin toplamı 17.000 TL’dir. Bunlar gerçek tarife veya ithalat vergisi hesapları değildir; ürün bedeli de bu toplamda bulunmaz. DAP’ın her işlemde bu tutarları doğurduğu sonucu çıkarılamaz. Örnek yalnız hangi kalemin hangi tarafta izlendiğini gösterir.

Aynı varsayımlarda taşıma gideri 15.000 TL’ye çıkarsa satıcının seçilmiş gideri 3.000 TL artar; 3.000 / 12.000 × 100 = %25 değişim hesaplanır. Alıcı için varsayılan 5.000 TL aynı kaldığında seçilmiş toplam 20.000 TL olur. Gerçek dosyada bu kalemlerin değişmediğini ayrıca doğrulamanız gerekir. Gider tablosunun sonuna hangi ücretlerin dahil olmadığını yazın. Teslim yeri, boşaltma kapsamı veya ithalat düzeni değiştiğinde eski toplamı yeni siparişe taşımayın. Son kontrol, hem maliyet satırlarını hem sorumluluk paylaşımını okuyarak yapılmalıdır; tek bir taşıma fiyatı bütün işlem koşullarını anlatmaz.

05 · Örnek

Örnek: Seçilmiş giderlerin taraflara ayrılması

Kurguda satıcıya 12.000 TL taşıma, alıcıya 4.000 TL ithalat işlemi ve 1.000 TL boşaltma gideri yazılmıştır. Boşaltma taşıma sözleşmesine dahil değildir.

4.000 + 1.000 = 5.000 TL alıcı giderini bulun.
12.000 + 5.000 = 17.000 TL seçilmiş toplamı hesaplayın.
Taşıma 15.000 TL olursa 3.000 TL artış bulun.
3.000 / 12.000 × 100 = %25 taşıma değişimi hesaplayın.
Diğer kalemlerin sabit kaldığı varsayımıyla toplamı 20.000 TL bulun.

Sonuç

Örnek toplam 17.000 TL’den 20.000 TL’ye çıkar; ürün bedeli ve bütün gerçek ithalat giderleri bu kurguya dahil değildir.

06 · Fark

DAP ile karıştırılan kavramlar

DAP ≠ DDP

İthalat sorumluluğunu satıcıya verir; DAP’te ithalat alıcıya aittir.

DAP ≠ DPU

Satıcının varışta boşaltarak teslimini içerir; DAP teslimi araç üzerinde boşaltmaya hazırdır.

DAP ≠ CIF

Deniz taşımalarında risk yükleme limanında geçer; DAP olağan teslimi belirlenen varıştadır.

07 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Varış yerini ve teslim noktasını açık belirleyin.
Kural, yer ve 2020 sürümünü birlikte yazın.
İthalat işlemini alıcıyla önceden netleştirin.
Boşaltma giderinin taşıma teklifine dahil olup olmadığını okuyun.
Risk ve varsa sigorta kayıtlarını ayrı takip edin.
Teklif, ürün listesi ve sevkiyat belgelerini eşleştirin.

08 · Devamı

İlgili rehberler

09 · Sık sorulanlar

DAP hakkında sık sorulanlar

DAP’te ithalat vergilerini kim öder?

İthalat işlemleri ve ilgili vergiler alıcıya aittir; DAP’ı ithalat vergileri satıcı tarafından ödenmiş teslimle karıştırmayın.

DAP’te mal boşaltılmış teslim edilir mi?

Hayır. Mal gelen araçta boşaltmaya hazır biçimde teslim edilir. Boşaltma giderinin taşıma sözleşmesine dahil edilip edilmediği ayrıca kontrol edilir.

DAP yalnız deniz taşımalarında mı kullanılır?

Hayır. Farklı taşıma türlerinde ve bunların birleşiminde kullanılabilir.

DAP’te sigorta zorunlu mu?

DAP kuralı satıcıya alıcı lehine sigorta sözleşmesi yapma yükümlülüğü vermez; satıcının taşıdığı riskin yönetimi ayrı konudur.

İthalatta bekleyen malın riski her durumda satıcıda mı?

Hayır. Alıcının ithalat yükümlülüğünü yerine getirmemesinden doğan riskler için DAP B3 özel koşullar içerir; olayın nedeni ve ilgili kayıtlar kontrol edilmelidir.