E-ticaret sözlüğüÜrün, stok ve tedarik

Ürün maliyeti nedir?

Ürün maliyeti, bir ürünün satın alınması veya üretilip satışa hazır konuma getirilmesi için katlanılan ve belirlenen hesap kapsamına dahil edilen tutardır. Alış bedeli, stok maliyeti ve satış sonrası kalan tutar kullanılan gider kapsamıyla birlikte okunur.

Son kontrol: 27 Ekim 20262 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Ürün maliyeti, bir ürünün satın alınması veya üretilip satışa hazır konuma getirilmesi için katlanılan ve belirlenen hesap kapsamına dahil edilen tutardır.

Bir bakışta

Hesap başlangıcıÜrün, dönem, miktar ve dahil edilen gider kapsamı

Kurgu edinim100 ürün; 16.500 TL toplam; birim başına 165 TL

Kurgu satış300 TL satış − 255 TL seçilen gider = 45 TL

Türkiye’de kaynakKGK TMS 2 par. 10–12 ve 16; tabi olunan düzen esas alınır

Ürün maliyetinin kapsamı nasıl belirlenir?

Maliyet hesabına başlamadan önce hangi soruya cevap aradığınızı yazın. Ürünü edinme tutarı, muhasebedeki stok maliyeti ve bir satış işleminin bütün seçilen giderleri aynı kapsam değildir. Tedarikçinin birim fiyatını not etmek yararlıdır fakat taşıma veya üretim giderlerinin hangi kayıtta tutulduğunu da bilmeniz gerekir. Tedarikçi teklifiyle gerçek fatura ve teslim miktarını karşılaştırın. Bir paketin fiyatını tek ürünün fiyatı gibi kullanmayın. Koli veya set içindeki miktarı doğrulayın. Hesapta kullanılan ürünün hangi model ve ürün varyantı olduğunu belirtin. Farklı seçeneklerin alış bedeli aynı değilse bütün modele tek ortalama yazmanın sonucunu inceleyin.

KGK’nın TMS 2 Stoklar standardı 10–12 paragrafları satın alma, dönüştürme ve mevcut konumla duruma getirme maliyetlerini ele alır. 16’ncı paragraf ise satış giderleri gibi stok maliyetine dahil edilmeyen kalemlere örnek verir. Bu çerçeveyi uygularken işletmenizin tabi olduğu raporlama düzenini esas alın; bütün satıcıların aynı muhasebe standardına tabi olduğu varsayımıyla hareket etmeyin. Satışa ilişkin giderleri yönetim hesabında izlemekle muhasebede stok maliyetine yüklemek farklı işlemlerdir. Kullanacağınız hesapta bu ayrımı baştan yazın. Vergi, kur, belge ve gider sınıflaması için geçerli kayıt yöntemini kendi durumunuza göre doğrulayın. Her ödeme tutarını doğrudan aynı ürün maliyeti alanında toplamayın.

Alış bedeli ile birime dağıtılmış tutar

Tamamı kurgusal bir alımda 100 ürünün birim alış bedeli 150 TL olsun. Bu gruba ait seçilen giriş taşıması 1.000 TL ve yükleme-boşaltma gideri 500 TL varsayılsın. Ürün bedeli toplamı 15.000 TL, seçilen edinim toplamı 16.500 TL olur. Aynı ürünlerin tamamının kabul edildiği varsayımıyla birime dağılım 16.500 / 100 = 165 TL’dir. Etiketteki 150 TL ile bu kapsamdaki 165 TL’yi eşit saymayın. Aradaki 15 TL’nin alış birim bedeline oranı 15 / 150 × 100 = %10’dur. Vergiler ve başka giderler bu kurgunun kapsamına alınmamıştır; rakamlar gerçek tedarikçi tarifesi değildir.

Taşıma veya başka ortak gideri birden fazla ürün grubuna dağıtacaksanız kullanılan esası kaydedin. Miktar, ağırlık veya başka uygun ölçü seçiminin sonucu değişebilir; seçilen esası tutarlı uygulayın. Kargo maliyeti hesabında ürünün işletmeye gelişiyle müşteriye gönderilişini ayrı satırlarda tutun. Aynı taşıma faturasını hem alım grubuna dağıtıp hem satış giderine yeniden eklemeyin. İade edilen, eksik gelen veya kusuru nedeniyle bekletilen ürünler varsa miktar ve belge durumunu netleştirin. Bütün faturayı yalnız o anda satılabilir ürünlere bölerek kesin muhasebe maliyeti ilan etmeyin. Tedarikçiden alınacak düzeltme veya bedel iadesinin durumunu da ilgili kayda bağlayın.

Satış giderleri kalan tutarı nasıl etkiler?

Kurgudaki ürün 300 TL’ye satılsın. Seçilen edinim birim tutarı 165 TL iken yalnız bu tutarı çıkarırsanız 135 TL kalır; satış bedeline göre payı 135 / 300 × 100 = %45’tir. Ayrıca bu satış için hizmet kesintisi 30 TL, müşteriye gönderim 50 TL ve ek paketleme 10 TL varsayılsın. Bu üç kalemin toplamı 90 TL; ürünle birlikte seçilen gider 255 TL olur. Satıştan kalan tutar 300 − 255 = 45 TL, satış bedeline göre payı 45 / 300 × 100 = %15’tir. Reklam, sabit giderler ve vergiler dahil olmadığı için bu sonuç tam net kâr değildir.

