E-ticarette ambalaj atıkları ve GEKAP yükümlülüğü

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği md. 2, piyasaya sürülen ambalajları ve atıklarını kapsar. Md. 4’teki piyasaya süren tanımı, mesafeli sözleşme ve elektronik teslimi de içerir. Ürünü paketleyen/dolduran, koşuluna göre ambalajında adını veya ticari markasını kullanarak piyasaya arz eden ya da ithal eden işletmenin rolü önemlidir. Sadece internetten satış yaptığınızı söyleyerek sorumluluğu belirleyemezsiniz. Ürünün mevcut satış ambalajıyla sizin eklediğiniz kargo kolisini ayrı kayıt satırlarında izleyin.

Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmelik md. 4–5 ve uygulama esaslarının ambalaj piyasaya süren örnekleri, ilk arzı ve sonraki satışları ayırır. Tedarikçiden kendi markasıyla paketlenmiş şampuanı alıp aynı haliyle satmanız, aynı şişe için her el değiştirmede yeniden GEKAP doğurmaz. Buna karşılık sizin ürünü gönderirken eklediğiniz koli, dolgu veya torbanın piyasaya arzı ayrıca incelenir. E-ticaret ambalajı ile ürünün satış paketi ve taşıma paketini ayırarak miktar hesabına başlayın.

Kendi markanızla fason ürettirip ambalajlı olarak piyasaya sunduğunuz üründe sorumluluk, fason imalatı yapanla aynı kişide olmayabilir. GEKAP Yönetmeliği md. 5/4 ve uygulama esaslarındaki fason ürün örneklerinde, adına/markasına üretim yapılan piyasaya süren öne çıkar. Ambalajlı malı kendi nam ve hesabınıza ithal ediyorsanız md. 5/5 gereğince millileştirme yurt içi arz sayılır. Özel etiket ve ithalat modelini tedarik sözleşmesi, fatura ve ambalaj üzerindeki bilgilerle birlikte inceleyin.

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği md. 9–11; ambalaj üreticisi, tedarikçi, piyasaya süren ve satış noktası için Ambalaj Bilgi Sistemi kayıt/bildirim yükümlülüklerini düzenler. Satış noktası tanımına elektronik ortamlar da girer. Md. 11/1-a, sisteme kayıtsız piyasaya sürenlerin tespit edilerek Bakanlığa bildirilmesini ve bu işletmelerin ambalajlı ürünlerinin tüketiciye verilmemesini öngörür. Tedarikçi incelemesini yalnız ürün fiyatı veya teslim süresiyle sınırlamayın; ambalaj kaydına ilişkin bilgileri de isteyin.

Aynı Yönetmelik md. 25/2 uyarınca üretici, piyasaya süren ve tedarikçilerin önceki yıl piyasaya arz edilen ambalajın tür, kullanım/tasarım özelliği ve miktar verilerini her yıl mart sonuna kadar Ambalaj Bilgi Sistemi üzerinden bildirmesi gerekir. Örneğin 2026 yılı verilerinin olağan bildirim takvimi 2027 mart sonudur; idarenin özel duyurularını ayrıca izleyin. Yıl içinde kullanılan koliyi, plastik torbayı ve diğer ambalajları malzeme cinsine göre toplamak, son ay geriye dönük tahmin yapılmasını önler.

Çevre bildirimi ile Gelir İdaresi Başkanlığına (GİB) verilen GEKAP beyannamesi ayrı işlemlerdir. GEKAP Yönetmeliği md. 9, mali beyan için Hazine ve Maliye Bakanlığının, çevre bildirimi için ilgili Bakanlığın esaslarını ayırır. Bir sistemde işlemi tamamlamış olmak diğerine veri gönderildiğini göstermez. İşletmenin kayıt ve kullanıcı yetkilerini kontrol edin; kabul/başvuru kaydını saklayın. Muhasebe sorumlusu ile depo/sevk sorumlusuna hangi belgenin kimden geleceğini yazılı tanımlayın.

