Gider pusulası nedir, e-ticarette nasıl düzenlenir?
Gider pusulasını malı ya da hizmeti alan işletme düzenler, karşı tarafa imzalatır. E-ticarette en sık iki yerde çıkar: tüketiciden geri alınan ürün ve belge düzenleme zorunluluğu olmayan kişiden yapılan alım. Süre, stopaj oranları ve doldurulmuş örnek aşağıda.
Kısa cevap
- Gider pusulasını alıcı işletme düzenler: belge düzenleme zorunluluğu olmayan kişiden mal ya da hizmet aldığında ve tüketiciden ürün geri aldığında (213 sayılı Vergi Usul Kanunu md. 234).
- Süre 7 gündür; malın tesliminden ya da hizmetin yapılmasından itibaren sayılır. Kâğıt belge 2 nüsha düzenlenir ve karşı tarafa imzalatılır.
- Stopaj yalnız esnaf muaflığından yararlananlara yapılan ödemede kesilir: el işi ürün ve hurdada %2, diğer malda %5, hizmette %10 (193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu md. 94/13).
- Tüketiciden geri alınan üründe iadenin KDV’si belgede ayrı gösterilir; Gelir Vergisi Kanunu md. 94’te bu ödeme için stopaj öngören bir bent yoktur.
- e-Gider Pusulası genel bir zorunluluk değildir; Gelir İdaresi Başkanlığının yazılı bildirim yaptığı mükellefler için zorunludur (509 sıra no.lu tebliğ IV.6).
Gider pusulasını kim, kimin için düzenler?
Faturayı satan taraf keser. Gider pusulası ise tersine işler: belgeyi parayı ödeyen, yani malı ya da hizmeti alan işletme düzenler. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) md. 234’e göre birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler ile defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbabı ve çiftçiler; bu Kanun kapsamındaki belgeleri düzenleme zorunluluğu bulunmayanlara yaptırdıkları işler ve onlardan satın aldıkları mallar için gider pusulası düzenler. Belge işi yapana ya da malı satana imzalatılır.
İki sınır var. Birincisi: gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiden alınan mallar bu maddenin dışındadır; onlar için VUK md. 235’teki müstahsil makbuzu düzenlenir. İkincisi: karşı taraf fatura kesmek zorunda olan bir mükellefse gider pusulası faturanın yerini tutmaz; ondan fatura alınır. Aynı madde, vergiden muaf esnaf için düzenlenen gider pusulasının bu kişilerce verilmiş fatura hükmünde olduğunu da belirtir.
E-ticarette gider pusulası nerede kullanılır?
| Durum | Belge | Gelir vergisi stopajı |
|---|---|---|
| Tüketici ürünü iade etti, bedeli geri ödüyorsunuz | Gider pusulası; ya da iade bölümü doldurulmuş e-Arşiv fatura çıktısı; ya da VUK md. 234’ün beşinci fıkrasındaki kurum belgesi | Gelir Vergisi Kanunu md. 94’te bu ödeme için bent yok |
| Esnaf muaflığından yararlanan kişiden mal alıyorsunuz (ör. evde üretilen el işi ürün) | Gider pusulası | Md. 94/13: el işi ürün ve hurdada %2, diğer malda %5 |
| Esnaf muaflığından yararlanan kişiye iş yaptırıyorsunuz | Gider pusulası | Md. 94/13: %10 |
| Mükellef olmayan, esnaf muaflığından da yararlanmayan kişiden ikinci el eşya alıyorsunuz | Gider pusulası | Yok (GİB özelgesi, 17.11.2011) |
| Vergi mükellefi satıcıdan alım yapıyorsunuz | Gider pusulası düzenlenmez; satıcıdan fatura alınır | Bu sayfanın konusu dışında |
Pazaryerinin size yaptığı ödemelerden kesilen %1 farklı bir kesintidir; e-ticaret stopajı sayfasına bakın.
Tüketici iadesi en sık karşılaşılan durumdur. Alıcı bir işletmeyse belge değişir: malı geri veren işletme iade faturası keser. Gider pusulasını kendi satışınızı belgelemek için kullanamazsınız; satışın belgesi faturadır. Satış tarafı e-ticarette fatura nasıl kesilir sayfasında anlatılıyor.