Komisyon gibi hizmet giderinin hangi matraha uygulandığını ve tutarın hangi kalemleri içerdiğini sözleşmeden kontrol edin. Tahmini kesintiyle gerçekleşen kesintiyi ayrı izleyin. Kâr marjı hesaplama aracında da girdiğiniz maliyetin kapsamını bilin. Alış bedeline göre bulunan oranla satış bedeline göre bulunan oran farklı paydalar kullanır. Yukarıdaki kurguda 135 TL farkın satışa oranı %45, seçilen 165 TL edinim tutarına oranı 135 / 165 × 100 = yaklaşık %81,82’dir. Bu iki oranı aynı adla kaydetmeyin. Kalan 45 TL’nin hangi giderlerden sonra bulunduğunu da sonuç kaydında belirtin.

Panel alanı, stok ve satılan ürün kaydı

Shopify’nin ürün ayrıntıları belgesi, Cost per item alanına yeniden satışta üreticiye ödenen, vergi ve taşıma gibi başka kalemleri dışarıda bırakan tutarın girilebileceğini açıklar. Böyle doldurulmuş bir alanın gösterdiği tahmini fark bütün işletme giderleri çıkarılmış sonuç değildir. Kullandığınız panelin bu alanı nasıl tanımladığını okuyun. Alanın ismi aynı olsa da yazılımın istediği kapsamı kontrol edin. Girilen tutarın hangi tarihten itibaren ve hangi varyant için geçerli olduğunu kaydedin. Stok yönetimi ile satış raporunu karşılaştırırken stok adediyle o dönemde satılan adedi ayırın. Bütün alış tutarını tek satışın gideri gibi göstermeyin.

Kurgusal 100 ürünün yalnız 30’unun satıldığını, diğer hareketlerin bulunmadığını ve seçilen 165 TL birim tutarın değişmediğini varsayın. Satılan 30 birime karşılık seçilen tutar 4.950 TL, kalan 70 birime karşılık 11.550 TL olur; ikisinin toplamı 16.500 TL’dir. Bu basit dağılımda depoda kalanla satılan ürünün tutarı ayrılır. Farklı maliyetli alımlar veya üretim partileri varsa kullanılan maliyet yöntemini esas alın; son alım fiyatını bütün geçmiş satışlara gelişigüzel uygulamayın. Fiyat veya gider güncellemesinde hesap kaynağını saklayın. Ölü stok gibi durumlarda adet, değer ve değerlendirme kararını ayrı izleyin. Sonuçları karşılaştırırken aynı dönem, para birimi ve hesap kapsamını kullanın.

05 · Örnek

Örnek: Alış birim fiyatından seçilen satış giderlerine

Kurguda 100 ürünün birim fiyatı 150 TL; giriş taşıması 1.000 TL ve yükleme-boşaltma 500 TL’dir. Bir ürün 300 TL’ye satılır ve ek satış giderleri 90 TL olur.

100 × 150 TL + 1.000 TL + 500 TL = 16.500 TL edinim toplamını bulun.
16.500 TL / 100 = 165 TL birime dağılımı hesaplayın.
30 TL + 50 TL + 10 TL = 90 TL seçilen satış giderlerini toplayın.
165 TL + 90 TL = 255 TL seçilen gideri bulun.
300 TL − 255 TL = 45 TL; 45 / 300 × 100 = %15 kalan payını hesaplayın.

Sonuç

Seçilen edinim birim tutarı 165 TL; satış giderleriyle toplam 255 TL ve kalan 45 TL’dir. Vergi, reklam ve sabit giderler kapsam dışıdır.

06 · Fark

Ürün maliyeti ile karıştırılan kavramlar

Ürün maliyeti ≠ Alış fiyatı

Tedarikçiye ödenen ürün bedelidir; belirlenen kapsamdaki edinim giderlerini tek başına içermeyebilir.

Ürün maliyeti ≠ Satış fiyatı

Müşteriye uygulanan bedeldir; ürünün edinilmesi veya üretilmesi için katlanılan tutar değildir.

Ürün maliyeti ≠ Net kâr

Seçilen birkaç gider sonrası kalan tutarla eşit sayılmaz; ilgili bütün gider ve vergi kapsamı hesaba katılmalıdır.

07 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Hesabın amacını ve dahil edeceğiniz giderleri yazın.
Ürün, varyant ve kabul edilen miktarı belgelerle doğrulayın.
Ortak giderleri seçilen tutarlı esasla dağıtın.
Giriş gideriyle müşteriye gönderim giderini ayırın.
Paneldeki maliyet alanının kapsamını kontrol edin.
Satılan ve kalan stok tutarını aynı yöntem ve dönemle karşılaştırın.

08 · Devamı

İlgili rehberler

09 · Sık sorulanlar

Ürün maliyeti hakkında sık sorulanlar

Ürün maliyeti yalnız alış fiyatı mıdır?

Hesabın kapsamına bağlıdır. Seçilen edinim giderleri alış fiyatından farklı bir birim tutar oluşturabilir; kapsamı açıkça yazın.

Her satış gideri stok maliyetine eklenir mi?

TMS 2 par. 16 satış giderlerini stok maliyeti dışında örnekler. İşletmenin tabi olduğu muhasebe düzeniyle yönetim hesabını ayrı ele alın.

Panelde görünen kâr bütün giderleri kapsar mı?

Hesaba hangi maliyetin girildiğini kontrol edin. Yalnız ürün bedeli girilen bir alandan bütün satış ve işletme giderleri çıkarılmış sonuç beklemeyin.

Kurguda 150 TL neden 165 TL olur?

100 ürün için 1.000 TL giriş taşıması ve 500 TL yükleme-boşaltma eklenmiştir. 16.500 TL toplam 100 ürüne dağıtılınca 165 TL olur.

Kurguda %45 ile %15 neden farklıdır?

%45 yalnız seçilen 165 TL edinim tutarı çıkarıldıktan sonraki paydır; %15 ise ayrıca 90 TL satış gideri çıkarıldıktan sonraki paydır. Her ikisi de 300 TL satış bedeline bölünür.