E-ticaret sözlüğüKargo ve lojistik

Kargo sigortası nedir?

Kargo sigortası, taşınan mal üzerindeki parasal menfaati, sigorta sözleşmesinde belirtilen taşıma riskleri ve koşulları kapsamında güvence altına alan sigortadır. Prim, sigorta bedeli, kapsanan zarar ve gerçek ödeme ayrı izlenir.

Son kontrol: 26 Ekim 20264 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Kargo sigortası, taşınan mal üzerindeki parasal menfaati, sigorta sözleşmesinde belirtilen taşıma riskleri ve koşulları kapsamında güvence altına alan sigortadır.

Bir bakışta

Sözleşme tanımıTürk Ticaret Kanunu md. 1401

Bildirim ilkesiGecikmeksizin; Türk Ticaret Kanunu md. 1446

Örnek sigorta bedeli10.000 TL; zarar ile aynı tutar değil, kurgu

Örnek muafiyet hesabı3.000 TL − 500 TL = 2.500 TL; kurgu

Örnek prim80 TL; tazminattan ayrı, gerçek teklif değil

Kargo sigortası ile taşıyıcının sorumluluğu nasıl ayrılır?

Gündelik kullanımda sigortalı kargo ifadesi farklı düzenlemeler için söylenebilir. Taşıyıcının malı taşımasından doğan sorumluluğu ile eşyanın kendisi için düzenlenen nakliyat sigortası aynı sözleşme değildir. Önce hangi belgenin bulunduğunu, kimin sigortalı olduğunu ve hangi menfaatin korunduğunu belirleyin. Türk Ticaret Kanunu md. 1401 sigorta sözleşmesini prim karşılığında belirlenmiş risk gerçekleştiğinde tazmin veya ilgili edimin üstlenilmesi olarak tanımlar. Kargo ücretinin ödenmesi tek başına her ürün için ayrı ve sınırsız bir sigorta poliçesi bulunduğunu kanıtlamaz.

Kurumsal kargo anlaşması içinde sorumluluk ve tazmin başlıkları bulunabilir; bunları mal sigortası teminatıyla aynı başlık gibi okumayın. Poliçe veya ilgili kapsam belgesinde gönderinin, ürünün, güzergâhın ve geçerli tarihin eşleştiğini kontrol edin. Sigortacı, taşıyıcı ve müşterinin başvuru dosyalarını ayrı izleyin. Kargo hasarı bildirimi geldiğinde hangi işlemin hangi sözleşmeye göre yürütüldüğü görünür olmalıdır. Yalnız gönderi ekranında sigortalı yazması, somut olayda hangi riskin hangi koşulla karşılanacağını açıklayan belge yerine geçmez.

Teminat neden her hasarı kapsamaz?

Türkiye Sigorta Birliğinin yayımladığı Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları, sigortalanan riskleri ve kapsam dışında kalan durumları ayrı düzenler. Metindeki bazı riskler için aksine sözleşme koşulu da bulunur. Bu nedenle yalnız genel sigorta adından kırılma, çalınma, gecikme veya sıcaklık kaynaklı zararların tamamının kapsandığı sonucunu çıkarmayın. Gönderiye uygulanan genel şart, kloz ve özel şartları birlikte okuyun. Teminatın nerede başlayıp nerede bittiğini, yükleme, aktarma, bekleme ve dönüşün kapsamını ilgili belgeden kontrol edin; bütün paketler için ortak süre varsaymayın.

Ambalaj ve gerçek içerik beyanı da değerlendirmede önemlidir. Genel şartlarda yetersiz ambalaj gibi kapsam dışı durumlara yer verilir; hangi şartın gönderiye uygulandığı belirlenir. Eşyayı doğru tanımlayın, özel muhafaza ihtiyacını gizlemeyin ve paketleme kayıtlarını saklayın. Uluslararası kargo için ülke, rota veya taşıma biçimi değişiyorsa önceki kapsamın yeni hareketi de karşıladığını varsaymayın. Teminatın işlemesi, ürünün varış ülkesinde her türlü satış veya ithalat iznine sahip olduğu anlamını da taşımaz; bu uygunluklar kendi belgeleriyle doğrulanır.

