Yurt dışına gönderilemeyen ürünler ve izin gerektirenler

Bir ürün Türkiye’den ihraç edilebilirken seçtiğiniz posta hizmetinde kabul edilmeyebilir. Taşıyıcı ürünü kabul etse de alıcı ülke ithalat izni veya başka bir belge isteyebilir. Bu nedenle ürün dosyanızda Türkiye çıkışı, taşıma ve varış ülkesi için ayrı sonuç kaydedin. Ürün adı yerine ticari tanımını, bileşimini, kullanım amacını ve varsa teknik özelliklerini yazın. Örneğin pil içeren oyuncakla ayrı satılan yedek pilin taşıma bilgileri aynı değildir. Kontrolü müşteri ödeme yaptıktan sonraya bırakmayın.

95/7623 sayılı İhracat Rejimi Kararı md. 4, yasaklar ve ilgili sınırlamalar dışındaki ihracat serbestisini düzenler. Kararın md. 3’ü izin, kayıt ve sınırlama tedbirlerinin dayanağını oluşturur. İhracı Yasak ve Ön İzne Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ (İhracat 96/31) md. 1 ile Ek 1 ve Ek 2 temel kontrol listeleridir. İhracı kayda bağlı olmak, ihracı yasak olmakla aynı işlem değildir. Geçici veya ürüne özgü sonraki düzenlemeleri de Ticaret Bakanlığının güncel ihracat mevzuatından kontrol edin.

Bu üç kontrol birbirinin yerine geçmez. Liste örnekleri bütün ülke ve ürünler için eksiksiz yasak listesi değildir.

İhracat 96/31 Ek 1’de kültür ve tabiat varlıkları, Hint keneviri, tütün tohumu ve fidesi, belirli av ve yaban hayvanları, doğadan toplanan doğal çiçek soğanları ve salep gibi kalemler bulunur. Hayvanlar satırındaki ön izne bağlı tür istisnası ve fidanlardaki çeşit/sertifika koşulu korunmalıdır. Aynı ticari adla satılan bütün ürünleri tek sonuçta toplamayın. İçerik, tür veya üretim biçimi belirsizse tedarikçiden belge isteyin ve sınıflandırmayı tamamlamadan satış ülkesini açmayın.

• Ceviz, dut, kiraz, armut, erik, porsuk, dişbudak, karaağaç ve ıhlamur için listede kütük, tomruk, kereste, kalas ve taslak biçimleri sayılır. Bu satırı bütün bitmiş ahşap eşyalara genişletmeyin.
• Doğal çiçek soğanı satırında doğadan toplama ölçütü vardır. Yetiştirilmiş materyalin tür, kota, izin ve bitki sağlığı koşullarını kendi dosyası üzerinden inceleyin.
• Salep satırı toz, tablet ve her türlü formu kapsar. Ürünü farklı paket veya ticari adla tanımlamak kapsam kontrolünü kaldırmaz.
• Zeytin ve incir fidanlarında tescil, Millî Çeşit Listesi ve yurt içi sertifikalandırmaya bağlı istisnalar bulunur. Sertifikalı zeytin fidanı ayrıca Ek 2 ön izin listesinde yer alır.

Tebliğ md. 1/A, Ticaret Bakanlığına gerekli muafiyet ve istisnaları tanımlama, özel ve zorunlu durumları inceleyerek izin verme yetkisi tanır. Satıcı bu yetkiye dayanarak kendiliğinden istisna oluşturamaz. Özel durumunuz varsa ilgili birimden işleminize uygulanabilir yazılı sonucu alın. Ürün açıklamasındaki “hediyelik”, “numune” veya “koleksiyonluk” ifadesini izin belgesi yerine kullanmayın. Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) için sınıflandırma rehberinden sınıflandırma hazırlığını yapın; ürünün gerçek niteliğini de dosyada gösterin.

İhracat 96/31 Ek 2; kontrol kapsamındaki askerî araç, silah ve mühimmat, belirli uyuşturucu/psikotrop maddeler, Basel Sözleşmesi kapsamındaki mallar, tohumluklar, veteriner ilaçları ve başka özel kalemler için ön izin başlıkları içerir. Bunlar için yalnız ticari fatura düzenlemek yeterli hazırlık değildir. Ürünün listedeki tanıma girip girmediğini, yetkili kurumun güncel adını, izin kapsamındaki ürün/miktarı ve izin belgesinin kullanılacağı işlemi belirleyin. Eski konsolide metindeki kurum adını güncel başvuru adresi sanmayın.

