E-ticaret sözlüğüÜrün, stok ve tedarik

TETT ve STT (son tüketim tarihi) nedir?

TETT: Tavsiye edilen tüketim tarihi · STT: Son tüketim tarihi

TETT ve STT (son tüketim tarihi), gıdada sırasıyla uygun muhafazada kalite özelliklerinin korunduğu tarihi ve kolay bozulabilen ürünün tüketilebileceği son tarihi ifade eden iki farklı tarih bilgisidir. Kurguda 100 paketin 6’sında STT, 20’sinde TETT geçmiştir; aynı satış kararı uygulanmaz.

Son kontrol: 27 Ekim 20264 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Bir bakışta

TanımTETT: kalite özellikleri; STT: kolay bozulan gıdada son tarih

MevzuatGıda Etiketleme Yönetmeliği md. 27 ve 28

Kurgu STT100 pakette 6; %6; satışa sunulmaz

Kurgu TETT100 pakette 20; %20; ayrı uygunluk kontrolü

TETT ile STT neden aynı karar değildir?

TETT, tavsiye edilen tüketim tarihi; STT, son tüketim tarihi kısaltmasıdır. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği md. 4 bu iki kavramı ayrı tanımlar. Uygun muhafazada ürünün kendine has özelliklerini koruduğu süre TETT ile ilişkilidir. STT ise mikrobiyolojik açıdan kolay bozulup kısa sürede sağlık açısından tehlike oluşturması muhtemel gıdalarla ilgilidir. Ürünün üzerindeki tarih ifadesini depodaki kayda aynen türüyle alın. Sadece son tarih adında tek sütun tutmak iki farklı kontrolün karışmasına yol açabilir. Tarihi görmek kadar yanında hangi ifadenin yazdığını okumak da gerekir. Satış ekibiniz bu iki kısaltmanın farklı anlamını bilmelidir.

Yönetmelik md. 27, STT’si geçmiş gıdaları güvenilir olmayan gıda olarak kabul eder. Tarım ve Orman Bakanlığının Güvenilir Gıda açıklaması da bu ürünlerin satışının yasak olduğunu belirtir. İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, tat, koku veya görünüş değişmemiş olsa bile STT’si geçen gıdanın tüketilmemesi gerektiğini açıklar. Dolayısıyla ürün iyi görünüyor diye tarih kontrolünü geçersiz saymayın. TETT’si geçen üründe ise farklı bir değerlendirme gerekir. Bakanlık açıklamalarında uygun muhafaza ve ambalaj bütünlüğü öne çıkar. Tarih geçmiş olmasını tek başına zehirlenme kanıtı veya güvenli satış onayı gibi kaydetmeyin. Gıda işletmecisi ürünün gerçek durumunu ve uygulanacak kuralları kontrol etmelidir.

Muhafaza ve ambalaj açılması neden önemlidir?

Tarih kaydı, saklama koşullarından bağımsız bir garanti değildir. Yönetmelik md. 28 özel muhafaza ve kullanım koşullarının belirtilmesini, gerektiğinde ambalaj açıldıktan sonraki koşul veya tüketim zaman sınırının da bildirilmesini düzenler. Etiketteki koşulları mal kabulü ve depolama kaydınızla karşılaştırın. Soğuk zincir gerektiren ürünü yalnız tarihi geçmedi diye uygun kabul etmeyin; taşıma ve saklama koşullarına ilişkin kontrolünüzü de tamamlayın. Ürüne özgü sıcaklık veya açıldıktan sonra tüketim süresini başka ürünün etiketinden kopyalamayın. Sayısal değerleri gerçek ürün bilgisinden alın. Tarihin okunamadığı veya etiketin hasarlı olduğu üründe eksikliği tahminle tamamlamayın.