Prim, sigorta bedeli ve tazminat aynı tutar mı?

Prim, teminat karşılığında ödenen bedeldir; hasar halinde alınacak tutar değildir. Sigorta bedeliyle gerçekleşen zarar ve uygulanacak muafiyet de ayrı kavramlardır. SEDDK’de yayımlanan meslek standardının terimler bölümü primi, poliçeyi ve muafiyeti ayrı tanımlar. Muafiyet, belirlenmiş zarar kısmının sigortalı veya sigorta ettirende kalmasına ilişkin düzenlemedir; hesabı gerçek sözleşmeden okunur. Sabit tutarlı kesintiyle oranlı muafiyeti birbirine çevirmeyin. Poliçedeki yüksek bir bedeli her küçük hasarda ödenecek sabit para gibi göstermeyin.

Türk Ticaret Kanunu md. 1459 zararın tazminini düzenler. Md. 1461/1 genel kuralında sigortacının sorumluluğu sigorta bedeliyle sınırlıdır ve uğranılan zarardan fazlası ödenmez; aynı maddenin yeni değer sigortasına ilişkin istisnası kendi kapsamındadır. Sayfadaki kurgu olağan zarar hesabını anlatır. Sigorta bedeli ve sigorta değeri 10.000 TL, kapsanan kısmi zarar 3.000 TL kabul edilmiştir. Bu varsayımda bedelin 10.000 TL olması kısmi zarar karşılığında doğrudan 10.000 TL ödeme sonucu vermez. Değer ve zarar tespitinin dayanağını dosyada gösterin.

Muafiyetli basit örnek nasıl okunmalı?

Kurguda hasarın tamamının teminat içinde olduğu, eksik sigorta veya başka indirim bulunmadığı ve zarardan 500 TL sabit muafiyet düşüldüğü varsayılır. Bu koşullarla 3.000 TL − 500 TL = 2.500 TL örnek tazminat çıkar. Varsayılan 80 TL prim ise teminat için ödenen ayrı bedeldir; hesapta muafiyet yerine kullanılmaz. Rakamlar gerçek teklif, yasal ortak muafiyet veya ödeme garantisi değildir. Gerçek hasarın kabulü, tutarı ve ödeme koşulları ilgili poliçe ve tespit sonucuna göre belirlenir; bu kısa hesap kapsam kontrolünün yerini almaz.

Tazmin talep edilen, onaylanan ve fiilen tahsil edilen tutarları ayrı tutun. Bekleyen başvuruyu nakit girişi gibi saymayın. Taşıyıcıdan veya başka sorumludan alınmış ödeme varsa bunu ilgili dosyada gizlemeyin; aynı zarar için kayıtların birbiriyle uyumu korunmalıdır. Müşterinin satış sözleşmesinden doğan talebi de ayrı yönetilir. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 17 kapsamındaki satıcı sorumluluğu kendi kural ve istisnasıyla değerlendirilir; bir sigorta dosyası açılmış olması müşterinin talebini belirsiz süreyle bekletmenin dayanağı değildir.

Hasar halinde satıcı hangi kayıtları toplar?

Türk Ticaret Kanunu md. 1446 sigorta ettirenin riskin gerçekleştiğini öğrenince gecikmeksizin sigortacıya bildirmesini düzenler. İlgili bildirim ve belge sürecini poliçeden kontrol edip olayın zamanını kaydedin. Malın değerini, hareketini ve zararını gösteren fatura, irsaliye, kabul kaydı, kargo etiketi, fotoğraf ve varsa tutanağı eşleştirin. İnceleme için ürün ve ambalajı güvenlik kurallarına uygun koruyun. Taşıyıcıya bildirimle sigortacıya bildirimin aynı işlem olduğunu varsaymayın; her dosyanın muhatabını ve sonucunu ayrı izleyin.

06 · Örnek

Örnek: Sigorta bedeli, zarar, muafiyet ve primi ayırma

Kurgusal olağan zarar sigortasında sigorta değeri ve sigorta bedeli 10.000 TL, tamamen kapsanan kısmi zarar 3.000 TL, zarardan düşülecek sabit muafiyet 500 TL ve prim 80 TL’dir. Eksik sigorta, başka indirim veya ödeme olmadığı; yeni değer sigortası istisnası bulunmadığı varsayılır.

