C2C nedir?
Consumer to Consumer · tüketiciden tüketiciye
C2C, tüketicilerin çevrimiçi platform veya siteler üzerinden birbirlerine ürün ya da hizmet sunduğu tüketiciden tüketiciye ticaret modelidir. İşlemin tarafları, ürünün durumu ve platformun hizmet koşulları ayrı kontrol edilir.
Tanım
C2C, tüketicilerin çevrimiçi platform veya siteler üzerinden birbirlerine ürün ya da hizmet sunduğu tüketiciden tüketiciye ticaret modelidir.
Bir bakışta
C2C’de işlemin tarafları kimdir?
Ticaret Bakanlığının E-Ticaret Akademisi, C2C’yi tüketicilerin çevrimiçi ortamlarda bir araya gelerek ürün veya hizmetlerini sergileyip alıp satması olarak açıklar. Kendi kullandığı bir eşyayı başka kişiye sunan birey bu modelin yaygın örneğidir. Platform ilanı yayımlama, mesajlaşma veya işlem takibi gibi hizmetler sağlayabilir. Ancak ürünün satıcısıyla platformun rolünü aynı kabul etmeyin. İlanda ürünü kimin sunduğunu, bedelin kime ait olduğunu ve platformun hangi hizmeti verdiğini okuyun. Platformda hem işletmeler hem bireyler bulunabilir. Sitenin genel olarak ikinci el platformu diye tanınması her ilandaki satıcının özel kişi olduğunu göstermez. Her işlemde tarafın gerçek niteliğini belirleyin.
B2C işletmeden tüketiciye satışı anlatır. C2C ise tüketicilerin birbirleriyle yaptığı alışveriş modelidir. İkinci el e-ticaret ürünün daha önceki kullanım veya satış durumuna odaklanır; satıcının işletme mi özel kişi mi olduğunu tek başına belirlemez. Bir işletme de ikinci el ürün satabilir. Benzer şekilde tüketicinin elindeki kullanılmamış bir ürünü satması C2C örneği olabilir. Bu yüzden yeni veya kullanılmış ayrımıyla ticari satıcı veya özel kişi ayrımını ayrı kaydedin. İlandaki rozet, kullanıcı adı ya da hesabın açılış biçimi yerine satışın gerçek kapsamını inceleyin. Model adı üzerinden bütün hak ve yükümlülükleri belirlemeyin.
Türkiye’de tüketici işlemi ayrımı neden önemlidir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 3, satıcıyı ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan kişi üzerinden tanımlar. Aynı maddede tüketici işlemi, ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden tarafla tüketici arasında kurulan işlem olarak açıklanır. Ticari veya mesleki amaç taşımayan özel kişiler arasındaki satışa, yalnız internetten yapıldı diye bütün tüketici işlemi kuralları uygulanmış sayılmaz. Buna karşılık hesabın bireysel görünmesi de gerçek ticari faaliyeti özel kişiler arasındaki satışa dönüştürmez. Düzenli satış yapan kişinin kendi faaliyetini ve yükümlülüklerini gerçek koşullarıyla değerlendirmesi gerekir. Vergi ve belge durumunu da yalnız platformdaki hesap adıyla belirlemeyin; kendi faaliyetinize uygun resmî bilgiyi kontrol edin.
6502 sayılı Kanun md. 48’deki mesafeli sözleşme ve 14 gün cayma çerçevesini tarafların niteliğini belirlemeden her C2C ilanına aynen uygulamayın. Platformun kendi sözleşmesinde tanıdığı iade veya uyuşmazlık başvurusu ayrı koşullar taşıyabilir. Ürünün özel kişiler arasında satılması da alıcının hiçbir hakkı olmadığı sonucunu doğurmaz. Türk Borçlar Kanunu md. 219, satıcının bildirdiği niteliklerin bulunmaması ve ayıplara ilişkin sorumluluğu düzenler. Somut satışta ilgili hükümler ve koşullar birlikte incelenir. Ürün satışından ayrı olarak platformdan alınan hizmetin taraflarını ve sözleşmesini de okuyun. İlanın kaldırılması, ürün iadesi ve hizmet ücretinin iadesi gibi talepleri tek işlem sanmadan kaydedin.
İlan, teslim ve başvuru kaydı nasıl hazırlanır?
Ürünün gerçek durumunu açıkça anlatın. Model, ölçü, eksik parça, kullanım izi ve bilinen arıza gibi alıcının kararını etkileyen bilgileri yazın. Ürün fotoğrafı mevcut eşyayı göstermeli; yalnız başka bir ürüne ait tanıtım görseliyle durum anlatmaya çalışmayın. Çizik veya eksik parçanın görünmesini sağlayın. Pakete dahil olmayan aksesuarı satışa dahilmiş gibi göstermeyin. Ürünün çalışmasıyla kozmetik durumunu ayrı açıklayın. Alıcı soru sorduğunda verdiğiniz cevabın ilanla tutarlı olduğunu kontrol edin. Satış öncesi açıklama, tarafların kararlaştırdığı bedel ve teslim kapsamını işlem kaydında saklayın. Sonradan farklı anlatılan bir özellik için hangi bilgiye dayanıldığını bulabilmek önemlidir.
