İnternetten aldığınız üründe cayma hakkını nasıl kullanırsınız?

Ticari veya mesleki olmayan amaçla yaptığınız, mesafeli sözleşme kapsamındaki alışverişte genel kural 14 günlük cayma hakkıdır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 3 ve 48/4 ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 9 uyarınca bu hakkı gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden kullanabilirsiniz. Ürünün arızalı olması gerekmez. Ancak sözleşmenin kapsamı ve Yönetmelik md. 15’teki istisnalar önemlidir. Yalnız internette ödeme yapılmış olmasıyla her sözleşmenin aynı hükümlere tabi olduğunu varsaymayın; satın aldığınız işlemin niteliğine bakın.

Önce sipariş kaydınızı, size verilen ön bilgilendirmeyi ve teslim bilgisini bulun. Hangi satıcıdan ne aldığınızı, sözleşmenin ne zaman kurulduğunu ve ürünün size ne zaman teslim edildiğini ayrı yazın. Yönetmelik md. 11/4, cayma hakkının kullanıldığını ispat yükünü tüketiciye verir. Bu nedenle bildirimin içeriğini ve gönderildiği tarihi gösterebilen kayıt hazırlamak önemlidir. Satıcının yükümlülüklerinin ayrıntısı için Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği rehberine bakabilirsiniz. Bu sayfadaki adımlar sizin, yani alışveriş yapan tüketicinin bildirim ve geri gönderme sürecini açıklar.

Yönetmelik md. 9/2’ye göre mal satışında süre, ürünü sizin veya belirlediğiniz üçüncü kişinin teslim aldığı gün başlar. Hizmette ise sözleşmenin kurulduğu gün esas alınır. Mal satıcıdan kargoya verildiğinde size teslim edilmiş sayılmaz; md. 9/4 bu ayrımı açıkça yapar. Ayrıca mal henüz teslim edilmeden, sözleşmenin kurulması ile teslim arasındaki dönemde de cayabilirsiniz. Kargo çıkışını, sipariş tarihini ve size teslimi aynı olay diye kaydetmeyin. Başlangıcı yanlış seçmek elinizdeki süreyi hatalı değerlendirmenize yol açabilir.

Tek siparişinizdeki mallar ayrı ayrı teslim edildiyse md. 9/3-a son malın teslimini esas alır. Birden fazla parçalı malda son parça; belirli süre boyunca düzenli teslim yapılan sözleşmede ilk malın teslimi dikkate alınır. Bu özel kuralları farklı günlerde verdiğiniz bütün siparişleri tek siparişmiş gibi birleştirmek için kullanmayın. Örnek olarak aynı siparişin iki paketi farklı günlerde geldiyse her paketin teslim kaydını saklayın ve son malın hangisi olduğunu belirleyin. Kargo hareketindeki ara depo teslimiyle tüketiciye teslimi ayırın.

Sponsorlu

Yönetmelik md. 11/1’e göre süre dolmadan yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla satıcıya, sağlayıcıya ya da aracı hizmet sağlayıcıya açık cayma bildirimi yöneltmeniz yeterlidir. Md. 4’te kalıcı veri saklayıcısı; bilginin kaydedilip değiştirilmeden kopyalanabilmesini ve aynı bilgiye yeniden ulaşılmasını sağlayan araç/ortam olarak tanımlanır; e-posta ve kısa mesaj da örnekler arasındadır. Kendi dosyanızda gönderdiğiniz metni, muhatabı, tarihi ve varsa sistem teyidini birlikte tutun. Yalnız telefonla görüştüğünüze dayanmak yerine cayma kararınızı kayıt oluşturacak şekilde iletin.

Md. 11/2 uyarınca yönetmelik ekindeki formu kullanabilirsiniz; cayma kararınızı açıkça bildiren başka bir beyan da geçerlidir. Bu yüzden yalnız belirli bir formun doldurulması hakkın tek yolu değildir. Mesajınızda siparişi ve caydığınız mal/hizmeti tanımlayın; kararınızı açık yazın. İnternet sitesi bu imkânı sunuyorsa talebin ulaştığına ilişkin teyidin derhal iletilmesi gerekir. Platform üzerinden kurulan sözleşmede md. 11/5, cayma beyanı için gerekli sistem ve teyit yükümlülüğünü düzenler. Size ait teyit numarasını veya kaydını indirin.

Gönderdiğiniz mesajın anlamını kontrol edin: Ürünün rengini değiştirebilir miyim sorusu, tek başına sözleşmeden caydığınızı açıkça anlatmayabilir. Örneğin Aşağıda belirttiğim sipariş konusu ürüne ilişkin mesafeli sözleşmeden cayma hakkımı kullanıyorum ifadesi kararınızı doğrudan gösterir. Bu cümle zorunlu hukuk kalıbı değildir; md. 11/2’deki açık beyan ilkesine uygun örnektir. Birden çok ürünlü siparişte hangi kalemleri kastettiğinizi yazmak belirsizliği azaltır. Bildirim göndermeden önce sipariş numarası ve ürün adını kontrol edin; başkasının örneğindeki bilgileri bırakmayın.

Aşağıdaki örnek, Yönetmelik md. 11/2 kapsamında açık cayma beyanı hazırlamanız içindir; yönetmeliğin resmî ek formunun birebir kopyası değildir. Köşeli alanları kendi alışverişinizle doldurun. Mal henüz gelmediyse teslim tarihi yerine henüz teslim edilmedi yazın. Hizmet aldıysanız mal/teslim bölümlerini hizmet ve sözleşme tarihiyle uyarlayın; hizmetin md. 15 kapsamındaki istisna koşullarını ayrıca kontrol edin. Metni gönderdiğiniz kanalın kaydını saklayın.