Ürün etiketi üzerindeki bilgiyle deponun ve mağazanın kaydı tutarlı olsun. Açılmamış ürünün üzerindeki tarihi, açıldıktan sonra geçerli bütün kullanım koşulları yerine kullanmayın. Ambalajın ne zaman açıldığı ve ürünün hangi amaçla kullanıldığı işletme içinde izleniyorsa bu kaydı ayrı tutun. Tedarikçi farklı partiler gönderdiğinde önceki partinin tarihini yeni girişe kopyalamayın. Aynı ürün adını taşıyan iki partinin tarihleri farklı olabilir. Mal kabulünde tarih türünü, tarihi ve parti kimliğini birlikte okuyun. Uyuşmazlık varsa ürünün gerçek etiketiyle belgeyi karşılaştırın. Satışa açılacak miktarı belirleyen kişi yalnız toplam adedi değil bu kontrolün sonucunu da görebilsin.

İnternetten satış ve parti kaydı

Yönetmelik md. 17 mesafeli satışta zorunlu bilgilerin sunulmasını düzenler. TETT veya STT bilgisinin bulunduğu md. 9/1-e, satın alma tamamlanmadan önce hazır bulundurulacak bilgiler bakımından istisnadır; teslimat sırasında ise zorunlu bilgilerin tümü sunulur. Bu ayrımı üründeki tarih bilgisinin teslimde bulunmasına gerek yok diye yorumlamayın. Ürün sayfasında ayrıca tarih veya kalan süre sözü veriyorsanız gönderilen ürünle uyumunu kontrol edin. Mağaza açıklamasında tek tarih gösterip farklı partilerden sevk yapılıyorsa bu bilginin nasıl doğrulanacağını belirleyin. Gerçek etiketi görmeden bütün ürünler için aynı tarihi kesinleştirmeyin. Alıcıya verilen bilgi ile sevk edilen ürün arasında çelişki bırakmayın.

Lot ve seri numarası takibi kaydı, tarih kontrolündeki ürün grubunu bulmayı kolaylaştırır. Gıdalarda 2026/11 sayılı Tebliğ md. 5/6 koşullarıyla tarih parti numarası olarak da kullanılabilir; kullanılan işaretlemeyi ilgili düzenlemeyle eşleştirin. Stok yönetimi ekranında tarih türü ve kontrol durumunu birlikte takip edin. STT’si geçtiği saptanan ürünü satışa açık miktardan çıkaracak süreci uygulayın. TETT’si geçen ürünü STT satırına veya kontrolsüz biçimde satışa uygun satırına taşımayın. İncelemenin kim tarafından yapıldığını ve verilen kararı kaydedin. Tarihe göre ayırdığınız ürün miktarını, ürünün güvenilir olduğuna ilişkin sonuçla aynı alan olarak göstermeyin. Her karar kendi dayanağıyla izlenmelidir.

Özgün örnek: tarih türüne göre ayrılan stok

Tamamı kurgusal bir kontrol listesinde farklı gıdalardan toplam 100 paket bulunsun. Etiket tarihine göre 6 paketin STT’si geçmiş, 20 paketin TETT’si geçmiş, 74 paketin üzerindeki ilgili tarih henüz geçmemiş olsun. Paylar 6 / 100 × 100 = %6, 20 / 100 × 100 = %20 ve 74 / 100 × 100 = %74’tür. Toplam %100 eder. STT’si geçmiş 6 paket satışa sunulmaz. TETT’si geçmiş 20 paket için muhafaza, ambalaj ve ürünün uygunluğuna ilişkin ayrı kontrol gerekir. Bu sayılar gerçek işletme verisi değildir; iki tarih türünün kayıtta nasıl ayrılabileceğini gösterir.

