E-ticaret sözlüğüE-ihracat ve gümrük

Incoterms nedir?

International Commercial Terms · uluslararası ticari terimler

Incoterms, mal satışında teslimi, taşıma riskini ve belirli masraf ile işlem sorumluluklarını alıcı ve satıcı arasında paylaştıran ICC kurallarıdır. 2020 sürümünde 11 kural bulunur; kural, ilgili yer ve sürüm birlikte belirtilir.

Son kontrol: 27 Ekim 20265 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Incoterms, mal satışında teslimi, taşıma riskini ve belirli masraf ile işlem sorumluluklarını alıcı ve satıcı arasında paylaştıran ICC kurallarıdır.

Bir bakışta

YayımlayanMilletlerarası Ticaret Odası · ICC

Sürüm ve sayıIncoterms 2020 · 11 kural

Taşıma ayrımı7 farklı taşıma türü; 4 deniz ve iç su kuralı

YazımKural + ilgili yer/liman + Incoterms 2020

Incoterms satıcıya hangi soruları cevaplar?

Incoterms, International Commercial Terms ifadesinden gelir; Türkçede uluslararası ticari terimler olarak kullanılır. Kuralları Milletlerarası Ticaret Odası, yani ICC yayımlar. Türkiye’den internet üzerinden mal satan işletme için temel soru, seçilen kuralın siparişin hangi aşamasında kime sorumluluk verdiğidir. Teklif hazırlarken taşıma işini kim ayarlayacak, hangi gideri kim ödeyecek ve hasar riski nerede geçecek sorularını ayrı cevaplayın. Kargo fiyatının teklife dahil olması, yol boyunca bütün riskin aynı tarafta kaldığını göstermez. Siparişi hazırlayan kişiyle taşımayı planlayan kişi aynı teslim kaydını esas almalıdır; yalnız üç harfi ezberlemek uygulamadaki eksikleri çözmez.

ICC açıklamasında ödeme zamanı ve yöntemi, mülkiyetin geçişi ve uyuşmazlık çözümü Incoterms kapsamından ayrılır. Bu konuları satış sözleşmesinde açıkça belirleyin. Proforma fatura üzerinde teslim kuralını göstermek, ödeme takviminin de o üç harfle belirlendiğini düşündürmemelidir. Tutar, para birimi ve ödeme koşulunu kendi alanlarında yazın. Örneğin teklif karşılaştırırken önce bedellerin aynı hizmetleri içerdiğinden emin olun; farklı kapsamlı iki toplamı doğrudan ucuz veya pahalı diye sıralamayın. İhracat dosyasındaki teslim kaydıyla alıcıya verilen teklif arasında fark varsa sevkiyattan önce hangi şartta anlaşılmış olduğunu netleştirin.

2020 kuralları taşıma türüne göre nasıl ayrılır?

Incoterms 2020 toplam 11 kural içerir. EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU ve DDP farklı taşıma türleri veya bunların birleşimi için kullanılabilir. FAS, FOB, CFR ve CIF deniz ve iç su taşımalarına ayrılmıştır. Hava kargolu bir pakete alışkanlıkla FOB yazmak yerine taşıma biçimine uygun kuralı kontrol edin. EXW, DAP ve DDP gibi adlar birbirinin eş anlamlısı değildir. Her birinde teslim ve işlem paylaşımını okuyun. Aynı ülkeye giden iki siparişin taşıma yolu farklıysa aynı teslim şartını düşünmeden kopyalamayın; yeni siparişin fiilî akışını esas alın.

Kuralı sözleşmeye aktarırken üç harfin yanına ilgili yer veya limanı ve sürümü yazın. ICC’nin önerdiği yapı, seçilen kural + adı belirtilmiş yer veya nokta + Incoterms 2020 biçimindedir. Gerekli yerde adres, terminal veya teslim noktasını ayrıntılandırın. Yalnız “Avrupa teslim” gibi geniş bir ifade, taşımacının hangi noktaya kadar fiyat verdiğini anlatmaz. Kendi kontrol listenizde teslim satırının tam yazılışını teklif, sipariş kabulü ve sevkiyat hazırlığı arasında karşılaştırın. Tarafların seçtiği sürümü kaydedin; eski bir belge üzerindeki yılı okumadan yeni anlaşmaya taşımayın. Açık yer bilgisi, masraf tekliflerini aynı kapsamda istemenizi de kolaylaştırır.

Masraf ile risk neden ayrı takip edilir?

CPT, CIP, CFR ve CIF kurallarında satıcı belirtilen varış noktasına kadar taşıma düzenler ve öder; riskin geçtiği teslim noktası ise varıştan öncedir. CIF bakımından gemiye yükleme, CPT ve CIP bakımından taşıyıcıya teslim konusunu varışla karıştırmayın. Sevkiyat izleme ekranında paketin alıcıya ulaşmasıyla sözleşmedeki risk geçişi aynı kavram değildir. Satıcının çalışma dosyasında “taşımanın ödendiği nokta” ile “risk geçişi” için ayrı alanlar açması faydalıdır. Alıcıyla konuşurken “kargo bizden” gibi kısa bir cümle yerine hangi taşıma bölümünün bedelini karşıladığınızı ve seçilen kuralı açık belirtin.

