E-ticaret sözlüğüE-ihracat ve gümrük

İhracatçı birliği kaydı nedir?

İhracatçı birliği kaydı, ihracatçının ilgili sektördeki birliğe başvurarak üyelik oluşturması ve bu üyeliğe bağlı işlemleri yürütmesidir. Kurgusal örnekte 500.000 TL bedel için seçilmiş oranla 250 TL nispi ödeme hesaplanır.

Son kontrol: 27 Ekim 20264 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

İhracatçı birliği kaydı, ihracatçının ilgili sektördeki birliğe başvurarak üyelik oluşturması ve bu üyeliğe bağlı işlemleri yürütmesidir.

Bir bakışta

Üyelik kuralıYönetmelik md. 6

Nispi ödeme sınırıFOB bedelin binde 1’ine kadar; sabit oran değil

Kurgu hesap500.000 TL × binde 0,5 = 250 TL

Mikro ihracatBGB kapsamında üyelik zorunlu değil

İnternetten satan işletme için üyelik ne işe yarar?

İhracatçı birliği kaydı, yurt dışı satış hazırlığında işletmenin hangi birlikle işlem yapacağını belirler. Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Yönetmelik md. 6, genel üyelik kuralını ürünün sektörü ve kayıtlı merkez veya şube adresine göre düzenler. Başvuruyu yalnız bulunduğunuz il adına bakarak seçmeyin; ürününüzün hangi birliğin iştigal alanına girdiğini sorun. Başvuru hazırlığında işletme unvanınızı, vergi bilginizi ve satacağınız ürün grubunu birlikte iletmeniz, yanlış birimden evrak isteme riskini azaltır. Birden fazla ürün grubunuz varsa bunları baştan listeleyin; her yeni ürün için gelişigüzel yeni üyelik açmayın.

TİM’in açıklamasına göre bir birliğe üye olan ihracatçı, başka birliklerin alanındaki malları da yeniden üyelik aranmadan ihraç edebilir. Birlik hizmetlerinden yararlanma ile malın ihracat işlemini aynı soru gibi ele almayın. HS kodu ve Türkiye’de kullanılan ayrıntılı tarife bilgisi, ürününüzü tanıtırken kullanabileceğiniz teknik bilgilerdir. Bunları ticari ürün adıyla eşleştirin. Üyelik kaydını, her sevkiyat için düzenlenen gümrük beyannamesi yerine koymayın. Bir dosya işletmenin üyeliğini, diğer dosya belirli eşyanın beyanını takip eder. İç kayıtlarınızda üyelik numarasıyla sevkiyat numarasını ayrı alanlarda tutun.

Başvuru dosyası nasıl hazırlanır?

TİM’in üyelik açıklamasında başvuru formu ve taahhütname, ticaret sicili gazetesi, vergi levhası, imza sirküleri ve ödeme dekontu sayılır. Kendi işletme türünüze ve başvuru yöntemine uygun güncel listeyi ilgili genel sekreterlikten alın. Formdaki unvanı başka bir sipariş dosyasından kopyalamak yerine dayanak kayıttan kontrol edin. Belge üzerinde eski adres veya eski yetkili bilgisi varsa hangi güncellemenin gerektiğini başvurudan önce sorun. Başvuruyu kimin imzalayacağını, eksik bildiriminin hangi iletişim adresine geleceğini ve sonucu kimin takip edeceğini işletme içinde belirleyin. Böylece evrakı gönderen kişiyle sevkiyatı hazırlayan kişi aynı durumu görür.

Başvuruyu hazırlamak ile üyeliğin tamamlandığını öğrenmek farklı aşamalardır. Belgelerin iletildiği tarih, alınan cevap ve varsa eksik istenen evrak için basit bir takip listesi açın. Listeyi “hazır, gönderildi, eksik istendi, tamamlandı” gibi açık durumlarla tutabilirsiniz; bunlar işletmeniz için önerilen takip adlarıdır. Gümrük müşaviri ile çalışıyorsanız hangi belgeyi sizin, hangi işlem bilgisini onun sağlayacağını yazılı paylaşın. Taşıma planı değiştiğinde üyelik sorusuyla taşıma fiyatını karıştırmadan dosyayı yeniden gözden geçirin. Evrakın bir kopyasını ilgili sevkiyat hazırlığına bağlamak, sonraki kontrolde aynı belgeyi yeniden aramanızı önler.

Giriş aidatı, yıllık aidat ve nispi ödeme farkı

Ticaret Bakanlığının gümrük rehberi giriş aidatını, yıllık aidatı ve ihracat işlemiyle ilgili nispi ödemeyi ayrı kalemler olarak açıklar. Yönetmelik md. 46 uyarınca giriş aidatının alındığı yıl ayrıca yıllık aidat alınmaz. Nispi ödeme için FOB bedelin binde 1’ine kadar belirlenen oran söz konusudur; binde 1 bütün işlemlerde uygulanacak sabit oran değildir. Güncel tutarı ve ürününüz için geçerli oranı işlem yapacağınız birlikten öğrenin. Eski bir üyelik dekontunu yeni yılın tarifesi olarak kullanmayın. Ödeme kalemini, dayanağını ve hangi işlemle ilgili olduğunu ayrı kaydetmek toplam ihracat giderini anlamayı kolaylaştırır.

