E-ticaret sözlüğüKargo ve lojistik

Stok devir hızı nedir?

Stok devir hızı, belirli dönemin satış maliyetinin aynı dönemin ortalama stok değerine bölünmesiyle bulunan ve stokların dönem içinde kaç kez yenilendiğini gösteren orandır. Hasılat, maliyet ve stok değerini aynı dönem ve doğru yöntemle eşleştirin.

Son kontrol: 26 Ekim 20262 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Stok devir hızı, belirli dönemin satış maliyetinin aynı dönemin ortalama stok değerine bölünmesiyle bulunan ve stokların dönem içinde kaç kez yenilendiğini gösteren orandır.

Bir bakışta

Temel hesapDönemin satış maliyeti ÷ ortalama stok değeri

Örnek ortalama(200.000 TL + 100.000 TL) ÷ 2 = 150.000 TL

Örnek yıllık devir600.000 TL ÷ 150.000 TL = 4 kez

Örnek gün karşılığı365 günlük dönemde 91,25 gün; gerçek ürün yaşı değil

Sıfır ortalama stokBölme tanımsızdır; oran üretilmez

Stok devir hızının payında hangi tutar kullanılır?

Stok devir hızı, satılan ürünün bedelini değil maliyetini stok değeriyle karşılaştırır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının oran analizi formüllerinde stok devir hızı, cari yıl satışlarının maliyetinin önceki ve cari yıl stoklarının ortalamasına bölünmesiyle gösterilir. Bu sayfadaki hesap bu maliyet temeline dayanır. Mağaza panelindeki satış hasılatını paya koyup aynı sonucu beklemeyin. Satış fiyatındaki artış, satılan ürün miktarı veya maliyeti aynı kaldığı halde hasılatı artırabilir; farklı tanımlı oranları tek gösterge gibi kıyaslamak yanıltır.

KGK’nin 2026 setindeki TMS 2 Stoklar standardı 34. paragraf, stok satıldığında defter değerinin ilgili hasılatın kaydedildiği dönemde giderleştirilmesini düzenler. Bu, uygulayan işletmelerde maliyet ve gelir döneminin eşleşmesini açıklar; her küçük işletmenin aynı raporlama standardına tabi olduğunu söylemez. Brüt kâr hesabındaki satış ve maliyet ayrımını burada da koruyun. Stok raporuyla maliyet raporunun hangi ürünleri, iadeleri ve dönem kapanışını kapsadığını karşılaştırın; yalnız toplamların birbirine yakın görünmesini yeterli saymayın.

Ortalama stok nasıl bulunur?

TCMB’nin gösterdiği basit yıllık hesapta önceki yıl sonu ile cari yıl sonu stokları toplanıp ikiye bölünür. Kurgusal örnekte başlangıç stok değeri 200.000 TL, kapanış stok değeri 100.000 TL olsun. İki noktalı ortalama 150.000 TL’dir. Bunlar adet veya etiket fiyatı değildir; örnekte maliyet temeliyle verilen stok değerleridir. Yılın tamamının satış maliyetini yalnız kapanıştaki 100.000 TL’ye bölmek farklı bir hesap verir. Kullandığınız ortalama yöntemini raporun üzerinde yazın.

Dönem içinde çok büyük stok hareketi varsa başlangıç ve bitişteki iki değer ara dönem dalgalanmasını sınırlı gösterir. Aylık veya başka aralıklı stok ortalamasıyla ayrıca çalışma yapıyorsanız onun hangi tarihlerden üretildiğini açıklayın; sonucu iki noktalı TCMB hesabıyla aynı yöntemmiş gibi sunmayın. Stok yönetimi kayıtlarında eksik sayım, hasarlı ürün veya yanlış ürün seçeneği varsa önce veriyi düzeltin. Stok değerindeki muhasebe değişikliğiyle fiziksel ürün çıkışını da ayırın; değerin düşmesi bütün ürünlerin satıldığını göstermez.

Devir sayısı ve gün karşılığı nasıl hesaplanır?

Sayfadaki kurgusal tam yılın satış maliyeti 600.000 TL ise 150.000 TL ortalama stokla oran 4 kezdir. Bu, aynı fiziksel ürünün dört kez satıldığı ifadesi değildir; maliyet akışının ortalama stok değerine oranıdır. Örnek 365 günlük dönemde gün karşılığı 365 ÷ 4 = 91,25 gün bulunur. Bu türetilmiş gösterge tek tek her ürünün depoda tam 91,25 gün kaldığını kanıtlamaz. Gerçek bekleme için ürünlerin giriş ve çıkış tarihlerini ayrı inceleyin.

Aylık oranı yıllık oranla karşılaştırmadan önce dönemi eşitleyin. Üç aylık tutarı sanki tam yıl maliyetiymiş gibi kullanmayın. Gün karşılığı hesaplayacaksanız seçilen dönemin gerçek gün sayısını ve aynı dönemin devir oranını kullanın. Ortalama stok sıfırsa bölme tanımsızdır; sonucu sıfır devir veya sınırsız başarı diye göstermeyin. Negatif stok değeri gibi olağan dışı kayıtlarda da sayıyı yorumlamadan önce veri ve kapsamı araştırın. Bu kontroller, yanlış orandan alım kararı çıkarılmasını önler.

Yüksek devir her zaman iyi sonuç mu?

