Gizlilik sözleşmesi (NDA) örneği: karşılıklı ve tek taraflı sürüm
Kopyalanabilir karşılıklı gizlilik sözleşmesi taslağı, her maddenin gerekçesi ve tek taraflı sürüme çevirmek için değişecek maddeler. Cezai şart, ticari sır ve haksız rekabet hükümleri Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'ndaki madde numaralarıyla.
Kısa cevap
- Gizlilik sözleşmesi (NDA), 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda (TBK) ayrı bir sözleşme türü olarak düzenlenmemiştir; sözleşme özgürlüğüne dayanır (md. 26) ve özel bir şekle bağlı değildir (md. 12). İspat için yazılı ve imzalı yapın, bilgiyi vermeden önce imzalayın.
- Metinde beş şey net olmalıdır: gizli bilginin tanımı, istisnalar, kullanım amacı, süre ve ihlalin sonucu.
- Cezai şart yazarsanız zararı ispatlamadan isteyebilirsiniz (TBK md. 180/1). Hâkim aşırı cezayı indirir (md. 182/3); borçlu tacirse indirim isteyemez (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, TTK md. 22).
- Sözleşme olmasa da üretim ve iş sırlarının hukuka aykırı ifşası haksız rekabettir (TTK md. 55) ve ticari sırrı açıklamak şikâyet üzerine 1 yıldan 3 yıla kadar hapis öngörülen suçtur (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu md. 239).
- Gizlilik sözleşmesi, sitenizde yayımlanan gizlilik politikası değildir. Kişisel veri paylaşılıyorsa 6698 sayılı Kanun'daki yükümlülükler ayrıca geçerlidir.
Gizlilik sözleşmesi nedir, ne zaman imzalanır?
Gizlilik sözleşmesi (İngilizce kısaltmasıyla NDA), tarafların birbirine açacağı ticari bilgilerin hangi amaçla kullanılacağını, kimlerle paylaşılabileceğini ve ihlalin sonucunu belirler. Bilgiyi vermeden önce imzalanır: tedarikçiye maliyet hedefinizi ve tasarımınızı, ajansa satış ve reklam verilerinizi, serbest çalışan yazılımcıya panel erişimini ve kaynak kodunu açmadan önce. Görüşmeler başladıysa, sözleşmeye daha önce paylaşılan bilgileri de kapsadığını açıkça yazın.
Gizlilik sözleşmesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda (TBK) ayrı bir sözleşme türü olarak düzenlenmemiştir. Dayanağı sözleşme özgürlüğüdür: taraflar içeriği kanunun sınırları içinde serbestçe belirler (TBK md. 26); emredici hükümlere, ahlaka ve kişilik haklarına aykırı sözleşmeler hükümsüzdür (md. 27). Özel bir şekil aranmaz (md. 12); yine de ispat için yazılı yapın. İmza el yazısıyla ya da güvenli elektronik imzayla atılır (md. 14–15). Noter onayı kanunen gerekmez.
Sözleşme olmadan da bazı korumalar vardır, ama dardır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) md. 55, üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmeyi haksız rekabet sayar; kanunun verdiği örnek, gizlice ve izinsiz ele geçirilen ya da hukuka aykırı öğrenilen bilgilerin değerlendirilmesi veya başkasına bildirilmesidir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu md. 239, sıfatı, görevi, mesleği ya da sanatı gereği öğrendiği ticari sırrı yetkisiz kişiye veren ya da ifşa edeni şikâyet üzerine 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır. Sözleşme bu hükümlerin yerini almaz; neyin sır olduğunu, bilginin hangi koşulla verildiğini ve ihlalin bedelini önceden belli eder.
Karşılıklı mı, tek taraflı mı?
Karşılıklı sürümde iki taraf da hem bilgi verir hem alır; yükümlülükler aynıdır. Tek taraflı sürümde yalnız bir taraf bilgi açar, öteki yalnız korur. Aşağıdaki örnek karşılıklıdır: karşı taraf kendi fiyat, süreç ve müşteri bilgisi de korunduğu için metni daha kolay imzalar. Tek taraflı sürüme çevirmek için değişecek maddeler sayfanın sonundadır.
| Karşılıklı sürüm | Tek taraflı sürüm | |
|---|---|---|
| Ne zaman uygun | İki taraf da bilgi açıyor: özel üretim yapan tedarikçi, uzun süreli çalışılan ajans, iş ortaklığı görüşmesi | Yalnız siz bilgi açıyorsunuz: serbest çalışana panel erişimi, teklif almak için belge gönderme |
| Roller | Her taraf verdiği bilgide açıklayan, aldığı bilgide alan | Açıklayan ve alan sabittir |
| Cezai şart | İki taraf için aynı tutar | Yalnız alan taraf için |
| İade ve imha | İki yönlü | Yalnız alan taraf iade eder |
Gizlilik sözleşmesi, gizlilik politikası değildir
İki belge sık karıştırılır. Gizlilik sözleşmesi iki işletme ya da işletme ile serbest çalışan arasında imzalanır ve ticari bilgiyi korur; sitenizde yayımlanmaz. Gizlilik politikası ise sitenizde yayımlanan, ziyaretçi ve müşterilere kişisel verilerinin nasıl işlendiğini anlatan bilgilendirmedir ve KVKK aydınlatma metni ile birlikte kullanılır.
