E-ticaret sözlüğüE-ihracat ve gümrük

Gümrük vergisi nedir?

Gümrük vergisi, ithal eşyaya ilgili tarife, menşe ve vergilendirme koşullarına göre uygulanan, oranı ve hesabı eşyanın özelliklerine bağlı olan vergidir. Kurguda 150.000 TL matrah ve %6 oranla tek vergi kalemi 9.000 TL’dir.

Son kontrol: 26 Ekim 20264 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Gümrük vergisi, ithal eşyaya ilgili tarife, menşe ve vergilendirme koşullarına göre uygulanan, oranı ve hesabı eşyanın özelliklerine bağlı olan vergidir.

Bir bakışta

Temel kontrollerTarife sınıflandırması, menşe ve gümrük kıymeti

Oranların dayanağı3350 sayılı İthalat Rejimi Kararı md.9 ve ekleri

Kurgu ana hesap150.000 TL × %6 = 9.000 TL

Kurgu değişen matrah160.000 TL × %6 = 9.600 TL

Gümrük vergisi satıcı için ne demektir?

Gümrük vergisi, yurt dışından mal alıp Türkiye’de satan işletmenin ithalat maliyetinde kontrol edeceği kalemlerden biridir. Burada İthalat Rejimi Kararı kapsamındaki gümrük vergisi anlatılır; gümrükte ödenen bütün para tek vergi kabul edilmez. Bakanlığın gümrük rehberi tarife sınıflandırması, menşe ve gümrük kıymetini hesaplamanın temel unsurları olarak açıklar. Bu yüzden yalnız ürün fiyatını bilerek kesin vergi tutarı verilemez. İthalat planınızı oluştururken hangi ürünün, hangi menşe ve işlem koşullarıyla getirileceğini belirleyin. Mağazanızdaki satış fiyatına uygulanacak bir oranla ithalattaki gümrük vergisini birbirine karıştırmayın; iki hesabın dayanağı farklıdır.

Gümrükte alınan vergiler ile hizmet giderleri ayrı izlenmelidir. Bakanlık rehberi gümrük vergisinin yanında ilave gümrük vergisi, KDV, ilgili ürünlerde ÖTV ve başka mali yükleri ayrı sayar. Hepsinin her ürüne birlikte uygulanacağı sonucu çıkmaz. Ürününüz için hangi kalemin hangi düzenlemeye dayandığını kontrol edin. Taşıma bedeli, depolama veya müşavirlik hizmeti de kendiliğinden gümrük vergisi olmaz. Bir ödeme dökümündeki toplamdan hareketle tek bir vergi yüzdesi üretmeyin. Vergi adı, hesap dayanağı ve hizmet bedeli ayrı satırlarda görünürse tedarik tekliflerini ve gerçek işlem maliyetini karşılaştırmak kolaylaşır.

Oran nereden ve hangi koşulla bulunur?

3350 sayılı İthalat Rejimi Kararı md.9, kapsamdaki gümrük vergileri ve ek mali yükümlülükleri ilgili ekli listelerle ilişkilendirir. Eşyanın tarife kodunu bulmak ile uygulanacak ülke sütununu seçmek farklı kontrollerdir. HS kodu ürün sınıflandırmasının uluslararası temelini verir; Türkiye’de işlem için gerekli ayrıntılı GTİP satırı ayrıca belirlenir. Ürün adını aratıp ilk benzer satırın oranını almak yerine teknik özellikleri, dipnotları ve ülke koşulunu birlikte okuyun. Güncel liste değişikliklerini de takip edin. Daha önce kullanılan kodun veya oranın yeni bir sevkiyatta aynı kalacağını yalnız önceki faturaya bakarak kabul etmeyin.

Menşe, ürünün hangi ticari satıcıdan alındığı veya hangi depodan çıktığıyla her durumda aynı bilgi değildir. Tercihli uygulama varsa uygun ispat ve anlaşma koşulları aranır. EUR.1 tercihli menşe, A.TR serbest dolaşım bağlamında ayrı belgelerdir. Belge adını görmek bütün vergilerin kaldırıldığını göstermez. Bakanlığın açıklamasında normal ithalatta beyannamenin tescil tarihi, uygulanacak tarife unsurları ve kur yönünden önemlidir. Sipariş günü hazırlanan tahmini hesapla fiilî işlem tarihindeki sonucu ayırın. Teklifinizde hesabın tarihini ve hangi koşullara dayandığını belirtin; değişen girdilerin toplam maliyeti neden değiştirdiği izlenebilsin.

Kıymet ve matrah nasıl ele alınır?

Değer üzerinden alınan, ad-valorem türündeki gümrük vergisinde matrah eşyanın gümrük kıymetidir. Gümrük kıymeti tespitini yalnız bir satış ekranındaki tutarı kopyalayarak tamamlamayın. Ticari belgeler, taşıma ve ilgili kıymet unsurları işlem koşullarına göre değerlendirilir. Buradaki örnek kıymetin hukuken nasıl belirlendiğini hesaplamak yerine önceden doğru tespit edildiği varsayılan bir matrah kullanır. Gümrük müşaviri ile çalışıyorsanız kullanılan kıymetin ve diğer girdilerin hangi belgelere dayandığını açıklamasını isteyin. Ödemede kullanılan para birimi, beyan edilen tutar ve hesap tarihi arasındaki bağlantıyı dosyada koruyun. Eksik veya çelişen belgeyi tahmini bir tutarla kapatmayın.