Sigorta da tek bir genel kutu değildir. ICC, CIF ve CIP için farklı varsayılan teminat düzeyleri açıklar; CIF’te Institute Cargo Clauses C, CIP’te A veya benzeri kapsam esas alınır. Poliçenin teminatını ürün, güzergâh ve işlemle birlikte kontrol edin. Sigorta bedeli ödenmesiyle her hasarın karşılanacağını birbirine eşitlemeyin. Türkiye tarafında gümrük beyannamesi için gereken bilgileri hazırlarken teslim şartını beyan dosyasıyla da eşleştirin. Seçilen kural, ürünün sınıflandırılması veya gümrük vergisi oranının yerine geçmez. Bunları maliyet tablonuzda farklı bilgi başlıkları olarak tutun; taşıma paylaşımından hareketle vergi oranı tahmin etmeyin.

Teklif kapsamını karşılaştıran özgün örnek

Kurgusal bir çalışma dosyasında aynı mal bedeli 100.000 TL olsun. Bir teklif yalnız bu bedeli içerirken ikinci teklif, aynı mallara ek olarak tanımlanmış taşıma bölümü için 8.000 TL ve ayrı yazılmış sigorta için 2.000 TL içersin. İkinci toplam 110.000 TL olur. İlk toplamla fark 10.000 TL, ilk tutara göre fark oranı 10.000 / 100.000 × 100 = %10’dur. Bunlar gerçek navlun, sigorta tarifesi veya gümrük matrahı değildir. İkinci toplamın %10 yüksek olması, aynı malın fiyatının mutlaka %10 arttığını göstermez; örnekte karşılaştırmaya ek hizmetler dahil edilmiştir.

Aynı örnekte taşıma bedeli 8.000 TL’den 11.000 TL’ye çıkarsa ikinci toplam 113.000 TL olur; önceki toplamla fark 3.000 TL’dir. Değişen satırı taşıma olarak işaretleyin ve ürün bedelini ayrı bırakın. Bu toplama bakarak Incoterms kuralı üretmeyin: doğru seçim teslim noktası, risk ve işlem paylaşımıyla birlikte yapılır. Örnek tutarların arasına ithalat vergisi veya başka bir gider dahil edilmemiştir. Gerçek teklifte hangi kalemlerin bulunduğunu alıcıyla kontrol edin. Son aşamada teslim şartının tam yazılışını, fiyat kapsamını, taşıma teklifini ve sigorta bilgisini aynı sipariş dosyasında karşılaştırarak sevkiyata geçin.

05 · Örnek

Örnek: Kapsamı farklı iki teklifin hesabı

Kurguda mal bedeli 100.000 TL’dir. İkinci teklife 8.000 TL taşıma ve 2.000 TL sigorta eklenmiştir.

100.000 + 8.000 + 2.000 = 110.000 TL bulun.
110.000 − 100.000 = 10.000 TL kapsam farkı hesaplayın.
10.000 / 100.000 × 100 = %10 fark oranı bulun.
Taşıma 11.000 TL olursa toplamı 113.000 TL hesaplayın.
Fiyat toplamından ayrı olarak teslim ve risk noktasını kontrol edin.

Sonuç

İlk kurguda 110.000 TL, taşıma değişirse 113.000 TL çıkar; bu hesap tek başına teslim kuralını belirlemez.

06 · Fark

Incoterms ile karıştırılan kavramlar

Incoterms ≠ Ödeme şekli

Bedelin ne zaman ve nasıl ödeneceğini belirler; teslim kuralının sorumluluk paylaşımından farklıdır.

Incoterms ≠ Mülkiyet geçişi

Malın sahipliğinin geçişidir; Incoterms risk geçişi bu konuyu belirlemez.

Incoterms ≠ Navlun

Taşıma bedelidir; Incoterms teslim ve risk dahil daha geniş bir paylaşımı düzenler.

07 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Taşıma türünü ve gerçek güzergâhı belirleyin.
Teslim noktasını ve risk geçişini okuyun.
Kural, ilgili yer ve sürümü birlikte yazın.
Taşıma ile sigorta kapsamını ayrı kontrol edin.
Ödeme ve mülkiyet koşullarını sözleşmede belirleyin.
Teklif ve sevkiyat dosyasındaki kayıtları eşleştirin.

08 · Devamı

İlgili rehberler

09 · Sık sorulanlar

Incoterms hakkında sık sorulanlar

Incoterms 2020 kaç kural içerir?

11 kural içerir; 7’si farklı taşıma türleri, 4’ü deniz ve iç su taşımaları için kullanılır.

Incoterms ödeme tarihini belirler mi?

Hayır. Ödeme zamanı ve yöntemi tarafların satış sözleşmesinde belirlenir.

Kargo bedelini ödeyen her zaman riski de taşır mı?

Hayır. Özellikle C kurallarında satıcının ödediği taşımanın varış noktası ile riskin geçtiği teslim noktası farklıdır.

Teklifte yalnız üç harf yeterli mi?

Kuralın yanında ilgili yer veya liman ile seçilen sürüm açıkça yazılmalıdır.

Hava kargosunda FOB kullanılır mı?

FOB, deniz ve iç su taşımaları için düzenlenmiştir. Hava taşımasına uygun kuralı seçin.