E-ticaret sözlüğüHukuk ve tüketici

Ticaret sicili nedir?

Ticaret sicili, gerçek ve tüzel kişi tacirler ile ticari işletmelere ilişkin tescili gereken bilgi ve değişikliklerin kaydedildiği aleni devlet sicilidir. Sicil kaydı, MERSİS üzerinden işlem yapılması ve gazete ilanı farklı aşama ve işlevler taşır.

Son kontrol: 26 Ekim 20263 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Ticaret sicili, gerçek ve tüzel kişi tacirler ile ticari işletmelere ilişkin tescili gereken bilgi ve değişikliklerin kaydedildiği aleni devlet sicilidir.

Bir bakışta

Hukuki dayanak6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 24–40

Genel istem süresi15 gün; özel hükümler saklı, md. 30

Elektronik sistemMerkezi Sicil Kayıt Sistemi · MERSİS

DeğişiklikTescilli husustaki değişiklik de tescil edilir; md. 31

Ticaret sicili internet satıcısı için neyi gösterir?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 24 kapsamında ticaret sicili, Ticaret Bakanlığının gözetim ve denetiminde sicil müdürlükleri tarafından tutulur. Ticaret şirketleri ve ticari işletmelere ilişkin mevzuatın tescilini öngördüğü bilgiler bu kayıtlarda izlenir. Satıcı açısından işletmenin kimliği, seçilen ticaret unvanı, kayıtlı merkez ve temsil düzeni gibi konular doğru dosyayla ilişkilendirilmelidir. Başka bir şirketin ilanını veya yalnız benzer unvanlı işletmenin kaydını kullanmak, sizin işletmenizin durumunu göstermeye yetmez. Kayıt kontrolünde ilgili işletmeyi ayırt eden bilgileri birlikte inceleyin.

Şirket kurma sürecinde seçilen hukuki yapı, tescile sunulacak belgeleri ve işlemleri etkiler. Ticaret sicili gerçek kişi tacirleri de kapsar; yalnız sermaye şirketlerine ait bir kayıt değildir. Kanun md. 40/1, her tacirin işletmenin açıldığı günden itibaren 15 gün içinde ticari işletmesini ve seçtiği ticaret unvanını işletme merkezinin bulunduğu yer siciline tescil ve ilan ettirmesini düzenler. Bu hükmü, her internet satıcısının hukuki statüsünü incelemeden aynı belge setiyle şirket kurması gerektiği biçiminde uygulamayın.

MERSİS ve Ticaret Sicili Gazetesi aynı şey mi?

MERSİS, Merkezi Sicil Kayıt Sisteminin kısa adıdır. Bakanlığın açıklamasına göre şirket ve ticari işletmelerin kayıt, değişiklik ve terkin işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesi ve ilgili içeriklerin saklanması için kullanılır. Sistem üzerinden başvuru hazırlanmasıyla talep edilen işlemin sicile tescil edilmesi farklı aşamalardır. Md. 32 uyarınca sicil müdürü gerekli kanuni şartları inceler. Satıcı, başvuru hazırlama veya gönderme kaydını, tescilin tamamlandığını gösteren sonuçla karıştırmamalı; işlemin durumunu gerçek dosyasında takip etmelidir.

Md. 35, sicil kayıtlarının incelenebilmesini ve gideri ödenerek onaylı örnek alınabilmesini düzenler. Kanun veya ilgili yönetmelikte aksi yoksa tescil edilen hususlar ilan edilir; ilan Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden yapılır. Sicil, elektronik işlem sistemi ve ilan gazetesi aynı işlevi taşımaz. Gazetedeki bir eski ilan, sonradan yapılan adres veya temsil değişikliğini göstermeyebilir. İncelemede ilgili işletmenin sonraki ilanlarını ve güncel kayıt durumunu birlikte kontrol edin; tek bir sayfanın tarihine bakarak bütün bilgilerin bugün de aynı kaldığını varsaymayın.