Her ürünün vergisini tek bir yüzde çarpımıyla hesaplayabileceğinizi varsaymayın. Uygulanacak tarife satırının ölçü birimini ve özel koşullarını okuyun; bu sayfadaki örnek yalnız değer üzerinden hesaplanan basit bir vergiyi gösterir. Farklı kalemlerin matrahları aynı olmak zorunda değildir. Bir vergi için bulunan tutarı başka verginin otomatik matrahı gibi kullanmadan önce o verginin kuralını kontrol edin. Sonuç tablonuzda girdi tutarı, oran, vergi adı ve dayanak ayrı olsun. Böylece bir hata çıktığında yanlış ürün kodu mu, yanlış ülke koşulu mu, yanlış kıymet mi kullanıldığını araştırabilirsiniz; toplam fark tek başına nedeni açıklamaz.

150.000 TL üzerinden özgün hesap

Kurguda değer üzerinden hesaplanan tek gümrük vergisi için matrah 150.000 TL ve oran %6 varsayılsın. Vergi 150.000 × 6 / 100 = 9.000 TL olur. Bu, gerçek bir ürünün veya ülkenin tarife oranı değildir. Aynı varsayımsal %6 oranında matrah 160.000 TL olsaydı 9.600 TL bulunurdu; matrah farkı 10.000 TL, bu vergi kaleminin farkı 600 TL olurdu. Örnek fatura, navlun veya diğer unsurlar üzerinden gerçek gümrük kıymeti kurmaz. Doğru tespit edilmiş matrahın değişmesinin basit yüzde hesabına etkisini gösterir; bütün ithalat vergi ve giderlerini hesaplamaz.

Başka bir bağımsız kurguda aynı 150.000 TL matrah için uygulanabilir tercihli oran %2 kabul edilirse vergi 3.000 TL, ilk 9.000 TL’ye göre fark 6.000 TL olur. %6’dan %2’ye fark 4 yüzde puandır. Tercihli oran ve gerekli koşullar gerçek işlem için doğrulanmalıdır; belge var diye varsayılmamalıdır. İşlem sonunda gümrük beyannamesi ve tahakkuk dökümünü hazırlık hesabıyla karşılaştırın. Vergi dışındaki giderleri eklerken aynı kalemi iki kez toplamamaya dikkat edin. Ürün başına maliyet çıkaracaksanız hangi toplamı hangi satılabilir miktara böldüğünüzü açık yazın; yalnız bu tek vergi kalemini bütün maliyet diye sunmayın.

05 · Örnek

Örnek: Matrah ve oranı ayrı değiştirerek hesap

Kurguda doğru tespit edilmiş matrah 150.000 TL ve tek değer esaslı vergi oranı %6 kabul edilir. Gerçek ürün veya ülke tarifesi kullanılmamıştır.

150.000 × 6 / 100 = 9.000 TL bulun.
Aynı %6 ile 160.000 TL matrahta 9.600 TL bulun.
Matrahın 10.000 TL artışının bu vergiye etkisini 600 TL bulun.
Bağımsız tercih varsayımı %2 ise 150.000 × 2 / 100 = 3.000 TL bulun.
9.000 − 3.000 = 6.000 TL koşullu fark bulun.

Sonuç

9.000 TL tek vergi kalemidir; kıymet tespiti, diğer vergiler ve hizmet bedelleri örnekte hesaplanmamıştır.

06 · Fark

Gümrük vergisi ile karıştırılan kavramlar

Gümrük vergisi ≠ İthalatta KDV

Ayrı vergi türüdür; gümrük vergisi tutarı bütün KDV sonucunu göstermez.

Gümrük vergisi ≠ GTİP

Ürünün tarife sınıflandırma kodudur; uygulanacak ülke koşulu ve matrahın tamamı değildir.

Gümrük vergisi ≠ Müşavirlik bedeli

Özel hizmet karşılığıdır; gümrük vergisinin kendisi değildir.

07 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Ürün tanımı ve teknik özellikleri toplayın.
GTİP, menşe ve ilgili ülke sütununu kontrol edin.
Güncel liste, dipnot ve tercih koşullarını okuyun.
Kıymet ve tarih girdilerini belgeleriyle belirleyin.
Her vergi ve hizmeti ayrı satırda hesaplayın.
Beyan ve tahakkuk sonucunu hazırlık hesabıyla karşılaştırın.

08 · Devamı

İlgili rehberler

09 · Sık sorulanlar

Gümrük vergisi hakkında sık sorulanlar

Gümrük vergisi tek oran mı?

Hayır. Ürün, menşe, tercih ve diğer koşullara bağlı tarife uygulanır; bütün ithalat için tek yüzde verilemez.

150.000 TL için örnek %6 ne tutar?

Kurguda 150.000 × 6 / 100 = 9.000 TL olur. %6 gerçek ürün tarifesi değildir ve tutar yalnız tek vergi kalemidir.

Fatura bedeli her zaman matrah mı?

Gümrük kıymeti ilgili kurallarla tespit edilir. Yalnız fatura üzerindeki tutarı bütün işlemler için doğrudan matrah kabul etmeyin.

Gümrük vergisi KDV’yi kapsar mı?

Bu sayfadaki İthalat Rejimi kapsamlı vergi ile ithalatta KDV ayrı kalemlerdir. İşlemin diğer vergileri ve mali yükleri ayrıca kontrol edilir.

EUR.1 bütün maliyetleri kaldırır mı?

Hayır. Tercihli oran ilgili anlaşma ve menşe koşuluna bağlıdır; diğer vergiler, taşıma ve hizmetler ayrı incelenir.