Karşı tarafa müşteri listesi, sipariş kaydı ya da çalışan bilgisi gibi kişisel veri verecekseniz gizlilik sözleşmesi tek başına yetmez. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na göre veri sorumlusu, verilerin kendi adına başkası tarafından işlenmesi hâlinde güvenlik tedbirlerinin alınmasından o kişiyle birlikte sorumludur (md. 12/2). Veriyi işleyen de öğrendiği kişisel veriyi Kanun'a aykırı olarak başkasına açıklayamaz ve işleme amacı dışında kullanamaz (md. 12/4). Aktarımın dayanağını ve kapsamını ayrıca belirleyin: KVKK ve e-ticaret.
Bu sayfa genel bilgi ve taslak sunar; hukuki danışmanlık değildir. Formül, kaynak kodu ya da yatırım görüşmesi gibi değeri yüksek bilgiler için sözleşmeyi imzalamadan önce bir avukata gösterin.
Karşılıklı gizlilik sözleşmesi örneği
Köşeli parantezleri doldurun, iki nüsha imzalayın. Karşı taraf şirketse imzalayanın yetkisini imza sirkülerinden kontrol edin. Hangi bilgiyi hangi tarihte verdiğinizi e-postayla kayıt altına alın; ihlalde neyin paylaşıldığını bu kayıt gösterir.
Taslak metin. Boş bırakılan alanları doldurun, işletmenize göre uyarlayın ve kullanmadan önce bir avukata kontrol ettirin.
Madde madde: bu hükümler neden var?
Amaç ve tanım (madde 2–3). Gizli bilgi ne kadar somut tanımlanırsa ihlali göstermek o kadar kolaylaşır. Yalnız “her türlü bilgi” demek yerine kendi işinizdeki kalemleri sayın: alış fiyatı, tedarikçi adı, reklam hesabı verisi, kaynak kodu. Amaç maddesi kullanım sınırını çizer: ajans verinizi yalnız sizin kampanyanız için kullanabilir, başka müşterisinin işine taşıyamaz.
İstisnalar (madde 4 ve 6). Kamuya açık, önceden bilinen, üçüncü kişiden hukuka uygun alınan ve bağımsız geliştirilen bilgi dışarıda bırakılmazsa sözleşme karşı tarafın olağan işini de yasaklar hâle gelir; böyle bir metni karşı taraf imzalamak istemez. Örnekte ispat yükü bilgiyi alan taraftadır. Mahkeme ya da resmî makam talebi için ayrı hüküm, karşı tarafı kanuna uymakla sözleşmeye uymak arasında bırakmamak içindir.
Kimler görebilir (madde 5). Karşı taraf bilgiyi çalışanına ve alt yüklenicisine açacaktır; önemli olan onların da aynı borç altında olmasıdır. Borçlu, işini bıraktığı yardımcılarının iş sırasında verdiği zarardan kanunen de sorumludur (TBK md. 116); madde bunu açıkça yazar ve ihlali bildirme süresi ekler.
Haklar ve iade (madde 8–9). Bilgiyi görmek, onu kullanma hakkı vermez; 8. madde lisans ya da birlikte iş yapma zorunluluğu doğmadığını yazar. İş birliği bitince dosyaların silinmesini ve bunun yazılı teyidini isteyin; panel ve hesap erişimlerini aynı gün kapatın.
Yetkili mahkeme (madde 13). Yetkili mahkemeyi sözleşmeyle belirleme imkânını kanun tacirlere ve kamu tüzel kişilerine tanır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 17). Karşı taraf tacir olmayan bir serbest çalışansa köşeli parantezdeki yetki cümlesini silin.
Süre (madde 10). Türk Borçlar Kanunu'nda gizlilik sözleşmesi için özel bir süre sınırı yoktur; süreyi siz belirlersiniz. Örnekte iki süre ayrıldı: bilginin paylaşıldığı dönem ve bu dönem bittikten sonra gizliliğin süreceği yıl sayısı. Fiyat ve kampanya bilgisi birkaç yılda değerini yitirir; formül, kaynak kodu ve maliyet yapısı için “sır niteliği sürdükçe” kaydı koyun.