2872 sayılı Çevre Kanunu ek md. 11 ile GEKAP Yönetmeliği md. 5/2–5, yurt içi piyasaya arzı ve yükümlü tarafı düzenler. Plastik alışveriş poşetlerinde satış noktası; diğer kapsamdaki ürün ve ambalajlarda piyasaya süren/ithalatçı esas alınır. Md. 2/2-a, ihraç edilen ürünleri kapsam dışında bırakır; yurt içi satış ile gerçek ihracat belgelerini ayırın. Satış sitenizin yabancı dilde olması, işlemi tek başına ihracat yapmaz. Piyasaya arz ve ihracat kayıtları aynı miktarı iki kez hesaba katmamalıdır.

Kanun ek md. 11’deki yetki kapsamında GİB’nin güncel beyan/ödeme tablosu GEKAP için üç aylık dönem gösterir: ocak–mart, nisan–haziran, temmuz–eylül ve ekim–aralık. Beyan, dönemi izleyen ayın son günü saat 23.59’a kadar verilir; ödeme beyan süresi içinde yapılır. Bu takvimi yıllık mart sonu ambalaj bildirimiyle karıştırmayın. Tatil ve özel süre uzatımı duyurularını gerçek dönem için kontrol edin; 2020’ye özgü altı aylık uygulamayı 2026 takvimi olarak kullanmayın.

GEKAP Yönetmeliği md. 8, kapsamdaki ürünlerin sınıflandırılıp adet/ağırlık olarak kayda alınmasını; md. 10/4 ise verilerin en az beş yıl saklanmasını ister. Ambalaj tedarik faturası, malzeme teknik bilgisi, tartım, sevk ve ithalat/ihracat kayıtlarını birlikte tutun. Beyan tutarıyla ürünün dolu kargo ağırlığını karıştırmayın. Örneğin iki kilogramlık gönderinin ambalajı 150 gramsa, ilgili ambalaj hesabına bütün iki kilogramı taşımayın. Lot takibi yaklaşımı sipariş ve malzeme kaydını eşleştirmeye yardımcı olur.

30 Aralık 2025 tarihli 33123 sayılı Resmî Gazete’deki GEKAP Tutarları Tebliği (2026/1) ve eki, 1 Ocak–31 Aralık 2026 tarifesini gösterir. Kâğıt-karton ambalaj için 330 kuruş/kg, plastik ambalajın poşet hariç diğerleri satırı için 700 kuruş/kg uygulanır. Bunlar sırasıyla 3,30 ve 7,00 TL/kg’dır. Metal ve kompozitin diğerleri satırları 800 kuruş/kg, camın diğerleri satırı 330 kuruş/kg’dır. İçecek ve ahşap ambalajın adet tarifesini bu kg satırlarıyla değiştirmeyin.

Kapsama girdiği belirlenmiş varsayımsal 100 kg kâğıt-karton ve 20 kg poşet hariç diğer plastik ambalaj için tarife hesabı 100 × 3,30 = 330 TL ve 20 × 7,00 = 140 TL, toplam 470 TL olur. Bu örnek GEKAP tutarıdır; ambalaj satın alma bedeli, KDV veya kargo fiyatı değildir. Malzemelerin tartımını ayrı yapın. Bütün 120 kg’ı tek malzeme kabul etmek hem tür bilgisini hem doğru tutarı kaybettirir.

GEKAP Yönetmeliği md. 5/12, GEKAP’a tabi belirli ürünlerin birincil satış ambalajında beyan yapılmasıyla pay tahsil edilmesini ayırır; diğer ambalajlar ayrıca değerlendirilir. Uygulama esasları, ürün üzerinden pay alınmadığı durumlarda birincil ambalaj yükümlülüğünün de doğabileceğini açıklar. Bu nedenle her ürünün ilk kutusunu genel muafiyet saymayın. Tişört gibi ürünün kendisinin GEKAP listesinde bulunmaması da o ürünü gönderen ambalajı kapsam dışı yapmaz; gerçek ürün ve ambalajı ayrı sınıflandırın.

