QR kod nedir?
QR adı Quick Response · hızlı yanıt ifadesinden gelir; resmî ad QR Code
QR kod, metin veya bağlantı gibi verileri küçük karelerden oluşan iki boyutlu bir desende kodlayarak uygun kamera ya da okuyucuyla çözümlenmesini sağlayan barkod türüdür. Sembolün okunması ve doğru hedefin açılması ayrı kontrol edilir.
Tanım
QR kod, metin veya bağlantı gibi verileri küçük karelerden oluşan iki boyutlu bir desende kodlayarak uygun kamera ya da okuyucuyla çözümlenmesini sağlayan barkod türüdür.
Bir bakışta
QR kod müşteriyi nereye götürür?
QR kodun görevi içine kodlanan veriyi okunabilir biçimde taşımaktır. Bir internet adresi içeriyorsa uygun cihaz bu adresi açabilir; metin içeriyorsa çözümlenen veri farklı biçimde kullanılabilir. Ürün kutusundan kullanım anlatımına veya destek sayfasına geçiş sağlamak bir kullanım örneğidir. Kodun yanında müşterinin neye ulaşacağını yazın. Ambalajdaki sembolü açıklamasız bırakmak yerine beklenen hedefi belirtin. Sayfada bağlantıya doğrudan basılabilen yerde müşteriyi ikinci cihazla kod okutmaya zorlamayın. İnternet adresi içeren kodun çözümlenmesiyle hedef sayfanın yüklenmesi ayrı işlemlerdir. Kamera kodu okuyabilirken site erişilemiyor olabilir; kontrolünüzde iki sonucu ayrı kaydedin.
Kodlanan adres doğrudan bir sayfaysa o adresin yaşamını yönetin. Sayfa kaldırılır veya adresi değiştirilirse basılı kod aynı eski adresi taşımaya devam eder. Yönlendirme kullanılıyorsa hangi adresin kodlandığını ve hangi hedefe yönlendiğini birlikte kaydedin. Basılı desenin kendisi değişmeden yönlendirmenin hedefi güncellenebilir; bu durum sembolün içindeki verinin uzaktan değiştiği şeklinde anlatılmamalıdır. Alan adı ile ilgili kontrol ve erişim yetkilerini işletmede sorumlusu belli olacak şekilde tutun. Hedef sayfayı başka yere taşırken eski basılı ambalajları da test edin. Yalnız yeni hazırlanan etiketin çalışmasını kontrol etmek depoda kalan eski baskıların durumunu açıklamaz.
QR kod ile ürün kimliği nasıl ayrılır?
Bir QR kodun ürün sayfasına bağlantı vermesi, onun GTIN taşıyan GS1 kodu olduğu sonucunu doğurmaz. GS1 Digital Link yapısında ürün kimliği belirli kurallara göre kodlanır ve web bilgisine bağlantıyla birlikte kullanılabilir. Uygun sistem kimliği işlerken telefon kullanıcısı web içeriğine ulaşabilir. Ancak sıradan bir bağlantı kodu aynı yapıya sahip değildir. EAN-13 sembolünü kaldırmadan önce iş ortağınızın ve hedef okuma ortamının hangi veri taşıyıcılarını desteklediğini öğrenin. Telefonun okuyabildiği her sembolü kasa yazılımının aynı amaçla işleyebileceğini varsaymayın. Kodun çözülmesi ile uygulamanın içindeki veriyi doğru yorumlaması ayrı koşullardır.
Barkod üst kavramdır; QR kod onun iki boyutlu türlerinden biridir. Data Matrix ile QR kod görünüş ve kodlama kuralları bakımından farklıdır. Ürünün parti veya seri bilgisini taşımak istiyorsanız lot ve seri numarası takibi için gereken kayıtlarla veri yapısını eşleştirin. Kodun içine herhangi bir metin yazmak, ortak bir tedarik zinciri standardını uygulamış olmak değildir. Deneme sırasında çözümlenen ham veriyi ve hedef yazılımın kaydettiği alanı karşılaştırın. Hangi ürünün ve hangi veri alanlarının işlendiğini onaylayın. Müşteri bağlantısı için hazırlanan kodla depoda kimlik okuma amacıyla kullanılan kodun beklentilerini başlangıçta ayrı yazın.
Baskıda boş alan ve hata düzeltme
DENSO WAVE açıklamasına göre standart QR kodun dört yanında en az 4 modül genişliğinde boş kenar alanı bırakılır. Modül desendeki en küçük kare birimidir; bu şart 4 milimetre boşluk demek değildir. Ürün etiketi tasarımında bu alanı yazı veya çerçeveyle doldurmayın. Boyut kararını yalnız kâğıda sığıp sığmamasına göre vermeyin. Veri miktarı, kod sürümü, baskı ve okuyucu koşullarını birlikte kontrol edin. Son ambalajdaki eğrilik, yüzey veya kaplama için gerçek örneği okutun. Tasarım ekranındaki başarılı görüntü, basılı örneğin her cihazda okunacağı güvencesi değildir. Kullanım mesafesine ve seçilen cihazlara uygun deneme yapın.