Gönderilecek ürünle satışa konu eşyanın aynı olduğunu paketleme öncesinde karşılaştırın. Taşıma giderinin kime ait olduğunu ve teslimin nasıl yapılacağını önceden kararlaştırın. Kargo maliyeti hesabında gerçek paket özellikleriyle ilgili koşulları kullanın; başka ilanın tutarını aynen kopyalamayın. Platformun teslim teyidi, itiraz ve iade sürecini kendi güncel metninden okuyun. Süreyi başka platformdan öğrendiğiniz değerle doldurmayın. Sorun çıktığında ürünün durumu, teslim kaydı ve görüşmeler üzerinden anlaşmazlığın konusunu belirleyin. İşlem tamamlandı bilgisinin hangi aşamayı ifade ettiğini öğrenin. Paket taşımaya verilmişken alıcıya ulaşmış gibi onaylamayın; iptal veya iade sonucunun hangi kayda işlendiğini kontrol edin.
Özgün örnek: satış bedeli ile elde kalan tutar
Tamamı kurgusal bir C2C işleminde eşyanın satış bedeli 1.500 TL olsun. Yalnız bu hesap için satıcının ödediği hizmet kesintisi satış bedelinin %8’i, taşıma gideri 90 TL ve paketleme gideri 30 TL varsayılsın. Komisyon benzeri hizmet kesintisi 1.500 × 8 / 100 = 120 TL olur. Seçilen toplam kesinti ve gider 120 + 90 + 30 = 240 TL’dir. Satış bedelinden bu kalemler çıkarıldığında 1.260 TL kalır. Bu bir platformun güncel tarifesi değildir. İlan fiyatı ile işlemden kalan tutarın neden farklı olabileceğini gösteren hesap örneğidir.
Seçilen giderlerin satış bedeline oranı 240 / 1.500 × 100 = %16; kalan tutarın payı 1.260 / 1.500 × 100 = %84 olur. Eşyanın geçmiş alış bedeli, değer kaybı, vergi durumu ve diğer kalemler bu hesaba dahil edilmemiştir. Dolayısıyla 1.260 TL’yi otomatik kâr diye adlandırmayın. Taşıma bedeli alıcıya aitse veya hizmet ücreti başka esasla hesaplanıyorsa senaryoyu değiştirin. İade halinde hangi kalemin geri verileceğini de bu örnekten çıkarmayın; sözleşme ve geçerli kurallar belirleyicidir. Sonuçta ürün bedelini, platform hizmetini, taşımayı ve paketlemeyi ayrı satırlarda tutun. Böylece itiraz veya iade olduğunda hangi tutarın tartışıldığını açıkça görebilirsiniz.
Örnek: Kurgusal satışın seçilen giderlerini ayırma
Kurguda satış bedeli 1.500 TL ve satıcıya ait hizmet kesintisi %8’dir. Taşıma 90 TL, paketleme 30 TL varsayılır.
- 1.500 TL × 8 / 100 = 120 TL hizmet kesintisini hesaplayın.
- 120 TL + 90 TL + 30 TL = 240 TL seçilen toplamı bulun.
- 1.500 TL − 240 TL = 1.260 TL kalan tutarı hesaplayın.
- 240 / 1.500 × 100 = %16 gider payını bulun.
- 1.260 / 1.500 × 100 = %84 kalan payını kaydedin.
Seçilen giderler sonrası 1.260 TL kalır; bu tutar geçmiş alış bedeli, vergi ve diğer giderler dahil edilmiş kâr hesabı değildir.
C2C ile karıştırılan kavramlar
İşletmeden tüketiciye satışı anlatır; C2C tüketicilerin birbirleriyle yaptığı ticaret modelidir.
Ürünün durumuna odaklanır; satıcının işletme veya özel kişi olduğunu tek başına belirlemez.
Ürün satışıyla aynı sözleşme olmayabilir; sağlayan taraf ve koşullar ayrıca okunur.
Satıcı ne yapmalı?
- Satışın gerçek taraflarını ve ticari veya mesleki kapsamını belirleyin.
- Eşyanın güncel durumunu ve bilinen eksikleri açıkça yazın.
- Gerçek ürün fotoğrafları ve dahil parçaları kaydedin.
- Bedel, hizmet kesintisi ve taşıma sorumluluğunu önceden kontrol edin.
- İlan, görüşme ve teslim kayıtlarını düzenli tutun.
- İade veya itirazda ürün satışıyla platform hizmetinin koşullarını ayırın.