E-ticaret sözlüğüÖlçüm ve analitik

Atıf modeli (attribution) nedir?

Atıf modeli (attribution), satın alma veya başka bir önemli işlemin raporlama payının müşteri yolculuğundaki temaslara nasıl dağıtılacağını belirleyen kural ya da algoritmadır. Paylaştırma yeni sipariş oluşturmaz.

Son kontrol: 26 Ekim 20263 resmî kaynakGündem Masası

Tanım

Atıf modeli (attribution), satın alma veya başka bir önemli işlemin raporlama payının müşteri yolculuğundaki temaslara nasıl dağıtılacağını belirleyen kural ya da algoritmadır.

Bir bakışta

Temel ayrımGerçek sipariş ile raporda kanala verilen pay

Kurgu son tıklama1.200 TL × %100 = 1.200 TL son kanala

Öğretici kesirli pay%40/%60 = 480 TL/720 TL; toplam 1.200 TL

KapsamModel, önemli işlem, boyut ve yeniden inceleme penceresi

Atıf modeli hangi soruya cevap verir?

Atıf modeli, müşterinin satın almadan önce karşılaştığı kanallara sonuçtan nasıl pay verileceğini açıklar. Türkiye’de internetten satış yapan mağazada müşteri önce aramadan ürünü bulabilir, sonra başka bir kanaldan geri gelebilir ve daha sonra satın alabilir. Sonuç tek sipariş olsa da temaslar birden fazladır. Model bu yolculuğun raporda nasıl dağıtılacağını belirler. Satıcı hangi kanaldan kaç sipariş payı görüldüğünü okurken kullanılan modeli bilmelidir. Bir kanala pay verilmemesi o temasın hiç yaşanmadığını göstermez. Raporlama kuralı ile müşterinin gerçek bütün karar nedenlerini aynı şey gibi okumayın; kaydın hangi kısmının gözlendiğini belirtin.

Google Analytics bunu ilişkilendirme olarak adlandırır. Güncel başlangıç belgesi veriye dayalı ilişkilendirme, ücretli ve organik son tıklama ile Google ücretli kanalları son tıklamasını açıklar. Eski ilk tıklama, doğrusal, zamana bağlı azalma ve konuma dayalı seçenekler GA4’te artık kullanılabilir model değildir. Satıcı eski eğitim ekranındaki seçimleri kendi güncel hesabında var saymamalıdır. Kullanılan raporun gerçek ayarını kaydedin. Model seçimini hangi sorunun cevabını aradığınızla birlikte değerlendirin; yalnız en yüksek kanal sonucunu veren görünümü tercih etmek karşılaştırmayı yanıltabilir. Bu içerik bir modelin her mağaza için üstün olduğu iddiasını taşımaz.

Son tıklama ve veriye dayalı dağılım nasıl ayrılır?

Ücretli ve organik son tıklama, doğrudan gelişleri genel olarak dışarıda bırakıp uygun son kanala önemli işlem değerinin %100’ünü verir; yolun bütünü doğrudan ise istisna uygulanır. Veriye dayalı model ise mevcut verilerden yararlanarak paylaştırma yapar ve kesirli değerler gösterebilir. Bu dağılım her işletme ve önemli işlem için aynı sabit yüzde değildir. Organik trafik ile ücretli kanallar arasındaki rapor payını incelerken hangi temasların kapsandığını okuyun. Eksik kaynak bilgisiyle oluşmuş yolu tam müşteri geçmişi gibi sunmayın. UTM kayıtları ve kullanılan kaynak adları kontrolün bir parçası olabilir; doğru adlandırma tek başına bütün yolculuğu kanıtlamaz.

Oturum kaynağı ile önemli işleme verilen kanal payı farklı kapsam taşır. Google ayar belgesi, raporlama modeli değişikliğinin olay kapsamlı trafik boyutlarına yansıdığını; kullanıcı ve oturum kapsamlı boyutların bundan etkilenmediğini açıklar. Bu yüzden bir raporda kanal payı değişirken başka bir raporda oturum kaynağı aynı kalabilir. Bunu hemen veri kaybı saymayın. İki raporun boyut adını, kapsamını ve ölçüsünü yan yana yazın. Birinde ziyaretin kaynağı, diğerinde satın almanın ilişkilendirilen payı anlatılıyorsa farklı sorulara bakıyorsunuzdur. Raporu aktarırken yalnız sütun başlığını kısaltmak yerine bu farkı koruyun.

Tarih aralığı ve değerlendirme penceresi neyi değiştirir?

Rapor tarih aralığı hangi sonuçları gördüğünüzü, yeniden inceleme penceresi ise önemli işlemden ne kadar gerideki temasların pay almaya uygun olduğunu belirler. Google ayar belgesi bu pencereyi ayrı bir seçenek olarak açıklar. Kendi mülkünüzdeki değeri kontrol edin; bütün işlemlerde aynı süre varmış gibi davranmayın. Model adı aynı olsa da uygun temas kümesi farklıysa dağılım değişebilir. Karşılaştırma notunda rapor dönemi, işlem türü, model ve pencere birlikte yer alsın. Böylece pazarlama ekibi ile sipariş kayıtlarını inceleyen kişi neden farklı kanal toplamları gördüğünü daha somut verilerle araştırabilir; yalnız rapor adlarını karşılaştırmak yetmez.

