E-ticaret sözlüğüÜrün, stok ve tedarik

Fason üretim nedir?

Fason üretim, bir işletmenin ürünün tamamını veya belirli üretim aşamalarını tanımladığı özellikler doğrultusunda başka bir işletmeye yaptırmasıdır. Kurguda 200 ürünün seçilen toplamı 18.000 TL, kabul edilen ürün başına tutarı 90 TL’dir.

Son kontrol: 27 Ekim 20263 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Fason üretim, bir işletmenin ürünün tamamını veya belirli üretim aşamalarını tanımladığı özellikler doğrultusunda başka bir işletmeye yaptırmasıdır.

Bir bakışta

KapsamÜrünün tamamı veya belirli üretim aşamaları

Türkiye’de rol7223 sayılı Kanun md. 3/g: imalat yaptıran marka sahibi

Kurgu üretim200 ürün; 18.000 TL seçilen toplam

Kurgu birim200 ürün kabulünde 90 TL; 100 ürün kabulünde 110 TL

Hazır ürün alımıyla farkı nedir?

İnternetten satış yapan işletme, kendi üretim hattını kurmadan bir ürünü dışarıda ürettirebilir. Fason üretimde hangi işin yapılacağı belirlenir: ürünün tamamı veya yalnız bir aşaması dışarıya verilebilir. Oracle’ın sözleşmeli üretim açıklaması da parçanın ya da bütün ürünün başka işletmeye yaptırılmasını ve iş sahibinin bazı bileşenleri sağlayabilmesini anlatır. Her anlaşmada malzemenin aynı tarafça temin edildiğini varsaymayın. Üretim kapsamıyla malzeme teminini ayrı yazın. Tedarikçi daha geniş bir kavramdır; hazır ürünü satan işletme de tedarikçiniz olabilir. Fason görüşmesinde ise alınacak hazır malın koduna ek olarak yapılacak işin tarifi önem kazanır.

Bir üretim adımının dışarıda yapılmasıyla ürünün bütününün orada yapılmasını sipariş kaydında ayırın. Örneğin yalnız paketleme talep ediyorsanız üretilecek ürünün kendisiyle paketleme hizmetinin kapsamını karıştırmayın. Size ait malzeme karşı tarafa gidecekse verilen, kullanılan ve geri dönen miktarların hangi kayıtla takip edileceğini belirleyin. İş tamamlandığında yalnız bitmiş ürün sayısına bakmak yerine malzeme hareketini de kapatın. Bu kayıt, aynı malzemeyi ikinci kez satın alınmış gibi hesaba katmanızı önler. Üretim işini tanımlayan belgeyle tarafların ticari teklifini aynı sipariş kimliği altında tutun. Böylece değişiklik talebinin hangi partiye uygulandığı görülebilir.

Ürün tarifi, numune ve parti kabulü

Ürün ölçüsü, malzeme, görünüm ve ambalaj gibi kabul ölçütlerini üretimden önce yazın. Shopify’ın üretici rehberi ortak bir ürün tarifi hazırlanmasını ve üretim öncesinde örnek ürün incelenmesini önerir. Kabul ettiğiniz numune üzerinde hangi özellikleri onayladığınızı kaydedin. Sonraki bir değişikliğin eski numuneyi geçersiz kılıp kılmadığını da belirtin. Yazılı ürün tarifinin sürümü ile toplu siparişin sürümü aynı olmalıdır. Mağaza görselinde kullanılan ürünle ürettirdiğiniz son sürüm arasında fark varsa bunu satışa başlamadan çözün. Sadece bir fotoğrafa bakarak malzeme veya ölçü kabulü yaptığınızı varsaymayın. İncelemeniz gereken özellikleri tek tek listeleyin.

MOQ koşulunu öğrenirken asgari miktarın ürün, model, renk veya toplam sipariş için mi belirlendiğini sorun. Üretim hazırlığı, malzeme ve birim işçilik bedellerinin teklif içindeki yerini ayırın. İlk numunenin hazırlanmasıyla toplu partinin teslimi farklı aşamalardır; her birinin başlangıç ve tamamlanma koşulunu yazın. Depoya gelen parti için sipariş edilen, gelen ve kabul edilen miktarları ayrı tutun. Kontrol bekleyen ürünleri kabul edilmiş miktarın içine katmayın. Düzeltme gereken bir ürünün kaydı aynı partiye bağlı kalsın. Tamamlama veya bedel değişikliği kararlaştırıldığında maliyet hesabının hangi satırının değiştiğini de belgeleyin.

Kendi markasıyla satan işletme neyi kontrol eder?

Türkiye’de ürün sorumluluğunu yalnız atölyenin işi yaptığı bilgisiyle belirlemeyin. 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu md. 3/g, ürünün tasarımını veya imalatını yaptırıp kendi isim veya ticari markasıyla piyasaya arz eden kişiyi de imalatçı tanımına alır. Dolayısıyla üretim hattının başka işletmede olması, kendi markasıyla ürünü sunan işletmenin rolünü tek başına ortadan kaldırmaz. Satılacak ürünün ilgili teknik düzenlemesini ve işletmenizin rolünü ürün bazında kontrol edin. Ürün etiketi üzerinde hangi bilgilerin bulunacağını bu kapsamla belirleyin. Bütün fason ürünlere tek bir uygunluk belgesi veya tek bir işaret gerektiği varsayımıyla ilerlemeyin.

