Bitki çayı satmak için gerekenler
Demlenerek içilen gıda çayı ile tıbbi bitki çayı farklı ürünlerdir. Normal gıda çayında işletme kaydı, güvenilir bileşen ve doğru etiket gerekir; takviye ürün onayı aranmaz. Kendi karışımınızı paketliyorsanız formülü, hazırlama bilgisini ve reklam metnini birlikte kontrol edin.
Bu rehber Takviye edici gıda ve sağlık ürünü satmak için gerekenler rehberinin bir parçasıdır; sektörün genel kuralları orada.
Kısa cevap
- Tarım ve Orman Bakanlığı, çayı takviye edici gıda olarak değerlendirmez. Normal gıda çayını yalnız saşe veya kutuda sunulduğu için takviye saymayın; yoğunlaştırılmış ekstrakt/damla gibi farklı ürünün sınıflandırmasını ayrıca belirleyin.
- Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik md. 5–6 kapsamında üretim/paketleme ile perakende faaliyetlerinize uygun işletme kaydını alın. Karışım hazırlama ve yeniden paketlemeyi yalnız kapalı ürün alıp satmakla aynı faaliyet kabul etmeyin.
- Türk Gıda Kodeksi etiketleme kurallarına göre gerçek bileşimi ve kullanım bilgisini verin. 10 Mart 2026 revizyonlu Kılavuz md. 27.4 hazırlama yönteminin açık yazılmasını ister; yeni hükümlere uyum tarihi md. 46’da 31 Aralık 2026’dır.
- Gıda çayını hastalığı tedavi eden ürün gibi tanıtmayın. Sağlık beyanı kullanılacaksa Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu (TİTCK) kılavuzundaki izin verilen beyanı ve koşullarını karşılayın; örneğin belirli sürede belirli kilo kaybı vaat edilemez.
- 2 Temmuz 2026 tarihli Tıbbi Bitki Çayları Hakkında Yönetmelik gıda bitki/meyve çayını kapsam dışında tutar. Kapsamdaki tıbbi çay ise ruhsat/satış izni ve yalnız eczane kanalı gerektirir; bunu normal pazaryeri gıda ilanına dönüştürmeyin.
Gereken kayıt, izin ve belgeler
6 kalem| Kayıt / belge | Kim için | Ne, nasıl | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Gıda çayı, takviye ve tıbbi ürün ayrımı | Ürün seçen satıcı ve kendi karışımını hazırlayan işletme | Bakanlığın açıklaması çayı takviye edici gıda saymaz. Demlenerek tüketilen normal gıda çayının dosyasını takviye onayı üzerinden kurmayın. Ekstraktın formu, kullanım amacı ve sunumu farklıysa ürünün durumunu yetkili mercie belirletin; [takviye sektör rehberindeki](/sektor/saglik-supplement/) ürün onayını her bitki çayına taşımayın. | Tarım ve Orman Bakanlığı, Güvenilir Gıda / Takviye Edici Gıda ↗ |
| Faaliyete uygun gıda işletmesi kaydı | Çay karıştıran/paketleyen üretici, depo ve perakendeci | Normal bitkisel çay faaliyeti için yetkili il/ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne başvurun. Yönetmelik md. 6 üreticide Ek-3, depo/perakendede Ek-2 başvuru dosyasını ayırır; kayıt belirli adres ve faaliyet için geçerlidir. Evde düzenli ticari karışım hazırlamayı kişisel tüketim istisnası gibi kullanmayın. | Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik md. 2,5–6 ↗ |
| Karışım reçetesi ve hijyen kontrol dosyası | Bitkileri işleyen, karıştıran ve paketleyen gıda işletmecisi | Bitkinin doğru türünü, kullanılan kısmını, tedarik kaynağını ve karışım oranını üretim dosyasında belirleyin. Gıda Hijyeni Yönetmeliği md. 5,7 ve 22 kapsamında faaliyetinize uygun tehlike analizi, bulaşma önlemleri ve gerekli kontrol/analizleri kurun. Her bitki veya ekstraktı sırf doğal olduğu için gıdada serbest kabul etmeyin; somut bileşen uygunluğunu Müdürlüğe teyit ettirin. | Gıda Hijyeni Yönetmeliği md. 5,7,22 ↗ |
