E-ticaret sözlüğüÜrün, stok ve tedarik

Ölü stok nedir?

Ölü stok, beklenen satış döneminde hareket görmeyen ve mevcut koşullarda satılma olasılığı düşük olduğu için işletmenin kaynaklarını bağlayan eldeki ürün stokudur. İncelemede adet payı, bedel payı ve bekleme giderleri ayrı hesaplanır.

Son kontrol: 27 Ekim 20263 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Ölü stok, beklenen satış döneminde hareket görmeyen ve mevcut koşullarda satılma olasılığı düşük olduğu için işletmenin kaynaklarını bağlayan eldeki ürün stokudur.

Bir bakışta

İncelemeÜrün ve varyant, satış geçmişi, miktar ve beklenen talep

Kurgu adet payı30 / 300 × 100 = %10

Kurgu bedel payı6.000 TL / 50.000 TL × 100 = %12

Kurgu ek gider2 ay depolama ve elleçleme: 780 TL

Ölü stok nasıl ayırt edilir?

Ölü stok değerlendirmesinde ürünün satış geçmişiyle beklenen talebi birlikte inceleyin. Bütün ürünler için aynı gün sayısını otomatik sınır kabul etmeyin. Sezonluk ürünle seyrek sipariş edilen yedek parçanın normal satış aralığı farklı olabilir. NetSuite, işletmelerin kategoriye göre kendi değerlendirme ölçütlerini belirlemesi gerektiğini açıklar. Stok yönetimi kaydında hangi ürün grubunu, hangi dönemi ve hangi durumu incelediğinizi yazın. Son satışı eski olan bir ürünün gelecekte de talep görmeyeceğini yalnız tek tarihten çıkarmayın. Önce ürünün listelenip listelenmediğini, stok kaydının doğruluğunu ve seçeneğin müşteriye açık olduğunu kontrol edin. Yanlışlıkla satışa kapatılmış ürünün hareketsizliğiyle gerçek talep yokluğunu ayırın.

Yavaş hareket eden stok hâlâ satılır; yalnız beklenen hızın altında kalmış olabilir. Fazla stok, beklenen ihtiyacın üzerinde miktar tutulmasıdır. Ölü stokta normal satış koşullarında hareket beklentisi zayıflamıştır. Kullanım amacını veya pazardaki yerini kaybeden ürün daha ileri bir eskime sorunu taşıyabilir. Bu ayrımları tek etiketle kapatmayın; uygulanacak işlem ürünün durumuna göre değişir. Fiziksel olarak sağlam bir ürün talep görmeyebilir, hasarlı bir ürün ise ayrıca güvenlik ve uygunluk sorunu taşıyabilir. Satış performansı sınıfını ürünün güvenlik onayı yerine kullanmayın. İncelemede her iki durumu ayrı kaydedin ve kararın hangi kanıta dayandığını belirtin.

Hangi kayıtlar birlikte incelenir?

Ürün varyantı ve depo bazında miktarları kontrol edin. Aynı modelin bazı renkleri satılırken bir bedeni elde kalabilir. Toplam model satışına bakmak bu seçeneği gizleyebilir. Son satış, stok giriş tarihi, eldeki miktar ve yeni sipariş planını aynı incelemeye alın. Stok entegrasyonu kaydı başka sistemden geliyorsa aktarım hatasını da araştırın. Depoda bulunanla müşterinin satın alabildiği miktarı birbirine karıştırmayın. Ayrılmış sipariş, kalite kontrolü veya hasar nedeniyle bekleyen birimlerin durumunu öğrenin. Gelen fakat henüz teslim alınmamış miktarı eldeki ürüne katmayın. Önce miktarı ve durumunu doğrulamak, yanlış kayıt yüzünden yeni sipariş verilmesini önlemeye yardımcı olur.

Shopify’nin stok raporu belgesinde bazı satış oranı raporlarının yalnız daha önce veya seçilen dönemde en az bir kez satılmış varyantları gösterdiği açıklanır. Bu raporun boş olması hiç satılmamış stok bulunmadığını kanıtlamaz. Elde bulunan ürün listesini satış raporuyla karşılaştırın. Aynı belgede satış hızı sıfırsa kalan stok günü tahmininin N/A olabileceği belirtilir; bunu sıfır gün stok kaldı diye okumayın. Raporun kapsadığı tarihleri ve kullandığı stok tanımını öğrenin. Farklı tarihlere ait miktarları aynı günün verisiymiş gibi toplamayın. Bir göstergenin yüksek veya düşük çıkmasını doğrudan ölü stok kararı yerine inceleme işareti olarak kullanın.

Bağlanan tutar ile gerçekleşmiş zarar farklıdır

Eldeki ürün için ödenmiş bedel işletmenin başka işlerde kullanabileceği kaynağı bağlar. Depolama ve elleçleme giderleri de zamanla eklenebilir. Ancak satış görmeyen ürüne ölü stok adı verilmesi tek başına bütün bedelin gerçekleşmiş zarar olarak yazılmasını belirlemez. Operasyon incelemesiyle muhasebe ve vergisel işlem farklı kayıtlara dayanır. Ürün maliyeti hesabında hangi kalemlerin dahil olduğunu açıkça belirtin. Satış etiketi tutarıyla seçilen alış bedelini aynı değer gibi kullanmayın. Stoktan çıkış, tedarikçiye geri gönderim veya başka çözüm için karar verildiğinde uygulanacak belge ve kayıt koşullarını kendi durumunuza göre kontrol edin. Hesaptaki tutarın hangi amaçla kullanıldığını kaydedin.