Cezai şart (madde 11). Sızan bilginin yol açtığı zararı rakamla göstermek çoğu zaman zordur; cezai şart bunun için vardır. Alacaklı hiç zarara uğramamış olsa bile kararlaştırılan ceza ödenir (TBK md. 180/1). Kanuna göre aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir (md. 179/1); örnek bu yüzden cezanın gizlilik borcunu sona erdirmediğini açıkça söyler. Cezayı aşan zarar, karşı tarafın kusuru ispatlanarak istenir (md. 180/2). Tutarı işin büyüklüğüne göre yazın: hâkim aşırı gördüğü cezayı kendiliğinden indirir (md. 182/3); borçlu tacirse bu indirimi isteyemez (TTK md. 22).
Çalışanlar için ayrı kural. Bordrolu çalışan, iş görürken öğrendiği üretim ve iş sırlarını hizmet ilişkisi boyunca kendi yararına kullanamaz ve başkasına açıklayamaz; işverenin haklı menfaati gerektirdiği ölçüde bu borç işten ayrıldıktan sonra da sürer (TBK md. 396/4). Hizmet sözleşmesine yalnız işçi aleyhine konulan cezai şart geçersizdir (TBK md. 420/1). Bu örnek işletmeler ve bağımsız çalışanlar içindir; çalışanınız için gizlilik maddesini iş sözleşmesine ekleyin.
Tek taraflı sürüme çevirmek için değişecek maddeler
- Başlık: “Karşılıklı” sözcüğünü silin.
- Madde 1: son cümleyi çıkarın ve rolleri sabitleyin: “Açıklayan: [SİZİN UNVANINIZ]; Alan: [KARŞI TARAF]”.
- Madde 2: “birbirine bilgi verecektir” yerine “Açıklayan, Alan'a bilgi verecektir” yazın.
- Madde 10: paylaşım dönemini sona erdirme hakkını yalnız Açıklayan'a tanıyabilirsiniz.
- Madde 11: metin zaten “Alan” üzerinden yazılıdır; roller sabitlenince cezai şart yalnız karşı tarafı bağlar. Karşı taraf tacir değilse hâkimin cezayı indirme yetkisini (TBK md. 182/3) hesaba katın.
- Madde 3–9 ve 12–13: aynen kalır; “Açıklayan” ve “Alan” artık tek yönlü okunur.
Sık yapılan hatalar
- Sözleşmeyi bilgi verdikten sonra imzalatmak ve önceki paylaşımları kapsama almamak.
- Gizli bilgiyi tanımlamadan “tüm bilgiler gizlidir” yazmak ve istisnaları hiç koymamak.
- Her bilgi için süresiz gizlilik yazıp hangisinin gerçekten ticari sır olduğunu ayırmamak.
- Cezai şartı yazmamak ya da işin büyüklüğüyle ilgisiz bir tutar yazmak.
- Müşteri verisini yalnız gizlilik sözleşmesine dayanarak paylaşmak. Kişisel veri için 6698 sayılı Kanun'daki yükümlülükler ayrıca yerine getirilir.
- İş bitince erişimleri kapatmamak ve imha teyidi almamak.
- Asıl sözleşmeyle çelişen gizlilik maddesi bırakmak. İş başlayınca imzalayacağınız tedarikçi sözleşmesi ya da hizmet sözleşmesi içindeki gizlilik maddesi bu metne atıf yapmalı; influencer çalışmaları için influencer iş birliği sözleşmesi örneğine bakın.
İlgili rehberler
Sık sorulanlar
Gizlilik sözleşmesi noterden mi yapılmalı?
Gizlilik sözleşmesi kaç yıl geçerli olur?
Gizlilik sözleşmesinde cezai şart ne kadar olmalı?
Gizlilik sözleşmesi imzalamadan paylaştığım bilgi korunur mu?
Çalışanıma ayrıca gizlilik sözleşmesi imzalatmam gerekir mi?
Gizlilik sözleşmesi ile gizlilik politikası aynı şey mi?
Sözleşmeler: öteki rehberler
Tümü ›- Ajans ve serbest çalışan hizmet sözleşmesi örneği
- Bayilik sözleşmesi örneği: bağımsız bayi için metin
- Dropshipping tedarikçi sözleşmesi: stok, sevk ve iade
- Influencer iş birliği sözleşmesi örneği ve doldurma rehberi
- E-ticaret sitesi kullanım koşulları nasıl hazırlanır?
- Mesafeli satış sözleşmesi nasıl hazırlanır?
- Ön bilgilendirme formu nasıl hazırlanır?
- Tedarikçi (mal alım) sözleşmesi örneği ve madde açıklamaları
- E-ticaret üyelik sözleşmesi nasıl hazırlanır?






