Örneğin Ek 2’de doğa mantarı satırının kapsamı yalnız Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelere ihracat olarak belirtilir; bu ayrıntıyı bütün ülkelere genişletmeyin. Tohumluk, yem veya veteriner ilacı dosyasında ilgili tarım mevzuatını ve teknik belgeyi ürün bazında tamamlayın. Taşıyıcıdan izinli ürünün hangi beyan yolunda kabul edildiğini öğrenin. ETGB/BGB rehberindeki basitleştirilmiş yol, ürüne bağlı izin şartlarının yerine geçmez. İzinli ürünle izinsiz ürünü aynı siparişte belgesiz sevk etmeyin.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıklarının yurt dışına çıkarılamayacağını açıklar. Bakanlık açıklamasına göre müze müdürlüklerinden tescil dışı olduğuna dair belge alınan objeler, bu belgenin ibrazıyla yurt dışına çıkarılabilir. Eski para, obje veya miras kalan eşyanın durumuna satış ilanındaki yaş tahminiyle karar vermeyin; gerektiğinde müze müdürlüğüne inceleme için başvurun.

Dosyada objenin fotoğraflarını, ölçülerini, malzemesini, elde edilme bilgilerini ve varsa müze belgesini aynı ürün koduna bağlayın. İncelemeye konu eşya ile müşteriye gönderilecek eşyanın aynı olduğunu gösterecek kayıt tutun. Bir objenin tescil dışı sonucu, depodaki bütün benzer objeler için toplu izin gibi kullanılmamalıdır. Menşe belgesi rehberindeki A.TR veya EUR.1 gibi ticari belgeleri de kültür varlığına ilişkin inceleme belgesiyle karıştırmayın; belgeyi düzenlenme amacıyla kullanın.

İnsan kullanımına yönelik ilaçla veteriner ilacını aynı izin satırı altında toplamayın. Ecza Ticarethaneleri ve Ecza Ticarethanelerinde Bulundurulan Ürünler Hakkında Yönetmelik Ek Madde 1, ecza ticarethanesi dışında yapılacak ihracatın belirli üretici/ruhsat sahibi ve yetkilendirilmiş firma koşullarını düzenler. 1 Haziran 2023 değişikliğiyle eklenen hükümde yurt içi üretici veya kendi adına ruhsatlı beşerî tıbbi ürünü bulunan firmaların kendi ürünlerini kendileri ya da yetki verdikleri firmalar aracılığıyla, yetkili ürünler kapsamında ihraç edebilmesi açıklanır.

Aynı hüküm, firmaların ruhsat sahibi olmadıkları ancak yurt içinde ürettirdikleri ürünleri kendi ticari markalarıyla ihracını da düzenler. Bir ürünü eczaneden satın almış olmak bu işletme ve ürün koşullarını sağladığınızın kanıtı değildir. İlaç siparişini kabul etmeden Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu (TİTCK) ve ilgili sağlık müdürlüğünden kendi faaliyetinizin belge/izin yolunu öğrenin. Kontrole tabi maddeleri ve veteriner ilaçlarını kendi mevzuatıyla inceleyin; alıcı ülkenin ticari ilaç ithalat koşullarını da dosyaya ekleyin.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliğinin (IATA) 2026 kılavuzunda tek başına lityum iyon pil UN 3480, cihazla paketlenen veya cihaz içindeki lityum iyon pil UN 3481 olarak ayrılır. Powerbank, cihaz içinde pil sayılmaz. UN 3480 ve tek başına lityum metal pil UN 3090 için yolcu uçağında kargo yasağı temel kuraldır; özel devlet onayı hükümleri ayrı değerlendirilir. Bu, bütün pilli ürünlerin her taşıma yöntemiyle ihracının yasak olduğu şeklinde genişletilmez.

IATA kılavuzunun 2026 PI 966 koşullarında cihazla paketlenen lityum iyon pil için şarj sınırlaması vardır; Section II’de 2,7 Wh üzerindeki hücre/piller için en çok %30 şarj esastır, aşımda özel onaylı yol gerekir. Cihaz içindeki PI 967 pili için düşük şarj aynı biçimde zorunlu tutulmaz, tavsiye edilir. Üreticiden pil kimyası, Wh, adet ve uygun UN 38.3 test bilgilerini alın; taşıyıcıya paketleme biçimini bildirin. Bu özet, tam tehlikeli madde talimatı yerine kullanılamaz.