Tescil ne zaman istenir, değişiklik nasıl takip edilir?

Kanun md. 30’da, aksine hüküm yoksa genel tescil isteme süresi 15 gündür. Başlangıç, tescili gereken işlemin veya olgunun gerçekleşmesine; işlemin tamamlanması bir belgeye bağlıysa belgenin düzenlenmesine göre belirlenir. Sicil müdürlüğünün yetki çevresi dışında oturanlar için maddede 1 aylık süre yer alır. Belirli bir şirket işlemi için özel süre bulunup bulunmadığını da kontrol edin. Genel süreyi bütün kararlar için tek değişmez takvim olarak kullanmak yerine, her işlemin dayanağını ve belge tarihini ayrı kaydedin.

Md. 31, tescilli hususlarda meydana gelen değişikliklerin de tescilini; dayanak olgu veya işlem sona erdiğinde gerekli silme işlemini düzenler. Satıcının kuruluş tescilini yapması, sonraki kayıtları takip etme işini bitirmez. Kurgusal takip listesinde tescile tabi 3 değişiklik dosyası bulunsun. İlgili şartları tamamlanmış 2 dosyanın tescili bitmiş, 1 dosya halen işlemde olsun. Kalan dosya sayısı 3 − 2 = 1’dir. İlk 2 dosyanın bitmesi, son dosyanın da tescil edilmiş sayılması için gerekçe değildir; her dosyanın sonucu ayrı doğrulanır.

Vergi levhası ve marka tescilinden farkı nedir?

Vergi levhası vergi kayıtlarıyla, marka tescili ise belirli işaretin mal veya hizmetler için korunmasıyla ilgilidir. Ticaret sicilindeki işletme kaydı bu farklı kayıtların yerine geçen genel bir belge değildir. Kanun md. 27/2, ticaret siciline başvuran kurumlar vergisi mükelleflerinin evrakının ilgili vergi dairesine iletilmesi ve işe başlama bildirimlerinin yerine getirilmiş sayılması hakkında özel hüküm içerir. Bu hükmü bütün kişilerin bütün vergi işlemlerinin tamamlandığı sonucu olarak genişletmeyin; kişinin statüsüne göre ilgili yükümlülükleri izleyin.

Vergi mükellefiyeti ile ticari kaydı ayrı takip etmek, kuruluş sonrasında karşılaşılabilecek belge uyuşmazlıklarını görmeyi kolaylaştırır. İşletme bilgisi değiştiğinde sicildeki işlemi, vergi kaydını ve satış kanalında gösterilen bilgileri karşılaştırın. Bir sistemde yapılan işlemin, kontrol etmediğiniz bütün satış kanallarına eksiksiz yansıdığını kabul etmeyin. Önce doğru hukuki kayıt ve belgeyi belirleyin, sonra diğer yerlerdeki bilginin bununla eşleştiğini doğrulayın. Aynı numarayı veya eski unvanı farklı alanlara kopyalamak yerine her alanın istediği bilgiyi kullanın.

Tescil ve ilan üçüncü kişiler bakımından nasıl sonuç doğurur?

Md. 36’nın genel kuralında sicil kaydı üçüncü kişiler hakkında ilanın yayımlandığı günü izleyen iş gününden itibaren hukuki sonuç doğurur; ilan parçalıysa son kısmı esas alınır. Derhal sonuç doğuran özel hükümler saklıdır. Tescili zorunlu bir husus tescil veya gerekli ilan yapılmamışsa, bunu üçüncü kişiye karşı ileri sürmenin ayrıca maddedeki bilme veya bilmesi gerekme şartları bulunur. Bu nedenle satıcı, karar belgesini hazırlamakla süreci tamamlanmış saymamalıdır. Tescil ve gerekli ilanın sonuçlarını dosyada doğrulayıp ilgili belgeleri tarihleriyle birlikte saklamalıdır.