Zorunlu bilgiler, nüsha sayısı ve 7 günlük süre
VUK md. 234’ün ikinci fıkrasına göre gider pusulasında şu bilgiler bulunur: işin mahiyeti; malın cinsi, türü, miktarı ve bedeli; iş ücreti; işi yaptıran ile yapanın ya da malı satın alan ile satanın adı soyadı (tüzel kişide unvanı) ve adresi; tarih. Belge iki nüsha düzenlenir, bir nüshası işi yapana ya da malı satana verilir. Gider pusulaları seri ve sıra numarası izler.
Süre, maddeye 2021’de eklenen dördüncü fıkrada yazılıdır: gider pusulası, malın teslimi ya da hizmetin yapıldığı tarihten itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir. Bu sürede düzenlenmeyen belge hiç düzenlenmemiş sayılır. İade gelen üründe süre malın size teslim edildiği tarihten başlar; para iadesinin yapıldığı günden değil. Faturadaki 7 günün nasıl sayıldığını fatura kesme süresi sayfasında bulabilirsiniz.
Gider pusulası yerine geçen belgeler
İnternet satışında tüketiciden ıslak imza almak zordur. Mevzuat bunun için üç yol tanır. VUK md. 234’ün beşinci fıkrasına göre, ikinci fıkradaki bilgileri taşımaları koşuluyla şu belgeler gider pusulası yerine geçer:
- Bedel 7 günlük süre içinde banka, yetkili ödeme kuruluşu ya da PTT aracılığıyla satıcıya ödenmişse bu kurumların düzenlediği belge (a bendi).
- 6502 sayılı Kanun kapsamında satın alınan mal gider pusulası düzenlemek zorunda olana iade edildiğinde, iade tutarı aynı kurumlar aracılığıyla geri ödenmişse bu kurumların düzenlediği belge (b bendi).
- Belge düzenleme zorunluluğu olmayan kamu kurumlarının kendi mevzuatına göre düzenlediği belge (c bendi).
Üçüncü yol e-Arşiv faturanın kendisidir. 509 sıra no.lu VUK Genel Tebliği IV.2.4.5’e göre internet satışına ait e-Arşiv faturada iade bölümü bulunur. Müşteri fatura çıktısındaki bu bölümü doldurup imzalar ve malla birlikte geri gönderir; bu belge satıcının düzenleyeceği gider pusulasının yerine geçer. Müşteriye göndereceğiniz iade talimatını ürün iade formu örneğiyle birlikte hazırlayabilirsiniz.
Stopaj hangi durumda kesilir, oran kaç?
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) md. 94, ticaret şirketleri ile gerçek gelirlerini beyan etmek zorunda olan ticaret ve serbest meslek erbabı gibi ödeme yapanları, maddede sayılan ödemelerden gelir vergisi kesmekle yükümlü tutar. 13 numaralı bent, esnaf muaflığından yararlananlara mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemeleri kapsar. Oranları 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı belirlemiştir; Gelir İdaresi Başkanlığının (GİB) güncel kesinti oranları tablosunda aynı oranlar yer alıyor.
| Esnaf muaflığından yararlanana yapılan ödeme | Oran | GVK md. 94/13 alt bendi |
|---|---|---|
| GVK md. 9’un (6) ve (8) numaralı bentlerindeki ürünlerin bedeli ya da bunların imalinde ödenen hizmet bedeli (evde üretilen el işi ürünler, geleneksel el sanatları) | %2 | a |
| Hurda mal alımı | %2 | b |
| Diğer mal alımları | %5 | c |
| Diğer hizmet alımları (mal ve hizmet bedeli ayrılamıyorsa bu oran uygulanır) | %10 | d |
Kaynak: GİB, “Gelir Vergisi Kanununun 94. Maddesinde Yer Alan Kesinti Oranları” tablosu ve 3 Şubat 2009 tarihli, 27130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2009/14592 sayılı Karar. Erişim: 10.11.2026.