Sigorta bedeli 10.000 TL ile tespit edilen kısmi zarar 3.000 TL’yi ayrı kaydedin.
Varsayılan sabit muafiyeti uygulayın: 3.000 TL − 500 TL = 2.500 TL.
80 TL primi teminat karşılığı ödenen ayrı bedel olarak kaydedin.
2.500 TL’yi yalnız örnek koşulların sonucu olarak gösterin; gerçek ödeme kabul ve tespitle belirlenir.

Sonuç

Bu kurgusal koşullarda örnek tazminat 2.500 TL, sigortalıda kalan zarar kısmı 500 TL ve ayrı prim 80 TL’dir. 10.000 TL sigorta bedeli otomatik ödeme değildir; gerçek poliçe ve hasar incelemesi olmadan ödeme garantisi verilmez.

07 · Fark

Kargo sigortası ile karıştırılan kavramlar

Kargo sigortası ≠ Taşıyıcının sorumluluğu

Taşıma ilişkisindeki sorumluluktur; eşyanın menfaatini koruyan sigorta sözleşmesiyle aynı belge ve kapsam değildir.

Kargo sigortası ≠ Prim

Teminat için ödenen bedeldir; hasar sonrası alınan tazminat veya sigorta bedeli değildir.

Kargo sigortası ≠ Sigorta bedeli

Poliçede belirlenen tutardır; kapsanan gerçek zarar ve muafiyet dikkate alınmadan ödenecek sabit para gibi kullanılamaz.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Poliçe veya kapsam belgesinde kimin ve hangi menfaatin sigortalandığını belirleyin.
Ürün, rota, tarih ve taşıma aşamalarını teminatla eşleştirin.
Genel şart, kloz, özel şart ve muafiyeti birlikte okuyun.
Malın değerini ve gerçek içeriğini doğru belgelerle bildirin.
Hasarı öğrenince sigortacıya gecikmeksizin bildirim yapıp delilleri eşleştirin.
Talep, kabul ve gerçek tahsilatı müşteri işlemlerinden ayrı takip edin.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

Kargo sigortası hakkında sık sorulanlar

Kargo ücreti ödenince her ürün sigortalanmış olur mu?

Ücret ödenmesi tek başına ayrı ve sınırsız eşya sigortasını kanıtlamaz. Poliçe veya kapsam belgesindeki sigortalı menfaat, ürün, rota ve riskler kontrol edilir. Taşıyıcının sorumluluğuyla sigorta sözleşmesi aynı kapsam değildir.

Sigorta bedeli 10.000 TL ise tamamı mı ödenir?

Her hasarda böyle sonuç çıkmaz. TTK md. 1459 ve 1461/1 genel zarar tazmini kuralını düzenler; 1461/2’deki yeni değer sigortası istisnası kendi kapsamındadır. Kurgusal olağan zarar örneğinde bedel 10.000 TL iken kısmi zarar 3.000 TL’dir.

Prim ile muafiyet arasındaki fark nedir?

Prim teminat karşılığı ödenir; muafiyet belirli zarar kısmının sigortalıda kalmasına ilişkin düzenlemedir. Kurgusal 80 TL prim ve 500 TL sabit muafiyet farklıdır; 3.000 TL kapsanan zarardan varsayılan 500 TL düşüldüğünde 2.500 TL bulunur.

Sigorta her kırılma ve gecikmeyi karşılar mı?

Genel bir garanti verilemez. Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları riskleri ve istisnaları ayrı düzenler; uygulanan kloz ve özel şart da önemlidir. Gerçek gönderi için kapsam okunmadan her olayın teminatta olduğu söylenemez.

Hasar bildirimi için sabit bir gün beklenir mi?

TTK md. 1446 riskin gerçekleştiği öğrenilince gecikmeksizin sigortacıya bildirimi düzenler. İlgili poliçenin belge ve başvuru akışını da kontrol edin. Taşıyıcıya yapılan bildirimle sigortacı dosyasının açılmasını aynı işlem saymayın.