06 · Örnek

Örnek: Değişiklik dosyalarının ayrı takip edilmesi

Kurgusal listede tescile tabi 3 değişiklik dosyası vardır. Gerekli şartları tamamlanan 2 dosya tescil edilmiş, 1 dosyanın işlemi sürmektedir.

Toplam 3 dosyayı işlem ve dayanak belgeleriyle eşleştirin.
Tescili biten 2 dosyanın sonuç ve gerekli ilanlarını doğrulayın.
Kalanı bulun: 3 − 2 = 1 dosya.
Kalan 1 dosyayı tamamlanmış saymadan kendi süre ve bildirimleriyle izleyin.

Sonuç

2 dosya tamamlanmıştır; 1 dosya halen işlem gerektirir. Kurgudaki sayı, bütün şirketler için zorunlu dosya adedi değildir.

07 · Fark

Ticaret sicili ile karıştırılan kavramlar

Ticaret sicili ≠ MERSİS

Ticaret sicili işlemlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü sistemdir; başvuru hazırlamak tescil sonucunun kendisi değildir.

Ticaret sicili ≠ Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi

Tescili yapılan ve ilanı gereken hususların yayımlandığı mecradır; güncel kaydı incelerken sonraki ilanlar da kontrol edilir.

Ticaret sicili ≠ Vergi levhası

Vergi kaydına ilişkin belgedir; ticaret sicili kaydıyla aynı sicil veya işlem değildir.

08 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Hukuki statünüz ve işlem türünüz için tescil gereğini belirleyin.
Yetkili sicil müdürlüğü ve gerekli belge listesini kontrol edin.
MERSİS başvurusunu hazırlayıp gerçek işlem sonucunu takip edin.
Genel ve özel süreleri her dosyanın tarihine göre izleyin.
Tescil ve gerekli ilanı doğrulayıp güncel belgeleri saklayın.
Sonraki bilgi değişikliklerini sicil ve satış kayıtlarına yansıtın.

09 · Devamı

İlgili rehberler

10 · Sık sorulanlar

Ticaret sicili hakkında sık sorulanlar

Ticaret sicili yalnız şirketler için mi?

Hayır. Sicil gerçek ve tüzel kişi tacirler ile ticari işletmelere ilişkin kayıtları kapsar. Kişinin hukuki statüsü ve faaliyeti hangi işlemlerin gerektiğini belirler.

MERSİS başvurusu yapmak tescilin bittiğini gösterir mi?

Başvurunun hazırlanması ve gönderilmesi ile sicil müdürlüğünün incelemesi ve tescil sonucu farklı aşamalardır. İlgili işlem sonucu ve gerekli ilan gerçek dosyada doğrulanmalıdır.

Genel tescil isteme süresi kaç gün?

6102 md. 30’a göre aksine hüküm yoksa 15 gündür. Yetki çevresi dışında oturanlar için maddede 1 ay düzenlenir; belirli işlem için özel süre de bulunabilir.

Adres veya temsil bilgisi değişince sicil güncellenir mi?

Md. 31 tescil edilmiş hususlarda meydana gelen değişikliklerin de tescilini düzenler. İşleme uygun belge ve süreler belirlenerek kayıt değişikliği takip edilir.

Ticaret sicili kaydı marka tescili yerine geçer mi?

Hayır. Ticaret sicili işletmeye ilişkin ticari bilgileri kaydeder. Marka tescili, Türk Patent ve Marka Kurumunda belirli işaretin mal veya hizmet kapsamıyla korunmasına ilişkin ayrı işlemdir.

Bir sicil kaydı hakkında onaylı belge alınabilir mi?

Md. 35 kapsamında sicil içeriği ve saklanan belgeler incelenebilir; gideri ödenerek onaylı örnek veya bir hususun kayıtlı olup olmadığına ilişkin onaylı belge istenebilir.