E-ticaret sözlüğüKargo ve lojistik

Cross-docking nedir?

Cross-docking, gelen ürünlerin uzun süreli depolamaya alınmadan çıkış siparişlerine veya sevkiyatlarına ayrılıp kısa beklemeyle ya da beklemeden yeniden gönderildiği lojistik yöntemidir. Giriş, uygun çıkış ve bekletilen miktar aynı kayıtta izlenir.

Son kontrol: 26 Ekim 20262 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Bir bakışta

TürkçesiÇapraz sevkiyat; kısaltma değildir

Örnek giriş ve çıkış300 adet giriş, 298 adet çıkış, 2 adet hasarlı bekleyen

Örnek tesis süresi08.00–12.00 = 4 saat; müşteri teslimi değil

Örnek uygun sevk oranı298 ÷ 300 × 100 ≈ %99,33; sektör hedefi değil

Temel kayıtGiriş ürünüyle çıkış siparişi ve taşıması eşleştirilir

Cross-docking neyi değiştirir?

Cross-docking Türkçede çapraz sevkiyat olarak anılır. Gelen yükün rafta sonraki talebi beklemesi yerine, çıkış yönüne veya siparişe bağlanarak sevke hazırlanması amaçlanır. DHL Freight’in kendi sözlüğü süreci, giriş aracından boşaltılan yükün çok az depolamayla veya depolanmadan çıkış taşımasına aktarılması olarak açıklar. Burada esas ayrım ürünün binaya girip girmemesi değildir; tesisteki akışın depolamaya mı, belirlenmiş çıkışa mı yöneldiğidir. Kısa bir ayırma alanının bulunması yöntemi kendiliğinden normal stok deposuna dönüştürmez.

İnternetten satan işletme için bu model, tedarikçiden gelen ürünün çıkış siparişiyle doğru eşleşmesine bağlıdır. Stoksuz satış ise satıcının kendi deposunda stok tutmaması ve tedarikçinin müşteriye göndermesiyle ilgilidir. Çapraz sevkiyatta arada bir aktarma tesisi bulunabilir ve ürünün ticari sahipliği ayrı bir konudur. Bir siparişin depoda kısa kalması, ürünün kime ait olduğunu veya satış belgesinin nasıl düzenleneceğini tek başına belirlemez. Fiziksel hareketi ticari işlem kaydıyla karıştırmadan izleyin.

Giriş ve çıkış planı nasıl eşleştirilir?

Gelen ürün kodu, miktarı, paket birimi ve çıkış yönü aynı plan üzerinde görülsün. Tedarikçinin koli sayısını müşteriye gönderilecek ürün adediyle aynı kabul etmeyin; bir kolide birden fazla ürün bulunabilir. Stok yönetimi kaydında kabul edilen, çıkışa ayrılan ve sorun nedeniyle bekletilen miktarlar ayrı izlenmelidir. Ürünleri rafa koymuyor olmanız sayım ve izlenebilirlik ihtiyacını kaldırmaz. Çıkış aracının zamanı belli fakat giriş miktarı belirsizse planı gerçekleşmiş sevkiyat gibi raporlamayın; kabul kaydını bekleyin.

SAP’nin kendi eğitim belgesi planlı çapraz sevkiyatla ürün geldikten sonra uygunluğu belirlenen türü ayırır. Bu ayrım bir planlama örneğidir; belirli bir yazılımın alınması gerektiği sonucunu vermez. Kendi operasyonunuzda hangi çıkışın önceden belirlendiğini ve hangi eşleştirmenin kabul sırasında yapıldığını yazın. SLA hedefi varsa başlangıç olayını, çıkışa hazır olmayı ve aracın fiilen ayrılmasını ayrı tanımlayın. Bir ekranda ayırma tamamlandı işareti bulunması, yükün tesisten çıktığını tek başına göstermez.

Kabul, ayırma ve kontrol hangi sırayla izlenir?