Taslak metin. Boş bırakılan alanları doldurun, işletmenize göre uyarlayın ve kullanmadan önce bir avukata kontrol ettirin.

Sponsorlu

Güncel Yönetmelik md. 13/1’e göre satıcı veya sağlayıcı malı kendisi geri almayı teklif etmedikçe, cayma bildiriminizi yönelttiğiniz tarihten itibaren 14 gün içinde geri göndermelisiniz. Bazı eski anlatımlardaki 10 gün güncel süre değildir. Bildirim için tanınan 14 gün ile bildirimden sonraki geri gönderme için tanınan 14 gün ayrı aşamalardır. Önce cayma beyanınızı kayda alın; geri gönderme tarihini de ayrıca izleyin. Satıcıdan cevap beklerken kendi gönderim yükümlülüğünüzü ve süreyi gözden kaçırmayın.

İade taşıyıcısını ön bilgilendirmeden kontrol edin. Md. 12/5 uyarınca belirtilen taşıyıcıyla gönderimde tüketici iade masrafından sorumlu tutulamaz; satıcı taşıyıcı belirtmemişse de iade masrafı talep edilemez. Belirtilen taşıyıcının bulunduğunuz yerde şubesi yoksa satıcı ek masrafsız alınmasını sağlamalıdır. İade kargo ücretini kim öder? rehberi bu durumları ayrıntılandırır. Gönderdiğiniz paketin teslim belgesini ve takip bilgisini saklayın. Hazırlık amacıyla ürün ve paket içeriğinin kaydını tutmak, ne gönderdiğinizi daha sonra açıklamanıza yardımcı olabilir.

Yönetmelik md. 12/1’de mal tesliminden sonraki caymada geri ödeme süresi, ürünün ön bilgilendirmede belirtilen iade taşıyıcısına verildiği tarihten başlayan 14 gündür. Farklı taşıyıcıyla gönderdiyseniz başlangıç ürünün satıcıya ulaştığı tarihtir. Teslimden önce caymada md. 12/2, hizmet sözleşmesinde md. 12/3 bildirimin ilgili tarafa ulaşmasını esas alır. Dolayısıyla her olayda bildirimin gönderildiği günü bütün ödemelerin başlangıcı saymayın. İade parası ne zaman yatar? rehberinde bedel ve başlangıç ayrımını inceleyebilirsiniz.

Md. 12/4 geri ödemelerin satın alırken kullanılan ödeme aracına uygun, ek masraf veya yükümlülük getirmeden ve tek seferde yapılmasını düzenler. Madde 12/1–3 kapsamında varsa teslimat masrafları da iade hesabına girer. Örnek olarak ürün için 800 TL ve ilk teslimat için 40 TL ödediğiniz, bu tutarların tamamının cayma kapsamındaki ödemeler olduğu durumda toplam 840 TL’yi dosyanızda gösterin. Bu örnek kişisel bir alacak hesabı değildir; gerçek ödemelerinizi ve uygulanabilir kapsamı belge üzerinden belirleyin. Farklı iade taşıyıcısının masrafını otomatik olarak bu tutara eklemeyin.

Yönetmelik md. 15’te kişiye özel hazırlanan mallar, çabuk bozulan ürünler ve koşullarıyla bazı hijyen/dijital içerik sözleşmeleri gibi istisnalar vardır. Her ambalaj açılışını genel cayma kaybı saymayın; ilgili bendin koşulunu inceleyin. Cayma hakkı olmayan ürünler alıcı açısından, cayma hakkı istisnaları satıcı yükümlülüğü açısından konuyu açıklar. Md. 13/2, işleyişine, teknik özelliklerine ve talimatlarına uygun kullanımda meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan tüketiciyi sorumlu tutmaz. Bu hükmü ürüne verilen her zarar için sınırsız sorumsuzluk gibi yorumlamayın.

Cayma hakkında gerektiği gibi bilgilendirilmediyseniz md. 10 gereği normal 14 günlük süreyle bağlı olmazsınız; hak, normal cayma süresinin bittiği tarihten itibaren her durumda bir yıl sonra sona erer. Bu bir yıllık dönemde gereği gibi bilgilendirme yapılırsa yeni 14 gün bilgilendirme gününden işler. Ön bilgilendirmenin yapıldığını ispat yükü satıcı/sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıdadır. Size verilen belgeyi bu nedenle saklayın. Ön bilgilendirme içeriğiyle, kendi cayma bildiriminizi yaptığınızı ispat eden kaydı birbirine karıştırmayın; bunlar farklı konulardır.

1. Sipariş, sözleşme, ön bilgilendirme ve teslim kayıtlarını bulun; istisna kapsamını kontrol edin.
2. Malda teslimi, hizmette sözleşmenin kurulmasını esas alarak 14 günlük bildirim süresini belirleyin; mal gelmeden de cayabileceğinizi dikkate alın.
3. Kararınızı süre dolmadan yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla açıkça iletin; gönderim ve teyit kaydını saklayın.
4. Satıcı malı kendisi geri almayı teklif etmediyse bildirimden itibaren 14 günde geri gönderin; taşıyıcı bilgisi ve teslim belgesini koruyun.
5. Geri ödemeyi md. 12’deki doğru başlangıç ve bedelle izleyin; sorun varsa satıcıya/platforma tarihli kayıtlarla yazılı talep iletin.

• Hangi ürünlerde cayma hakkı yok, hangi koşullar aranır?
• İade kargo ücretini kim öder, hangi durumda masraf alınamaz?
• İade parası ne zaman yatar, 14 gün hangi tarihten başlar?