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği md. 12/3-a, güvenlik ve sağlık için gerekenden fazla hacim/ağırlıkta ambalaj kullanılmamasını ister. Ürünü koruyacak ölçüyü seçin; gereksiz büyük koli ve fazladan dolguyu azaltın. Desi hesabı dış ölçünün taşıma maliyetine etkisini görmenizi sağlar; bu ölçüm GEKAP’ın kilogram hesabının yerine geçmez. Md. 19–20 uyarınca oluşan ambalaj atığını ilgili atık ve sıfır atık sistemi içinde ayrı biriktirip uygun toplama/işleme kanalına verin; geri kazanılabilir malı karışık çöpe yönlendirmeyin.

Yönetmelik md. 14–15’e göre, plastik poşet ve depozito gibi özel düzenlemeler saklı kalmak üzere genel ambalaj işaretlemeleri gönüllülük esasındadır. Bu yüzden her kargo kutusuna aynı geri dönüşüm kodunu basmayı evrensel zorunluluk diye uygulamayın. İşaretleme tercih ediliyorsa gerçek malzeme ve ilgili eklerdeki sistemle uyumlu olmalıdır. Kayıt numarasıyla malzeme kodunu da ayırın. Ürün güvenliği ve ürün etiketine ilişkin ayrı yükümlülükler md. 2/3 gereğince bu düzenlemeden farklıdır; ürün güvenliği rehberini ayrıca kontrol edin.

Depozito yönetim sistemi kapsamına alınmış ambalajlı üründe md. 10/3, Ajans onayı ve ilgili kriterlere uyumu; md. 11, satış noktasının sisteme katılımını düzenler. GEKAP Yönetmeliği md. 5/14’e göre işletmenin kendi kararıyla depozito adı altında bedel alması mevzuattaki muafiyeti sağlamaz. Gerçek ürünün Türkiye Çevre Ajansı kapsamını ve güncel aşamasını kontrol edin. Her e-ticaret kolisini içecek ambalajı gibi depozitoya tabi kabul etmeyin; somut kapsam ve onay bilgisiyle işlem yapın.

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği md. 26, yaptırım için 2872 sayılı Çevre Kanunu ve diğer ilgili mevzuata gönderme yapar. 30 Aralık 2025 tarihli 2026/1 İdari Para Cezaları Tebliği ekinde, Kanun md. 20/g kapsamında md. 12’deki bildirim/bilgi verme yükümlülüğüne aykırılık için 2026 tutarı 209.624 TL’dir. Md. 20/bb-3 kapsamında GEKAP esaslarına aykırılık için 13.032 TL gösterilir. Bunlar aynı fiile her durumda birlikte uygulanacak tek paket ceza diye sunulmamalıdır; ihlalin dayanağı önemlidir.

Ücretlendirme kapsamındaki plastik poşeti usule aykırı veya ücretsiz verme fiilinde md. 20/bb-1, elektronik ortamda satış yapanlar için 2026’da 26.065–260.701 TL aralığı gösterir. Bu ceza, her kargo torbasının alışveriş poşeti sayıldığı varsayımına dayanarak uygulanmaz; poşetin kapsamını belirleyin. Ayrıca Kanun ek md. 11, süresinde veya tam beyan edilmeyen katılım payının tahsil ve faiz işlemlerini düzenler. Eksik payı sonradan ödemek, bütün çevre yükümlülüklerini kendiliğinden tamamlamaz.

1. Ürün satış ambalajı ile ek kargo ambalajını ayırın; md. 4–5 kapsamında piyasaya süren, ithalatçı ve satış noktası rollerini belgeleyin.
2. Ambalaj Bilgi Sistemi kaydınızı ve tedarikçi bilgilerini md. 9–11’e göre kontrol edin; önceki yıl verisini md. 25’e göre mart sonu bildirimine hazırlayın.
3. Her ambalaj cinsinin miktarını ölçün; kg ve adet satırlarını 2026 tarifesiyle eşleştirin.
4. Muhasebe sorumlusuyla üç aylık GEKAP beyanını ve ödemesini izleyin; çevre bildirimini ayrıca tamamlayın.
5. Birincil ambalaj ve depozito için istisna/kapsam koşullarını gerçek ürün üzerinden kontrol edin; tüm kutulara genel muafiyet uygulamayın.
6. Depodaki atıkları uygun sisteme ayrı verin; beyanı destekleyen kayıtları en az beş yıl saklayın.

• Ürün güvenliği kanunu: CE, ilan ve satıcı sorumluluğu