ABD Federal Havacılık İdaresinin (FAA) kargo güvenliği açıklamaları, pillerin uygun hazırlanması, paketlenmesi ve tehlikenin bildirilmesi sorumluluğunu vurgular. Hasarlı, kusurlu veya tehlikeli geri çağrılmış pili normal sağlam ürün gibi hava kargosuna hazırlamayın. Müşteri iadesinde de önce pilin durumunu öğrenin. Şişme, ısınma veya fiziksel hasar bildirildiyse taşıyıcının tehlikeli madde birimiyle uygun yolu belirleyin. Yolcu el bagajı kurallarını ticari posta paketinin kabul şartı olarak kullanmayın.

FAA’nın tehlikeli madde açıklamalarında yanıcı sıvı, basınçlı gaz/aerosol ve kimyasal tehlikeler ayrı değerlendirilir. “Kozmetik” veya “ev bakım ürünü” ticari adı, taşımadaki tehlike sınıfını tek başına açıklamaz. Üreticiden güncel güvenlik bilgi formunu ve taşıma bilgilerini isteyin; içeriği, ambalaj hacmini ve paket başına miktarı taşıyıcıya bildirin. Her sıvıyı hukuken ihracı yasak saymayın; yanıcılık, basınç ve taşıma hizmetinin kabul koşullarını gerçek ürün üzerinden kontrol edin.

PTT’nin yurt dışı yasak maddeler sayfası, Dünya Posta Birliği kararları yanında ülkelere göre yasak ve kısıtlamaların kontrolünü ister ve ülke dosyaları sunar. Ülke dosyasını göndereceğiniz hizmetin güncel kabul bilgisiyle birlikte okuyun. Paket ölçüsünü desi hesabında hazırlayabilirsiniz; uygun ölçü tehlikeli madde kabulünü sağlamaz. Ürün beyanını yalnız “aksesuar” veya “hediye” gibi belirsiz bir ifadeyle bırakmayın. İhracat faturasındaki ürün tanımıyla taşıma beyanını uyumlu hazırlayın.

1. Ürün bazında ticari tanım, GTİP, bileşim, tür, kullanım amacı ve teknik özellikleri kaydedin.
2. Türkiye’de ihracat yasağı/ön izin/kayıt kontrolünü güncel resmî metinle tamamlayın. Gereken belgeyi ilgili kuruma doğrulatın.
3. Varış ülkesinin ticari ithalat ve ürün güvenliği koşullarını resmî gümrük/ürün otoritesinden kontrol edin; ithalatçının kim olduğunu belirleyin.
4. Taşıyıcıya gerçek içeriği, pil/sıvı durumunu, miktarı ve güzergâhı vererek hizmete özel kabul şartını alın.
5. İzin, ürün belgesi, fatura ve paket bilgisini siparişle eşleştirin. Özel ambalaj, etiket ve belge koşullarını hazırlayın.
6. Uygun gönderim yolu oluşmayan ürün/ülke eşleşmesini satışa kapatın. Ret, bekleme ve dönüş riskinin masrafını önceden hesaplayın.

İade planını çıkış planıyla birlikte kurun. Yurt dışı iade rehberindeki geri taşıma, ilk ihracatla bağlantı ve vergi kayıtları, gönderimin geri çevrilmesi halinde de hazırlık sağlar. Özellikle pilli üründe ilk çıkışta sağlam olan ürün dönüşte hasarlı olabilir; aynı taşıma yolunun geçerli olduğunu varsaymayın. Ülke veya taşıyıcı kuralı değiştiğinde satış sayfasındaki teslimat kapsamını güncelleyin; hangi tarihte hangi kaynak ve teyitle karar verdiğinizi dosyada saklayın.

• AB’ye satışta IOSS ve OSS nasıl kullanılır?
• E-ihracat desteklerine nasıl başvurulur?
• ETGB nedir, mikro ihracat nasıl yapılır?
• GTİP kodu resmî tarife cetvelinden nasıl bulunur?
• İhracat faturası nasıl düzenlenir?
• A.TR, EUR.1 ve tedarikçi beyanı hangi satışta gerekir?
• Yurt dışı iade: geri gelen eşya, KDV ve kargo süreci