Karşı taraf esnaf muaflığından yararlanmıyorsa kesinti yapılmaz. 188 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği, esnaf muaflığından yararlananlar dışında kalan “diğer kişilerden” mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılmayacağını açıklar. GİB’in 17.11.2011 tarihli özelgesi de aynı sonuca varır: esnaf muaflığından yararlanmayan ve vergi mükellefiyeti bulunmayan kişilerden ikinci el eşya alımında gider pusulası düzenlenir, stopaj kesilmez; satıcı esnaf muaflığı kapsamındaysa oran %5’tir.
Bir istisna daha var. GVK md. 9’un (10) numaralı bendi kapsamında Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi alıp evde ürettiğini internetten satanların hasılatından banka %4 (işçi çalıştıranlarda %2) kesinti yapar; aynı bent bu hasılat üzerinden ayrıca md. 94 kapsamında kesinti yapılmayacağını söyler. Kesilen vergi GVK md. 98 uyarınca muhtasar beyannameyle bildirilir. Tutarı stopaj hesaplama aracıyla sınayabilirsiniz; kavramın kendisi stopaj ve esnaf muafiyeti sayfalarında.
Doldurulmuş gider pusulası örnekleri
Aşağıdaki iki örnek kurgusaldır; adlar, tutarlar ve %20 KDV oranı varsayımdır. İlki tüketiciden geri alınan ürünü, ikincisi esnaf muaflığından yararlanan kişiden yapılan alımı gösterir.
| Alan | Örnek 1: tüketici iadesi | Örnek 2: esnaf muaflığından yararlanandan alım |
|---|---|---|
| Seri ve sıra no | A – 000123 | A – 000124 |
| Malın teslim tarihi | 10.11.2026 (iade paketi teslim alındı) | 10.11.2026 |
| Belge tarihi (son gün 17.11.2026) | 12.11.2026 | 11.11.2026 |
| Düzenleyen (malı alan) | Örnek Tekstil Ltd. Şti., adres | Örnek Tekstil Ltd. Şti., adres |
| Malı veren | Ad Soyad, adres (tüketici) | Ad Soyad, adres (Esnaf Muaflığı Belgesi sahibi) |
| Malın cinsi ve miktarı | Kadın ceket, 1 adet | El örgüsü atkı, 40 adet × 50 TL |
| Bedel | 1.000 TL | 2.000 TL |
| KDV | 200 TL (ayrı gösterilir) | Örneğe dahil edilmedi |
| Gelir vergisi stopajı | Yok | %2 → 40 TL (ürün md. 9/6 kapsamında değilse %5 → 100 TL) |
| Karşı tarafa ödenen | 1.200 TL | 1.960 TL (%5 uygulanırsa 1.900 TL) |
| İmza | Malı iade eden | Malı satan |
Örnek 1’de KDV’nin ayrı gösterilmesi Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği I/B-11.1’e dayanır. KDV tutarını KDV hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.
KDV Genel Uygulama Tebliği I/B-11.1 bu belgeyi “gider makbuzu” adıyla anar. Tebliğe göre tüketici malı iade edip bedelini istediğinde satıcı bedeli KDV dahil geri öder, belgede iade edilen malın KDV’sini satış bedelinden ayrı gösterir ve bu tutarı indirim konusu yaparak işlemi düzeltir. Tüketiciden satış faturası geri alınır; alınamıyorsa bu durum belgeye açıkça yazılır. Örnek 1’de 200 TL, iadenin gerçekleştiği dönemde indirilecek KDV’dir.
e-Gider Pusulası var mı, zorunlu mu?
Var. 509 sıra no.lu VUK Genel Tebliği IV.6, gider pusulasının elektronik belge olarak düzenlenmesini kurallara bağlar; e-Gider Pusulası yeni bir belge türü değildir, kâğıt gider pusulasıyla aynı hukuki niteliktedir. Uygulama genel olarak zorunlu değildir. Dahil olmak isteyenin e-Fatura uygulamasına kayıtlı olması ve başvuru yapması gerekir (IV.6.2). Zorunluluk yalnız GİB’in riskli ya da uyum düzeyi düşük bulduğu ve yazılı bildirim yaparak en az 3 ay süre verdiği mükellefler içindir (IV.6.4).