| Etiket ve internet satış bilgisi | Ürünü kendi adıyla sunan işletmeci ve çevrim içi satıcı | Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği md. 9,15,17–18 uyarınca uygulanabilir zorunlu bilgileri Türkçe verin. Mesafeli satışta tarih bilgisi istisnası saklı olarak zorunlu bilgiler satın alma tamamlanmadan hazır bulunur; teslimde tümü bulunur. Kılavuz md. 27.4’e göre demleme/kaynatma gibi hazırlama yöntemini anlaşılır yazın. | TGK Gıda Etiketleme Yönetmeliği md. 9,15,17–18; 2026 Kılavuz md. 27.4 ↗ |
| Sağlık beyanının koşul ve kanıt kontrolü | Çayın etiketini, ürün sayfasını veya reklamını hazırlayan işletme | Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelik md. 5 ve güncel md. 10 uygulanır. İlgili kılavuz ekindeki beyan ancak ürünün koşulları karşılamasıyla kullanılabilir; eklerde olmayan sağlık beyanı kullanılamaz. Bir bitkinin araştırmada geçen etkisini doğrudan bütün çay karışımına yazmayın; belge ve tüketim koşulunu doğrulayın. | Sağlık Beyanı Yönetmeliği md. 5,10; 23 Ağustos 2023 değişikliği md. 1 ↗ |
| Tıbbi çay için ayrı ruhsat ve satış kanalı | Normal gıda dışında tıbbi bitki çayı piyasaya sunacak kişi/şirket | Tıbbi Bitki Çayları Hakkında Yönetmelik md. 2 gıda çayını ayırır; kapsamdaki ürünün ruhsat başvurusu TİTCK’ye yapılır. Md. 32 ilk piyasaya sunum için satış iznini, md. 33 reçeteli veya reçetesiz yalnız eczanede satışı düzenler. Gıda işletmesi kayıt numarası bu tıbbi ürün dosyasını karşılamaz. | Tıbbi Bitki Çayları Hakkında Yönetmelik md. 2,6,32–33 ↗ |
Etiket ve ürün bilgisi
- Gerçek gıda adını kullanın: tek bitki ile birden çok bitkiden oluşan karışımı ayırın. Karışımın bileşenlerini üretimde kullanılan ağırlığa göre azalan sırayla yazın; md. 22’deki tek bileşenli ürün istisnasını çok bileşenli çaya uygulamayın.
- Adında veya görselinde öne çıkarılan bileşenin miktar bildirimini md. 25 ve Ek-5’in özel kurallarıyla değerlendirin. Yalnız aroma vericiyle sağlanan tadı gerçek meyve/bitki içeriği gibi göstermeyin; md. 7’nin yanıltma kuralları uygulanır.
- Ek-1 kapsamındaki alerjenleri varsa bileşen listesinde belirgin yazın; bileşen listesi gerekmeyen üründe ilgili alerjen bildirimini ayrıca sağlayın. Farklı reçeteleri aynı etiket altında göndermeyin.
- Net miktar, uygun tarih, muhafaza/kullanım koşulu, sorumlu işletmeci adı-adresi, uygulanabilir işletme kayıt numarası ve menşe bilgisini verin. Kayıt numarasını ürünün tedavi etkisine verilmiş Bakanlık onayı gibi tanıtmayın.
- Hazırlama yöntemini belirsiz bir demleyin ifadesine bırakmayın. Gerçek ürün için belirlenen miktar, su ve hazırlama süresi gibi gerekli kullanım bilgisini dosyayla uyumlu yazın; bütün bitkilere kaynaksız tek sıcaklık veya süre vermeyin.
- Beslenme tablosunu ürünün gerçek içeriği ve beyanlarına göre değerlendirin. Her çayı aynı zorunluluk veya muafiyet altında göstermeyin; ilave bileşen ve beslenme/sağlık beyanı olduğunda kuralları yeniden kontrol edin.
İnternetten satılamayanlar ve kısıtlar
- Gıda çayının etiketinde, ilanında veya reklamında hastalık tedavisi/iyileştirme vaadi kullanmayın. İlaç değildir yazmak aykırı tedavi iddiasını geçerli hale getirmez.
- Bir haftada üç kilo verdirir gibi kilo kaybının miktarına veya oranına bağlı sağlık beyanı kullanmayın. Sağlık Beyanı Yönetmeliği md. 5/11 bu tür beyanı yasaklar; kullanıcı tanıklığıyla aynı iddiayı tekrarlamayın.
- Detoks, bağışıklık veya benzeri kelimeleri yalnız pazarlama sözü sayıp serbest kabul etmeyin. Sağlıkla ilişki kuran ifadeyi ilgili kılavuz ve koşullarıyla inceleyin; doğrulanmamış etkiyi yazmayın.
- Kaynağı, türü veya kullanılan kısmı belli olmayan bitkilerle reçete oluşturmayın. Güvenilirlik/hijyen kontrollerini sonradan kaynatılacak gerekçesiyle kaldırmayın.
- Tıbbi bitki çayını gıda kaydıyla normal e-ticaret mağazasında satışa çıkarmayın. Reçetesiz olması Yönetmelik md. 33’teki yalnız eczane satış şartını kaldırmaz.