Oranın yükselmesi stokun satış akışına göre daha hızlı yenilendiğini gösterebilir; tek başına kârın veya hizmetin iyileştiğini kanıtlamaz. Ürünün sık tükenmesi düşük ortalama stokla birlikte görülebilir. Emniyet stoğu ihtiyacını ve karşılanamayan siparişleri de kontrol edin. Daha az ürün tutarak oran yükselirken müşteri siparişleri iptal oluyorsa yalnız devir sayısına bakmak eksik değerlendirme olur. Müşteri hizmetleri kayıtlarındaki stok nedeniyle bekleyen taleplerle sonucu birlikte okuyun.

Düşük devirde ürünün mevsimini, tedarik düzenini ve elde kalma nedenini araştırın. Bütün ürünler için ortak bir “iyi oran” vermek yerine aynı kapsam ve yöntemle kendi dönemlerinizi karşılaştırın. Farklı maliyet veya stok ortalaması kullanan işletme raporunu doğrudan ölçüt saymayın. Net kâr ve stok devir hızı farklı sorulara cevap verir; yüksek satış maliyeti akışı tek başına net kazancı açıklamaz. Oranı yükseltmek için sırf stok azaltmaya yönelmeden önce hangi ürün grubunda hangi sorun olduğunu belirleyin.

Satıcı raporu hangi bilgilerle saklamalı?

Dönemi, satış maliyetini, başlangıç ve kapanış stok değerlerini, ortalama yöntemini ve sonucu birlikte kaydedin. Ürün grubu bazında çalışıyorsanız pay ve paydanın aynı gruba ait olduğunu doğrulayın. Yeni ürün eklenmesi, kapanan ürün veya dönem sonu sayımı gibi değişiklikleri not edin. Tek seferlik yükselişi kalıcı hızlanma gibi sunmayın. Sonuç değiştiğinde önce maliyet ve ortalama stok hareketinin hangisinin etkili olduğunu ayırın; ardından alım, elde bekletme ve ürün bulunurluğu kararını gerçek kayıtla ilişkilendirin.

06 · Örnek

Örnek: Maliyet temeliyle yıllık stok devir hesabı

Kurgusal 365 günlük tam yılda başlangıç stok değeri 200.000 TL, kapanış stok değeri 100.000 TL ve satış maliyeti 600.000 TL’dir. Tüm değerler örnekte aynı kapsamın maliyet temeliyle verilmiştir; gerçek işletme verisi değildir.

İki noktalı ortalama stok: (200.000 + 100.000) ÷ 2 = 150.000 TL.
Devir hızı: 600.000 TL ÷ 150.000 TL = 4 kez.
Örnek gün karşılığı: 365 ÷ 4 = 91,25 gün.
Sonuca tam yıl, maliyet temeli ve iki noktalı ortalama notunu ekleyin.

Sonuç

Örnek yıllık devir 4 kez ve türetilmiş gün karşılığı 91,25 gündür. Bu, her ürünün gerçek bekleme süresi veya bütün işletmeler için hedef oran değildir.

07 · Fark

Stok devir hızı ile karıştırılan kavramlar

Stok devir hızı ≠ Satış hasılatı

Satışın gelir tutarıdır; burada kullanılan TCMB formülünün payı satış maliyetidir.

Stok devir hızı ≠ Stokta kalışın gün karşılığı

Dönem gününün devir oranına bölünmesinden türetilir; devir sayısı ve tek ürünün gerçek yaşıyla aynı ölçü değildir.

Stok devir hızı ≠ Net kâr

İlgili gelir ve giderlerin sonucudur; maliyet akışının ortalama stoka oranı kârı tek başına göstermez.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Hesap dönemini ve ürün kapsamını sabitleyin.
Aynı dönemin satış maliyetini alın.
Başlangıç ve kapanış stok değerlerinin yöntemini eşleştirin.
Ortalama stok yöntemini açık yazarak devir hesabını yapın.
Gün karşılığı veriyorsanız dönem gün sayısını kullanın.
Sonucu ürün açığı, elde bekleyen stok ve kâr kaydıyla birlikte değerlendirin.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

Stok devir hızı hakkında sık sorulanlar

Stok devir hızı nasıl hesaplanır?

Bu sayfadaki TCMB maliyet temelli hesapta dönemin satış maliyeti, aynı dönemin ortalama stok değerine bölünür. Basit yıllık ortalama önceki ve cari yıl sonu stoklarının toplamının ikiye bölünmesidir.

Hesapta satış hasılatı mı maliyet mi kullanılır?

Burada açılıp okunan TCMB formülü satışların maliyetini kullanır. Hasılatla hesaplanan başka bir göstergeyi aynı ad ve yöntemle sunmayın. Pay ve paydanın dönem ve değerleme temeli eşleşmelidir.

4 kez devir kaç gün eder?

Kurgusal 365 günlük tam yılda 365 ÷ 4 = 91,25 gün karşılığı verir. Bu türetilmiş değer tek tek ürünlerin girişten çıkışa gerçek süresini göstermez; farklı dönemde o dönemin gün sayısı kullanılır.

Yüksek stok devir hızı her zaman iyi mi?

Tek başına kâr veya hizmet başarısı kanıtı değildir. Ürünün sık tükenmesi ve karşılanamayan siparişler de kontrol edilmelidir. Aynı yöntem ve dönemle karşılaştırma yapın; ortak ideal oran vermeyin.

Ortalama stok sıfırsa ne yapılır?

Sıfıra bölme tanımsız olduğundan devir oranı hesaplanamaz. Veri kapsamını ve stok kaydını inceleyin; sonucu sıfır devir veya sınırsız başarı diye göstermeyin.