Tebliğin V.5.6 bölümüne göre e-Gider Pusulası elektronik sertifikayla imzalanır; en az bir kâğıt çıktısı alınıp karşı tarafa ıslak imzayla imzalatılır ve bu çıktı da saklanır. Karşı tarafa isteğine göre elektronik ya da kâğıt örnek verilir. Belgede kâğıttakilere ek olarak tarafların T.C. kimlik ya da vergi kimlik numarası, saat ve dakika olarak düzenleme zamanı, vergi ve varsa diğer kesintilerin tutarı bulunur (IV.6.3). GİB, e-Gider Pusulası Paketini 2026’da ebelge.gib.gov.tr adresinde yayımladı ve 15 Eylül 2026’da güncelledi. Teknik koşulları özel entegratörünüzden öğrenin.
Düzenlenmezse ceza ne kadar?
VUK md. 353/1, verilmesi ve alınması gereken gider pusulasının düzenlenmemesini, gerçek tutardan farklı tutar yazılmasını ve md. 234’e göre hiç düzenlenmemiş sayılmasını özel usulsüzlük cezasına bağlar. Ceza, belgeye yazılması gereken tutarın %10’udur. 2026 için alt sınır, bir takvim yılındaki ilk tespitte belge başına 17.000 TL’dir; sonraki tespitlerde 35.000, 53.000, 70.000, 87.000 ve altıncı tespitten itibaren 170.000 TL. Bir belge türü için yıllık toplam 17.000.000 TL’yi geçemez. Tutarlar 588 sıra no.lu VUK Genel Tebliğiyle 1 Ocak 2026’dan geçerlidir.
Satıcı ne yapmalı?
- Karşı tarafı belirleyin: tüketici mi, esnaf muaflığından yararlanan mı, vergi mükellefi mi? Mükellefse fatura isteyin.
- İade paketini ya da alınan malı teslim aldığınız günü kaydedin; 7 günlük süre teslim tarihinden başlar.
- Tüketici iadesinde önce iade bölümü doldurulmuş e-Arşiv çıktısına ya da koşulları taşıyan banka veya ödeme kuruluşu belgesine bakın; yoksa gider pusulası düzenleyin.
- Belgeye malın cinsini, miktarını, bedelini, tarafların adını ve adresini, tarihi yazın; iki nüsha düzenleyip karşı tarafa imzalatın.
- Tüketici iadesinde KDV’yi bedelden ayrı gösterin ve iadenin gerçekleştiği dönemde indirim konusu yapın.
- Esnaf muaflığından yararlanana ödeme yapıyorsanız Esnaf Muaflığı Belgesinin örneğini alın, doğru oranla stopajı kesin ve muhtasar beyannameyle bildirin.
Bu sayfa genel bilgi verir. Karşı tarafın vergi durumu belirsizse ya da alım süreklilik kazandıysa belgeyi ve stopajı mali müşavirinizle birlikte belirleyin.
İlgili rehberler
Sık sorulanlar
Gider pusulası kaç gün içinde düzenlenir?
Müşteriden iade alınan üründe gider pusulasında stopaj kesilir mi?
Gider pusulasında stopaj oranı kaç?
e-Gider Pusulası zorunlu mu?
Banka dekontu gider pusulası yerine geçer mi?
Gider pusulası fatura yerine kullanılabilir mi?
Vergi ve belge: öteki rehberler
Tümü ›- Ayakkabı ve çanta satışında hangi NACE kodu kullanılır?
- Basit usul ve işletme hesabında e-arşiv zorunluluğu 2027
- E-arşiv fatura nasıl iptal edilir, itiraz nasıl bildirilir?
- E-defter zorunluluğu 2027: kimler, ne zaman geçmeli?
- 2026–2027’de e-fatura ve e-arşive kimler geçmeli?
- E-irsaliye zorunluluğu 2027: kimler, ne zaman geçmeli?
- E-ticaret NACE kodları listesi 2026
- İnternetten satış için NACE kodu nedir, 2026’da hangisi seçilir?
- Pazaryeri ödemesinde e-ticaret stopajı nasıl hesaplanır?
- E-ticarette fatura nasıl kesilir?
- İnternetten satışta yazar kasa kullanmak zorunlu mu?
- Elektronik satışı için hangi NACE kodu seçilir?



