Cayma hakkı
Normal gıda çayının tüketiciye mesafeli satışında Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 9 gereği genel süre teslimden itibaren 14 gündür. Md. 15/1-c yalnız çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mal koşuluyla; md. 15/1-ç koruyucu unsurun teslimden sonra açılması ve iadenin sağlık/hijyen açısından uygun olmaması birlikte varsa değerlendirilir. Uzun raf ömürlü kapalı kuru çaya sırf gıda olduğu için genel iade yasağı koymayın. Dış kargo poşetinin açılmasıyla ürünün hijyen korumasının açılmasını ayırın. Gerçekten tüketici isteğine özel hazırlanmış karışımda md. 15/1-b ayrıca incelenir; hazır standart reçeteyi seçmek tek başına kişiye özel üretim değildir. Küflü, yanlış içerikli veya ilandakinden farklı ürün şikayetini caymadan ayrı ayıp başvurusu olarak ele alın. [İade sürecinde](/sozluk/14-gun-cayma/) ürünün yeniden satış güvenliğini de ayrıca değerlendirin.
Satış sayfanızda ve ön bilgilendirme formunda istisnayı açıkça yazmadıysanız istisnaya dayanamayabilirsiniz.
Pazaryerinin bu kategori için istedikleri
- Normal gıda çayı ile takviye ve tıbbi ürün ilanını ayırın. Satıcı panelinden ilgili çay kategorisinin güncel belge ve etiket taleplerini kontrol edin; başka ürünün onay numarasını kullanmayın.
- Paket sayısı, gramaj ve karışım içeriği ilanla aynı olsun. [SKU](/sozluk/sku/) ve [barkod](/sozluk/barkod/) eşleşmesini farklı reçete ve ambalajlarda tutarlı kurun; koşulları sağlanmayan sağlık beyanını görsel veya müşteri yorumunu öne çıkararak tekrarlamayın.
Kargo ve paketleme
- Gıda Hijyeni Yönetmeliği md. 13 uyarınca temiz ve bulaşmayı önleyen taşıma düzeni kullanın. Çayı dökülme, nemlenme ve yabancı maddelerle temastan koruyacak ambalajla gönderin.
- Etiketteki muhafaza koşulunu taşımada da sürdürün. Kuru bitki çayı için kaynak olmadan zorunlu soğuk zincir veya bütün ürünlerde tek raf ömrü ilan etmeyin.
- İç poşetin kapanmasını, etiketin okunmasını ve kutu içindeki ezilme korumasını kontrol edin. Karma gönderide koku veya bulaşma riski taşıyan gıda dışı üründen yeterli ayrım sağlayın.
- Taşıma bedelini dış ambalajın ölçülerinden hesaplanan [desiyle](/arac/desi-hesaplama/) değerlendirin; çayın etiketteki net gramajıyla karıştırmayın. Islanan veya koruması bozulan ürünü ayırıp şikayeti sipariş/ürün dosyasıyla eşleştirin.
Desi ve firma firma tutar: desi hesaplama, kargo ücreti hesaplama.
Adım adım başlangıç
- Ürünün gerçek formülünü, bitki türü/kısmını ve kullanım amacını belirleyin; gıda çayı, takviye veya tıbbi ürün ayrımını tamamlayın.
- Kapalı ürün satışı mı, karıştırma/paketleme mi yaptığınızı yazın. İl/ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğüyle faaliyete uygun gıda işletmesi kaydını tamamlayın.
- Bileşen uygunluğunu, tedarik belgelerini, hijyen ve gerekli analiz planını hazırlayın. Yeni reçetede bu kontrolleri tekrarlayın.
- Türkçe etiket ve internet ilanını aynı reçeteye bağlayın. Bileşen, alerjen, net miktar, tarih/muhafaza ve hazırlama bilgisini kontrol edin; 31 Aralık 2026 uyum takvimini izleyin.
- Tedavi vaatlerini çıkarın. Sağlık beyanı düşünüyorsanız izin verilen ifadeyi, miktar/tüketim koşulunu ve kanıt dosyasını doğrulamadan yayımlamayın.
- İade koşulunu gerçek ürüne göre yazın; bütün gıdalar iade alınmaz kalıbı kullanmayın. Ambalaj ve taşıma düzenini ürünün muhafaza koşuluna göre hazırlayın.
- Sevk öncesi reçete, gramaj, paket ve ilan eşleşmesini kontrol edin. Şikayet halinde ilgili ürünü ayırabileceğiniz kayıt düzenini sürdürün.
Aynı sektörde öteki ürünler
İlgili rehberler
- Ürün etiketinde ve fiyat etiketinde olması gerekenler
- Evden satış için gereken evraklar 2026
- E-Ticarette İade Süreci: Cayma Hakkı ve İade Politikası
Sık sorulanlar
Bitki çayı takviye edici gıda sayılır mı?
Evde karışım bitki çayı hazırlayıp satabilir miyim?
Bitki çayı etiketinde demleme tarifi zorunlu mu?
Karışım çaya zayıflatır veya hastalığa iyi gelir yazabilir miyim?
Tıbbi bitki çayı pazaryerinde satılabilir mi?
Paketli kuru bitki çayında iade yasak mı?
Satış kanalınızı seçerken
Sitenizi kuracağınız altyapıyı, ödeme ve kargo çözümünü kaynaklı ve tarihli ölçütlerle karşılaştırın: e-ticaret altyapıları, sanal POS ve ödeme, kargo firmaları, pazaryeri entegratörleri, e-fatura.