Tedarikçi ile geri alım veya değişim anlaşması bulunup bulunmadığını okuyun. Böyle bir hak bütün satın almalarda kendiliğinden varmış gibi işlem yapmayın. Alternatif satış yolu, ürün birleştirme veya başka çözüm düşünülüyorsa ürünün gerçek durumuyla ilgili kurallarını kontrol edin. Güvenli olmayan veya satışı engellenmiş ürünü stok eritme gerekçesiyle başka müşteriye göndermeyin. Sonuç için sorumlu kişi ve yeniden inceleme tarihi belirleyin. Yeni sipariş planını mevcut hareketsiz miktarla birlikte değerlendirin. Daha düşük birim fiyat elde etmek için yeniden fazla miktar almak aynı sorunu büyütebilir. Kabul edilen çözümün stok kaydında ve fiziksel depoda aynı sonucu verdiğini kontrol edin.

Özgün örnek: adet payı ile bedel payı

Tamamı kurgusal bir incelemede toplam 300 fiziksel ürünün 30’u ölü stok olarak sınıflandırılmış olsun. Bu 30 ürünün seçilen alış bedeli birim başına 200 TL, bütün 300 ürünün aynı kapsamdaki toplam alış bedeli 50.000 TL varsayılsın. Ölü stok adet payı 30 / 300 × 100 = %10’dur. Seçilen bedel 30 × 200 TL = 6.000 TL; toplam bedel içindeki payı 6.000 / 50.000 × 100 = %12 olur. Adet payı ile bedel payı farklıdır. Bu sınıflama ürünlerin satışa uygunluğunu, gelecekteki satış tutarını veya gerçekleşmiş muhasebe zararını tek başına göstermez.

Aynı kurguda bu gruba ayrılan seçilmiş depolama gideri 2 ay için aylık 300 TL ve tek seferlik elleçleme gideri 180 TL olsun. İncelenen ek gider 2 × 300 TL + 180 TL = 780 TL’dir. Seçilen alış bedeliyle bu gideri birlikte izlediğiniz yönetim hesabı 6.780 TL olur. Ek giderin alış bedeline oranı 780 / 6.000 × 100 = %13’tür. Bu toplam otomatik olarak yeni stok değerlemesi veya satış için alt fiyat oluşturmaz. Depolama giderinin bu ürün grubuna hangi esasla ayrıldığını açıklayın. Çözüm seçerken bekleme süresini ve henüz gerçekleşmemiş diğer giderleri ayrıca planlayın; aynı kalemi iki kez toplamayın.

05 · Örnek

Örnek: Ölü stokun adet ve bedel payını ayırma

Kurguda 300 üründen 30’u ölü stok sınıfındadır ve birim seçilen alış bedeli 200 TL’dir. Tüm stokun aynı kapsamdaki bedeli 50.000 TL’dir.

30 / 300 × 100 = %10 adet payını bulun.
30 × 200 TL = 6.000 TL seçilen alış bedelini hesaplayın.
6.000 / 50.000 × 100 = %12 bedel payını bulun.
2 × 300 TL + 180 TL = 780 TL seçilen ek gideri hesaplayın.
6.000 TL + 780 TL = 6.780 TL yönetim hesabını ayrı kaydedin.

Sonuç

Adet payı %10, bedel payı %12’dir; ek giderle izlenen yönetim toplamı 6.780 TL olur. Bu bir muhasebe zarar veya stok değerleme kararı değildir.

06 · Fark

Ölü stok ile karıştırılan kavramlar

Ölü stok ≠ Yavaş hareket eden stok

Satışı sürer fakat beklenen hızın altında olabilir; ölü stokta normal koşullarda hareket beklentisi zayıflamıştır.

Ölü stok ≠ Fazla stok

Beklenen ihtiyacın üzerinde miktar tutulmasıdır; bütün fazlalığın talebi durmuş olmayabilir.

Ölü stok ≠ Hasarlı ürün

Fiziksel durum ve uygunluk sorunudur; talep görmeyen sağlam stokla aynı kontrol değildir.

07 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Kategoriye uygun inceleme dönemi ve ölçütü belirleyin.
Varyant ve depo miktarını fiziksel kayıtla doğrulayın.
Satış raporunda görünmeyen stokları da listeleyin.
Listeleme sorunu ile talep düşüklüğünü ayırın.
Adet, seçilen bedel ve bekleme giderini ayrı hesaplayın.
Uygun çözümü sorumlusu ve yeniden inceleme tarihiyle kaydedin.

08 · Devamı

İlgili rehberler

09 · Sık sorulanlar

Ölü stok hakkında sık sorulanlar

Ölü stok için herkesçe geçerli sabit süre var mı?

Ürün kategorisi, normal satış aralığı ve beklenen dönem dikkate alınmalıdır; tek gün sayısını bütün stoklara genel eşik olarak uygulamayın.

Yavaş satan her ürün ölü stok mudur?

Yavaş hareket eden ürün hâlâ satılıyor olabilir. Ölü stok sınıflaması mevcut satış beklentisi ve ürünün koşullarıyla yapılır.

Satış raporu boşsa ölü stok yok mudur?

Bazı raporlar yalnız daha önce satılmış varyantları gösterir. Elde bulunan ürün listesini ayrıca satış kaydıyla karşılaştırın.

Kalan stok günü N/A ise stok bitmiş midir?

Shopify açıklamasında satış hızı sıfır olduğunda tahmin için yeterli veri bulunmadığından N/A dönebilir. Bu değer sıfır gün veya sıfır stok diye okunmaz.

Ölü stok bedelinin tamamı doğrudan zarar mıdır?

Operasyon sınıflaması muhasebe ve vergisel işlemi tek başına belirlemez. Seçilen alış bedeli, ek gider ve ilgili kayıt koşulları ayrı ele alınır.