QR kodun hata düzeltme özelliği kirlenme veya hasar durumunda verinin kurtarılmasına yardımcı olur. DENSO WAVE, M düzeyindeki %15 değerini toplam kod sözcüklerine göre veri kurtarma oranı olarak açıklar. Bu oran, kare yüzeyinin herhangi %15’ini logo veya boyayla kapatma izni değildir. Okuma sonucu hasarın yeri ve diğer tasarım koşullarından etkilenebilir. Logoyu büyütmek için hata düzeltme oranını kapatılabilir alan kotası gibi kullanmayın. Düzenlenen deseni basılı ürün üzerinde tekrar sınayın. Kodun yanında okunabilir kısa bağlantı veya alternatif erişim yolu sunmak, tarama yapamayan müşteriye yardımcı olur. Bu metinle gerçek hedefin birbiriyle uyuştuğunu da kontrol edin.
Özgün örnek: kenar alanını hesaplama ve deneme
Tamamı kurgusal bir yerleşimde sembolün bir kenarı 25 modül, her modül 0,4 mm seçilmiş olsun. Desenin kenarı 25 × 0,4 = 10 mm olur. Her yanda 4 × 0,4 = 1,6 mm boşluk bırakılır. İki taraf birlikte eklendiğinde toplam kare alanın kenarı 10 + 1,6 + 1,6 = 13,2 mm’dir. Bu geometri hesabı bütün işler için yeterli baskı ölçüsü önerisi değildir. Seçilen veri ve okuyucunun desteklediği gerçek sembol düzeni için uygunluğu sınanmalıdır. Örnekteki boşluk ölçüsünü başka modül boyutuna aynen kopyalamayın.
Aynı kurgusal işte belirlenmiş 20 denemeden 18’i doğru hedef sayfaya ulaşmış, 2’si ulaşmamış olsun. Bu deneme kümesinde doğru hedefe ulaşma payı 18 / 20 × 100 = %90, ulaşmayan pay 2 / 20 × 100 = %10’dur. Başarısızlıklarda sembolün çözümlenip çözümlenmediğini ve bağlantının açılıp açılmadığını ayrı araştırın. Yeniden baskı gerekip gerekmediği hatanın kaynağına bağlıdır; çalışan kodun yanlış hedefe yönlenmesiyle silik baskı aynı müdahaleyi gerektirmez. Bu oranları bütün telefonlara veya müşterilere genellemeyin. Düzeltmeden sonra aynı koşulları ve ek gerekli koşulları yeniden deneyin. Yayın sonrası hedef adresi de düzenli olarak kontrol ederek basılı kodun kullanımını sürdürün.
Örnek: Desen ile toplam yerleşim boyutunu ayırma
Kurguda sembolün bir kenarı 25 modül, modül boyutu 0,4 mm seçilmiştir. Her kenarda 4 modül boşluk ayrılır.
- 25 × 0,4 = 10 mm desen kenarını bulun.
- 4 × 0,4 = 1,6 mm tek yan boşluğunu hesaplayın.
- 10 + 1,6 + 1,6 = 13,2 mm toplam kenarı bulun.
- Gerçek veri, basılı ambalaj ve hedef okuyucuda uygunluğu sınayın.
Yerleşim 13,2 mm kenarlı kare olur; yalnız desene göre kenar %32 artar. Bu boyut her uygulama için okuma güvencesi değildir.
QR kod ile karıştırılan kavramlar
Ürün kimliğidir; sıradan bir web bağlantısı QR koduna kendiliğinden GTIN kazandırmaz.
Kodlanan sabit adresin başka hedefe götürülmesidir; basılı desenin içindeki veri uzaktan değişmez.
Kod sözcüklerine göre veri kurtarma kapasitesini anlatır; yüzeyi aynı oranda kapatma izni değildir.
Satıcı ne yapmalı?
- Müşterinin ulaşacağı hedefi ve kodlanacak veriyi belirleyin.
- Kodlanan adresi ve varsa yönlendirme hedefini kaydedin.
- Uygun sembol ve boş kenar alanıyla baskı dosyasını hazırlayın.
- Basılı ambalajda sembolün çözülmesini ve doğru hedefin açılmasını ayrı sınayın.
- Kodun yanına amaç ve alternatif erişim bilgisini ekleyin.
- Adres değişikliklerinde depodaki eski baskıları da yeniden kontrol edin.
İlgili rehberler
QR kod hakkında sık sorulanlar
QR kod için internet gerekir mi?
Basılı QR kodun hedefi değiştirilebilir mi?
Her QR kod kasada EAN-13 yerine kullanılabilir mi?
%15 hata düzeltme yüzeyin %15’ine logo koyma izni midir?
Boş kenar alanı kaç milimetre olmalıdır?
Öteki terimler
- Barkod
- Beden tablosu
- Beyaz etiket (white label)
- EAN-13
- Fason üretim
- GTIN
- İthalat
- Lot ve seri numarası takibi
- MOQ (en az sipariş miktarı)
- MRP (malzeme ihtiyaç planlaması)
- Numune
- Ölü stok
- Özel etiket (private label)
- SKU (stok kodu)
- Stok yönetimi
- Talebe göre baskı (print on demand)
- Tedarikçi
- TETT ve STT (son tüketim tarihi)
- Ürün etiketi
- Ürün fotoğrafı
- Ürün maliyeti