Kalan 74 paketin tarihinin geçmemiş olması hepsinin güvenli olduğu sonucunu vermez. Muhafaza veya ambalaj sorunu bulunabilir; kendi kontrolleri devam eder. Bu nedenle 100 − 6 = 94 işlemini güvenli satılabilir paket toplamı diye etiketlemeyin. Aynı şekilde %20’yi bozulmuş ürün oranı veya %74’ü gıda güvenliği başarı oranı olarak kullanmayın. Kurgudaki yüzdeler yalnız tarih durumlarının dağılımıdır. İnceleme sonrası miktar ve karar kayıtlarını yeni sonuçlara göre güncelleyin. Gıda için tarihten sonra güvenli kabul edilebilecek ortak bir ek gün süresi bu örnekte belirlenmemiştir. Gerçek üründe tarih türü, koşullar ve yetkili sorumlunun değerlendirmesi birlikte ele alınmalıdır.

05 · Örnek

Örnek: Tarih türlerine göre kontrol listesi

Kurguda 100 paketin 6’sının STT’si, 20’sinin TETT’si geçmiştir. 74 paketin ilgili etiket tarihi henüz geçmemiştir.

6 / 100 × 100 = %6 STT’si geçmiş payı bulun.
20 / 100 × 100 = %20 TETT’si geçmiş payı bulun.
74 / 100 × 100 = %74 tarihi geçmemiş payı hesaplayın.
STT’si geçmiş 6 paketi satışa sunmayın; 20 TETT kaydını ayrı kontrol edin.
74 paket için muhafaza ve ambalaj kontrollerini de tamamlayın.

Sonuç

Tarih dağılımı %6, %20 ve %74’tür; 94 veya 74 paket kendiliğinden güvenli satış toplamı kabul edilmez.

06 · Fark

TETT ve STT (son tüketim tarihi) ile karıştırılan kavramlar

TETT ve STT (son tüketim tarihi) ≠ TETT ve STT

TETT uygun muhafazada kendine has özellikleri, STT kolay bozulan gıdanın tüketilebileceği son tarihi ifade eder.

TETT ve STT (son tüketim tarihi) ≠ Lot bilgisi

İzlenecek partiyi belirler; gıdalarda tarih ancak ilgili koşullarla parti numarası olarak kullanılabilir.

TETT ve STT (son tüketim tarihi) ≠ Ambalaj açılması

Açıldıktan sonraki kullanım koşulları etiketteki tarihten ayrı bilgi gerektirebilir.

07 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Etiketteki tarih türünü ve tarihi birlikte kaydedin.
Ürünle parti bilgisini eşleştirin.
Muhafaza ve ambalaj koşullarını kontrol edin.
STT’si geçmiş ürünü satışa sunmayın.
TETT’si geçen ürünün inceleme ve karar kaydını ayrı tutun.
Teslimat bilgisini gerçek ürün etiketiyle karşılaştırın.

08 · Devamı

İlgili rehberler

09 · Sık sorulanlar

TETT ve STT (son tüketim tarihi) hakkında sık sorulanlar

TETT ve STT aynı tarih midir?

TETT kalite özelliklerinin uygun muhafazada korunduğu süreyle, STT mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen gıdanın tüketilebileceği son tarihle ilgilidir.

STT’si geçmiş ürün iyi kokuyorsa satılır mı?

STT’si geçmiş gıda güvenilir olmayan gıda kabul edilir ve satışı yasaktır. Görünüş veya koku tarih hükmünü ortadan kaldırmaz.

TETT’si geçen her ürün bozulmuş mudur?

TETT geçmesi tek başına bozulma veya güvenli satış sonucu vermez. Muhafaza, ambalaj ve gerçek ürün uygunluğu kontrol edilmelidir.

İnternetten alınan gıdada tarih bilgisi teslimde gerekir mi?

Gıda Etiketleme Yönetmeliği md. 17’ye göre zorunlu bilgilerin tümü teslimat sırasında sunulur; tarih alanının satın alma öncesine ilişkin istisnası farklıdır.

Örnekteki %74 güvenli ürün oranı mıdır?

Hayır. 100 paketten 74’ünün ilgili etiket tarihinin henüz geçmediğini gösterir. Muhafaza ve ürünün diğer kontrolleri de gerekir.