Gelen yükün beklenen kayıtla eşleşmesini kontrol edin; eksik, hasarlı veya farklı ürünleri ayrı işaretleyin. Sevke uygun miktarı çıkışlara ayırın ve doğru taşıma etiketinin doğru pakete bağlı olduğunu doğrulayın. Kontrol gerektiren ürünü sırf çıkış saati yaklaştı diye tamamlanan sevkiyata eklemeyin. Ambalaj açılıp yeniden paketlenmişse yeni paketin dış ölçüsü ve tartı kaydı değişebilir. Hacimsel ağırlık bilgisi gerektiğinde bu son pakete göre kontrol edilmelidir; tedarikçinin ilk koli ölçüsünü her çıkış paketine kopyalamayın.

Kurgusal örnekte tek ürün kodundan 300 adet gelir; kontrol sırasında 2 adet hasarlı ayrılır ve 298 adet sevke uygun bulunur. İlk hatta 180, ikinci hatta 118 adet yüklenir; ikinci hattın 120 adetlik planında 2 adet eksik kalır. Uygun sevk miktarı gelen miktarın yaklaşık %99,33’üdür. Bu yalnız örneğin hesabıdır, sektör başarı hedefi değildir. Sorunlu ürünleri de sayımdan silmeyin: 298 adet çıkış ve 2 adet bekletilen ürün birlikte 300 adet kabulü açıklamalıdır.

Tesiste bekleme süresi nasıl hesaplanır?

Örnekte kabul 08.00, kontrol ve ayırmanın tamamlanması 10.00, çıkış aracının ayrılması 12.00 olsun. İlk aşama 2 saat, çıkışa hazır olduktan sonraki bekleme 2 saat, toplam tesis süresi 4 saattir. Bu süre müşteriye teslim zamanı değildir. Son mil teslimat aşaması ve diğer taşıma hareketleri daha sonra gelebilir. Çıkış saati kaydıyla alıcı teslimi kaydını ayrı tutun; tesiste kısa kalınmasını aynı gün teslim garantisi gibi sunmayın.

Bütün çapraz sevkiyatların tamamlanması gereken ortak bir saat sınırı bu tanımdan çıkarılamaz. Süreyi kendi hizmet koşulu, ürün ihtiyacı ve gerçekleşen hareketle izleyin. Giriş aracı gecikirse hangi çıkışın etkileneceğini ve uygun alternatifin bulunup bulunmadığını belirleyin. Ürün planlanan araca yetişmezse çıkışı gerçekleşmiş saymayın. Bekleyen miktarın yerini ve sorumlusunu kaydedin; gün sonunda açık kayıtların nedenini inceleyin. Aynı ürünün başka bir sevkiyata devredilmesi ilk planın eksik miktarını görünmez hale getirmemelidir.

Satıcı hangi sonucu takip etmeli?

Yöntemin sonucunu yalnız depoda kalan gün sayısıyla değerlendirmeyin. Doğru ürünün doğru çıkışa yüklenmesi, hasarlı miktarın ayrılması ve müşteriye verilen teslim sözünün korunması birlikte önemlidir. Ek ayırma, yeniden paketleme veya kaçırılan çıkışın maliyetini kaydedin; daha kısa bekleme süresinden kesin tasarruf oranı çıkarmayın. Dönem raporunda giriş, uygun çıkış, sorunlu bekleyen miktar ve gerçek tesis süresini karşılaştırın. Sayımlar tutuyor fakat müşteri yanlış ürünü alıyorsa yalnız süre hedefinin sağlanmış olması doğru operasyon sonucunu göstermez.

06 · Örnek

Örnek: Gelen miktarı iki çıkışla ve bekleyen ürünle uzlaştırmak

Kurgusal tek ürün kodundan 300 adet 08.00’da kabul edilir; ilk hat planı 180, ikinci hat planı 120 adettir. 10.00’da kontrol ve ayırma biter, 2 adet hasarlı bekletilir ve uygun yük 12.00’da çıkar.