Partileri birbirinden ayıran kayıtlar kurmak, hangi ürünün hangi üretimden geldiğini incelemeyi kolaylaştırır. Lot takibi kaydıyla sipariş, kullanılan malzeme ve kabul sonucunu ilişkilendirebilirsiniz. Üretim sürecinin ticari tarifini, fatura ve vergi uygulamasının kapsamıyla karıştırmayın. İş yaptırdığınız ürün ve hizmetin gerçek içeriğini muhasebe sorumlunuza gösterin; malzemenin kim tarafından sağlandığını da bu bilgiye ekleyin. Bir siparişte kullanılan ifadeyi başka sektöre aynı vergi sonucu doğuruyormuş gibi taşımayın. Ürün güvenliği kontrolünü tamamlamakla mali kaydı kapatmak ayrı işlerdir. Her biri için sorumlu kişiyi ve tamamlanma kaydını belirleyin. Eksik kayıtları sözlü anlaşmaya dayanarak tamamlanmış işaretlemeyin.

Özgün örnek: hazırlık bedeli birim tutarı nasıl etkiler?

Tamamı kurgusal bir üretimde ilk hazırlık bedeli 4.000 TL, ürün başına malzeme 40 TL ve üretim işçiliği 30 TL olsun. 200 ürün için seçilen toplam 4.000 TL + 200 × 40 TL + 200 × 30 TL = 18.000 TL’dir. Bütün ürünler kabul edilirse ürün başına 18.000 / 200 = 90 TL bulunur. Hazırlık bedelinin toplam içindeki payı 4.000 / 18.000 × 100 ≈ %22,22’dir. Aynı kapsamdaki 100 ürün için 4.000 TL + 4.000 TL + 3.000 TL = 11.000 TL ve ürün başına 110 TL hesaplanır. Burada hazırlık bedelinin değişmediği açık bir varsayımdır.

Kurgudaki 100 ürünlük toplamda hazırlık payı 4.000 / 11.000 × 100 ≈ %36,36 olur. Sipariş 200 ürüne çıktığında ürün başına seçilen tutar 110 TL’den 90 TL’ye inerken toplam harcama 11.000 TL’den 18.000 TL’ye çıkar. Toplam artış 7.000 TL’dir. Bu örnek, birim tutarın düşmesinin toplam bütçenin düşmesiyle aynı olmadığını gösterir. Hesapta bütün ürünlerin kabul edildiği varsayılmış; vergi, taşıma, depolama ve satış giderleri eklenmemiştir. Gerçek anlaşmanızda hazırlık bedeli veya birim bedeller değişiyorsa yeni değerlerle hesap yapın. Satılmayan fazla miktarın yaratacağı yükü bu basit bölme işlemi ölçmez; miktar kararını yalnız düşük birim tutara bağlamayın.

05 · Örnek

Örnek: Sabit hazırlık bedelinin miktara dağıtılması

Kurguda hazırlık 4.000 TL, birim malzeme 40 TL ve birim işçilik 30 TL’dir. Bütün ürünlerin kabul edildiği varsayılır.

200 ürün için 4.000 + 8.000 + 6.000 = 18.000 TL hesaplayın.
18.000 / 200 = 90 TL ürün başına tutarı bulun.
100 ürün için 4.000 + 4.000 + 3.000 = 11.000 TL hesaplayın.
11.000 / 100 = 110 TL ürün başına tutarı bulun.
Hazırlık payını 4.000 / 18.000 × 100 ≈ %22,22 ve 4.000 / 11.000 × 100 ≈ %36,36 olarak karşılaştırın.

Sonuç

Birim tutar 110 TL’den 90 TL’ye inerken toplam 11.000 TL’den 18.000 TL’ye çıkar; kapsamda vergi ve taşıma yoktur.

06 · Fark

Fason üretim ile karıştırılan kavramlar

Fason üretim ≠ Hazır ürün alımı

Mevcut malın satın alınmasıdır; fason üretimde yapılacak iş ve üretim özellikleri tanımlanır.

Fason üretim ≠ Tedarikçi

Ürün veya hizmet sağlayan daha geniş roldür; her tedarikçi sizin için üretim yapmaz.

Fason üretim ≠ Numune kabulü

Referans ürünün onayıdır; bütün üretim partisinin kontrolünün yerine geçmez.

07 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Üretilecek ürünü veya dışarı verilecek aşamayı tanımlayın.
Malzemeyi sağlayacak tarafı ve hareket kayıtlarını belirleyin.
Numune ile üretim tarifinin sürümünü eşleştirin.
Miktar, hazırlık ve birim bedelleri ayrı yazın.
Ürün bazındaki imalatçı rolünü ve uygunluk gereklerini kontrol edin.
Parti kabulüyle maliyet hesabını aynı sipariş kaydında kapatın.

08 · Devamı

İlgili rehberler

09 · Sık sorulanlar

Fason üretim hakkında sık sorulanlar

Fason üretimde bütün ürün dışarıda mı yapılır?

Ürünün tamamı veya belirli aşamaları başka işletmeye yaptırılabilir. Hangi işin devredildiğini sipariş kapsamında belirtin.

Malzemeyi her zaman iş sahibi mi sağlar?

Malzeme teminini anlaşmanın gerçek kapsamına göre belirleyin. Bazı bileşenlerin iş sahibi tarafından verilmesi ile bütün malzemenin karşı taraftan gelmesini ayırın.

Atölyem yoksa ürün imalatçısı sayılmam mı?

7223 sayılı Kanun md. 3/g, imalatı yaptırıp kendi isim veya ticari markasıyla piyasaya arz eden kişiyi de imalatçı tanımına alır.

Numune onayı parti kontrolünü kaldırır mı?

Numune kabul ölçütü için referans olur. Gelen partinin miktar ve özelliklerini ayrıca siparişe göre kontrol edin.

Daha düşük birim tutar daha az bütçe mi gerektirir?

Kurguda 200 üründe birim tutar 90 TL’ye düşer; toplam 18.000 TL olur. 100 üründe 110 TL birim tutara karşılık toplam 11.000 TL’dir.