Dönüşüm hunisi adımların tamamlanmasını incelerken atıf modeli sonucun temaslara nasıl paylaştırıldığını inceler. KPI kartınızda hangi tür sonucu kullandığınızı yazın. Farklı reklam platformlarının kendilerine pay verdiği sonuçları mağazanın tekil sipariş sayısı gibi toplamayın. Aynı sipariş birden fazla raporun kendi kuralında bulunabilir. Önce gerçek sipariş kaydını tekilleştirin; ardından her raporun bu kayıtlarla ilişkisini kendi kapsamıyla inceleyin. Sonuçların farklılaşması tek başına belirli bir kanalın haksız pay aldığı kanıtı değildir. Kaynak, sayım ve zaman koşullarını bilmeden bütçe kararını yalnız bu fark üzerine kurmayın.

Kurgusal paylaştırma hesabı nasıl okunur?

Kurguda müşterinin uygun yolculuğu Organik Arama, ardından Ücretli Arama ve sonra satın alma olsun. Tek siparişin raporlanacak değeri 1.200 TL seçilsin. Ücretli ve organik son tıklamada son uygun kanal Ücretli Arama olduğu için 1.200 TL’nin %100’ü bu kanala gider; Organik Arama payı 0 TL’dir. Gerçek sipariş yine 1 adettir. Bu dağılım ilk temasın yaşanmadığını söylemez; seçilen kuralın sonucunu anlatır. Rapor değeri burada kurgusal tek tutardır; muhasebe cirosu, KDV veya net kâr hesabı yapılmaz. Hangi parasal alanı karşılaştırdığınız gerçek raporda ayrıca belirtilmelidir.

Kesirli payı anlatmak için ayrı, tamamen öğretici bir dağılım varsayalım: aynı 1.200 TL’nin %40’ı ilk kanala, %60’ı son kanala verilsin. 1.200 × 0,40 = 480 TL ve 1.200 × 0,60 = 720 TL eder; toplam yine 1.200 TL’dir. İşlem payları 0,4 ve 0,6 olarak yazılırsa toplam 1’dir. Bu yüzdeler Google’ın veriye dayalı modelinden alınmış değildir ve güncel bir sabit GA4 model seçeneği olarak sunulmaz. Amaç paylaştırmanın yeni sipariş üretmediğini göstermektir. Gerçek model sonucu, veri kapsamı ve işletmenin gerçekleşmiş sipariş kaydı ayrı okunmalıdır; dağıtılmış tutarları tekrar satışa eklemeyin.

05 · Örnek

Örnek: Tek siparişin rapor payı

Kurguda Organik Arama ardından Ücretli Arama teması ve 1.200 TL değerli tek satın alma vardır. Temaslar seçilen pencereye uygundur.

Son uygun kanalı Ücretli Arama olarak belirleyin.
Son tıklamada 1.200 × 1 = 1.200 TL, yani %100 payı son kanala verin.
Ayrı öğretici %40/%60 varsayımında 1.200 × 0,40 = 480 TL ve 1.200 × 0,60 = 720 TL bulun.
480 + 720 = 1.200 TL ve 0,4 + 0,6 = 1 işlem toplamını kontrol edin.

Sonuç

Paylaştırma değişse de tek sipariş ve toplam 1.200 TL korunur. %40/%60 varsayımı gerçek GA4 model çıktısı değildir.

06 · Fark

Atıf modeli (attribution) ile karıştırılan kavramlar

Atıf modeli (attribution) ≠ Oturum kaynağı

Oturumun geliş kaynağını anlatır; önemli işlemin temaslara dağıtılan payı farklı kapsamdır.

Atıf modeli (attribution) ≠ Dönüşüm hunisi

Adımlar arasında ilerlemeyi inceler; sonucun kanallara paylaştırılmasını belirlemez.

Atıf modeli (attribution) ≠ Gerçek sipariş

İşletmenin tekil işlem kaydıdır; kesirli kanal paylarının her biri ayrı sipariş değildir.

07 · Satıcı için

Satıcı ne yapmalı?

Önemli işlem veya satın alma tanımını belirleyin.
Gerçek kullanılan model ve uygun kanal kapsamını kaydedin.
Rapor dönemi ve yeniden inceleme penceresini not edin.
Olay, oturum ve kullanıcı boyutlarını ayırın.
Tekil sipariş toplamıyla dağıtılan payları ayrı kontrol edin.
Model veya ayar değişikliğini karşılaştırma notuna ekleyin.

08 · Devamı

İlgili rehberler

09 · Sık sorulanlar

Atıf modeli (attribution) hakkında sık sorulanlar

Atıf modeli nedir?

Atıf modeli (attribution), satın alma veya başka bir önemli işlemin raporlama payının müşteri yolculuğundaki temaslara nasıl dağıtılacağını belirleyen kural ya da algoritmadır.

Kesirli işlem payı yarım sipariş mi?

Hayır. Bir önemli işlemin rapor payının farklı temaslar arasında bölünmesidir; gerçek sipariş kaydı ayrı kalır.

GA4’te doğrusal model hâlâ var mı?

Google, ilk tıklama, doğrusal, zamana bağlı azalma ve konuma dayalı modellerin Kasım 2023’ten beri kullanılamadığını belirtir.

Model değişince oturum kaynağı değişir mi?

Google ayar belgesine göre raporlama modeli değişikliği olay kapsamlı trafik boyutlarına yansır; kullanıcı ve oturum kapsamlı boyutları etkilemez.

Örnekte %40/%60 gerçek Google sonucu mu?

Hayır. Kesirli payı anlatmak için kurulmuş öğretici varsayımdır; Google’ın veriye dayalı modelinde herkes için sabit paylaşım olarak kullanılmaz.