FOB bedeli üzerinden yapılan birlik hesabını, taşıyıcının toplam hizmet faturası veya alıcı ülkedeki gümrük vergisi hesabıyla birleştirmeyin. Bütçede üyelik, işlem ödemesi ve taşıma için farklı satırlar açın. Gerçek işlem yabancı para üzerinden yürüyorsa mevzuattaki kur ve işlem günü koşulunu da birlikle kontrol edin. Satıcının hazırlık tablosunda bedel, kullanılan oran, hesaplanan tutar ve dekont birbirine bağlanmalıdır. Yalnız toplam gideri kaydetmek, aynı tutarın iki kez eklenip eklenmediğini görmeyi güçleştirir. Ödeme öncesinde alıcı kurum ve açıklama bilgisini doğrudan resmî kanaldan doğrulayın.

Örnek hesap ve mikro ihracat ayrımı

Tamamen kurgusal bir hesapta nispi ödeme oranı binde 0,5 seçilsin. Bu oran gerçek bir birliğin tarifesi değildir. Hesapta kullanılacak TL karşılığı FOB bedel ilk işlemde 200.000 TL ise 200.000 × 0,5 / 1.000 = 100 TL bulunur. İkinci işlemde aynı varsayımsal oranla 300.000 TL üzerinden 150 TL çıkar. İki işlemin toplamı 500.000 TL, hesaplanan nispi ödeme toplamı 250 TL’dir. Bu örneğe giriş ve yıllık aidat eklenmemiştir. Örnekteki 250 TL’yi bütün ihracat masraflarının toplamı gibi kullanmayın; hesap yalnız seçilmiş bedel ve oran ilişkisini gösterir.

Mikro ihracatta üyelik sorusunun cevabı farklı olabilir. Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün BGB rehberi, bu yöntem kapsamında ihracatçı birliğine üyeliğin zorunlu olmadığını belirtir. Her internet siparişini kendiliğinden BGB kapsamında saymayın; gönderinin bu yönteme uygunluğunu kontrol edin. ETGB ve mikro ihracat rehberi beyan yolunu ayrıntılandırır. Destek başvurusu düşünüyorsanız üyelik ve başvuru koşullarını ayrıca ilgili destek programından öğrenin. Sevkiyatın gümrükten çıkış yöntemi ile destek dosyasının kabul koşulları farklı kontrol başlıklarıdır. Önce gönderi yolunu belirleyip sonra başvuru ihtiyacını netleştirmek gereksiz veya eksik evrak hazırlığını azaltır.

05 · Örnek

Örnek: İki işlem için kurgusal nispi ödeme

Hesapta kullanılacak FOB karşılıkları 200.000 TL ve 300.000 TL olsun. Gerçek tarife olmayan binde 0,5 oranı varsayılsın.

200.000 × 0,5 / 1.000 = 100 TL hesaplayın.
300.000 × 0,5 / 1.000 = 150 TL hesaplayın.
100 + 150 = 250 TL toplam nispi ödeme bulun.
Giriş, yıllık aidat ve taşıma giderlerini bu örnekten ayrı tutun.

Sonuç

500.000 TL örnek bedel için 250 TL nispi ödeme çıkar; gerçek işlemde geçerli oran birlikten doğrulanır.

06 · Fark

İhracatçı birliği kaydı ile karıştırılan kavramlar

İhracatçı birliği kaydı ≠ Gümrük beyannamesi

Belirli eşyanın gümrük beyanıdır; işletmenin birlik üyeliği kaydından farklıdır.

İhracatçı birliği kaydı ≠ Yıllık aidat

Üyelikle ilgili ödeme kalemidir; ihracat işlemi üzerinden hesaplanan nispi ödemeyle aynı değildir.

İhracatçı birliği kaydı ≠ BGB

Basitleştirilmiş beyan yoludur; bu kapsamdaki mikro ihracatta birlik üyeliği zorunlu değildir.

07 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Önce gönderinin beyan yolunu belirleyin.
Ürün sektörü ve kayıtlı adresle ilgili birliği teyit edin.
Güncel başvuru listesini ve ödeme bilgisini alın.
Unvan, vergi ve imza bilgilerini eşleştirin.
Giriş, yıllık aidat ve nispi ödemeyi ayrı izleyin.
Başvuru sonucunu ve eksik bildirimlerini kaydedin.

08 · Devamı

İlgili rehberler

09 · Sık sorulanlar

İhracatçı birliği kaydı hakkında sık sorulanlar

Her ürün grubu için ayrı üyelik gerekir mi?

Bir birliğe üye ihracatçı diğer birliklerin alanındaki malları da yeniden üyelik aranmadan ihraç edebilir; hizmetlerden yararlanma konusu üyelikle birlikte kontrol edilir.

Nispi ödeme her zaman binde 1 mi?

Hayır. FOB bedelin binde 1’ine kadar belirlenen oran söz konusudur. Ürün ve işlem için geçerli oranı ilgili birlikten öğrenin.

İlk yıl giriş ve yıllık aidat birlikte alınır mı?

Yönetmelik md. 46 uyarınca giriş aidatının alındığı yıl ayrıca yıllık aidat alınmaz.

Mikro ihracat için üyelik zorunlu mu?

BGB kapsamındaki mikro ihracatta zorunlu değildir. Gönderinin bu yönteme uygunluğu kontrol edilmelidir.

Başvuru için hangi belgeler hazırlanır?

TİM; başvuru formu ve taahhütname, ticaret sicili gazetesi, vergi levhası, imza sirküleri ve dekontu sayar. İşletmenize uygun güncel listeyi ilgili genel sekreterlikten alın.