Uygun miktarı 300 − 2 = 298 adet bulun.
İlk hatta 180, ikinci hatta 118 adet ayırın; 180 + 118 = 298 adet çıkış olur.
İkinci hattın 120 − 118 = 2 adet açığını kaydedin.
Mutabakatı 298 çıkış + 2 hasarlı bekleyen = 300 kabul olarak kurun.
Kabul–hazır olma 2 saat, hazır olma–çıkış 2 saat; toplam 4 saat tesis süresi hesaplayın.
Uygun sevk oranını 298 ÷ 300 × 100 ≈ %99,33 bulun.

Sonuç

298 adet çıkmış, 2 adet hasarlı beklemiştir; ikinci hattın açığı 2 adettir. 4 saat tesis süresi ve yaklaşık %99,33 oran yalnız bu kurgunun sonucudur; genel süre veya başarı standardı değildir.

07 · Fark

Cross-docking ile karıştırılan kavramlar

Cross-docking ≠ Stoksuz satış

Satıcının kendi stokunu tutmadan tedarikçinin doğrudan gönderimini kullanmasıyla ilgilidir; cross-docking tesisteki girişten çıkışa akışı tanımlar.

Cross-docking ≠ Normal depolama

Ürün stok konumunda sonraki ihtiyacı bekleyebilir; çapraz sevkiyatın akışı kısa beklemeyle çıkış sevkine yönelir.

Cross-docking ≠ Son mil teslimat

Alıcıya ulaşan son taşıma aşamasıdır; aktarma tesisinden çıkış olayıyla aynı değildir.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Gelen ürün kodunu, miktarı ve paket birimini kaydedin.
Çıkış siparişlerini ve araç zamanını girişle eşleştirin.
Hasarlı, eksik veya farklı ürünü uygun sevkten ayırın.
Giriş, uygun çıkış ve bekleyen miktarları uzlaştırın.
Kabul, hazır olma ve fiilî çıkış zamanını ayrı ölçün.
Kaçırılan çıkışı ve müşteri teslimine etkisini açık kaydedin.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

Cross-docking hakkında sık sorulanlar

Cross-docking ne demek?

Cross-docking, gelen ürünlerin uzun süreli depolamaya alınmadan çıkış siparişlerine veya sevkiyatlarına ayrılıp kısa beklemeyle ya da beklemeden yeniden gönderildiği lojistik yöntemidir. Türkçede çapraz sevkiyat olarak anılır; bir kısaltma değildir.

Cross-docking stoksuz satışla aynı mı?

Hayır. Stoksuz satış satıcı ile tedarikçi arasındaki doğrudan gönderim düzenini anlatır. Cross-docking girişten çıkışa tesis akışıyla ilgilidir; arada bir aktarma tesisi bulunabilir.

Ürün mutlaka 24 saat içinde çıkar mı?

Tanım bütün işlemler için ortak 24 saat sınırı vermez. Kendi hizmet koşulu ve gerçekleşen hareket izlenir. Sayfadaki kurgusal 4 saatlik tesis süresi de bütün operasyonlar için hedef değildir.

Hasarlı ürünler sayımdan düşülür mü?

Fiziksel hareketi açıklayan kayıtta ayrı izlenmelidir. Kurgusal 300 adet girişte 298 çıkış ve 2 hasarlı bekleyen toplamı 300 eder. İkinci hattın 2 adet açığı tamamlanmış sevkiyat gibi gösterilmez.

4 saat tesis süresi 4 saatte teslim demek mi?

Hayır. Örnekte 08.00 kabul, 10.00 hazır olma ve 12.00 araç çıkışı vardır; 2 saat işlem ve 2 saat bekleme toplam 4 saattir. Alıcı teslimi sonraki taşıma aşamalarının sonunda ayrı kaydedilir.