Geri ödeme nedir?
Geri ödeme, tahsil edilmiş bir tutarın iptal, iade veya ilgili hukuki sebep nedeniyle tamamen ya da kısmen ödeyene geri verilmesidir. Süre, talebin hukuki sebebine ve onu başlatan olaya göre belirlenir.
Tanım
Geri ödeme, tahsil edilmiş bir tutarın iptal, iade veya ilgili hukuki sebep nedeniyle tamamen ya da kısmen ödeyene geri verilmesidir.
Bir bakışta
Geri ödeme satıcının hangi kaydını değiştirir?
Para iadesinde ilk soru, gerçekten tahsil edilmiş hangi tutarın hangi nedenle geri verileceğidir. İade talebi açılması, talebin kabulü, ödeme hizmetine iletilmesi ve işlemin tamamlanması farklı aşamalardır. Satıcı, müşteriye yalnız talep numarasını bildirmekle yetinmemeli; sonuç kaydını da ilgili satışla eşleştirmelidir. Ödeme kuruluşu üzerinden yürüyen işlemlerde kuruluşun referansı ile mağazanın sipariş numarası birlikte tutulur. Böylece aynı satış için yinelenen talepler veya eksik kalan tutarlar görülebilir. Tahsil edilmemiş bir ödeme girişiminin kapanmasını ise gerçekleşmiş para iadesi gibi raporlamayın.
Bu sayfadaki kanuni süreler tüketici işlemleri bakımındandır. Her ticari satışa veya her gönüllü iade politikasına aynı süre uygulanmaz. Önce cayma, ayıplı mal, teslim etmeme veya sözleşmeyle tanınan ek iade hakkı gibi gerçek sebebi belirleyin. Müşterinin açıklamasını tek bir genel iade başlığında toplamak, süreyi başlatan olayı kaybettirir. Dosyada talebin içeriği, ulaştığı tarih, ürünün hareketi ve tahsil edilen bedel birlikte yer alsın. Gerekçe değişirse kaydı silmek yerine değişikliğin nedenini ve yeni işlemi belirtin.
Caymada 14 günlük geri ödeme süresi ne zaman başlar?
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 12/1 uyarınca malın tesliminden sonraki caymada satıcının geri ödeme süresi, malın ön bilgilendirmede belirtilen iade taşıyıcısına verildiği tarihten itibaren 14 gündür. Tüketici başka taşıyıcı kullanırsa süre malın satıcıya ulaşmasıyla başlar. Bu nedenle her dosyada yalnız cayma bildirim tarihini esas alan tek bir sayaç kullanmayın. Taşıyıcıyı ve fiilî teslim kaydını da kontrol edin. Kanundaki süre başlangıcını satıcının kendi depo kontrolünü tamamladığı güne taşımayın.
Mal teslim edilmeden önce cayılırsa md. 12/2 kapsamında bildirimin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde geri ödeme yapılır. Hizmet sözleşmesindeki cayma için md. 12/3 bildirimin ulaşmasını esas alır. Md. 12/4 kapsamındaki geri ödemeler tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun, tek seferde ve tüketiciye masraf veya yükümlülük getirmeden yapılır. Caymanın koşulları ve istisnaları ayrıca ilgili satışa göre belirlenir. Ödeme hizmetinin işlem durumu ile satıcının kanuni yükümlülüğünü birbirinden ayırın; bir talebin panelde beklemesi süreyi kendiliğinden uzatmaz.
Ayıplı mal ve teslim etmeme durumunda aynı süre mi işler?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 11/5 farklı bir kural içerir. Ayıplı mal nedeniyle koşullarına uygun sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedel indirimi hakkı seçildiğinde, bedelin tamamı veya indirim tutarı derhâl iade edilir. Bu dosyaya gerekçesiz caymadaki 14 günlük geri ödeme süresini yerleştirmeyin. Müşterinin seçtiği hakkı ve olayın koşullarını kaydedin. Bedel indirimiyle ürünün tamamının geri alınması da aynı çözüm değildir; seçilen hakkın gerektirdiği işlemi uygulayın.
Satıcının taahhüt ettiği sürede edimini yerine getirmemesi nedeniyle tüketicinin feshi ise Yönetmelik md. 16/2–3 kapsamındadır. Bu durumda tahsil edilen tüm ödemeler, varsa teslimat masraflarıyla birlikte, fesih bildiriminin ulaşmasından itibaren 14 gün içinde kanuni faiziyle geri ödenir. Güncel faiz oranını bu sayfa belirlemez. Müşteri hizmetleri kaydında geç teslim, ayıplı ürün ve teslimden önce cayma gerekçelerini ayrı tutun. Aynı süre sayısı görülse bile başlangıç olayı ve bedelin kapsamı farklı olabilir.
Ürün bedeli, teslim ücreti ve komisyon nasıl ayrılır?
Sayfadaki kurgusal tam cayma örneğinde 1.000 TL ürün ve 80 TL tüketiciye teslim masrafı tahsil edilmiştir. İlgili cayma koşullarının sağlandığı varsayımıyla geri ödeme 1.080 TL olur. Ödeme hizmetinin satıcıdan 30 TL kestiği varsayılsa bile bu kesinti tüketicinin geri ödemesinden düşülmez. Başka ücret, hareket veya kısmi iade bulunmadığı kabul edilmiştir. Rakamlar gerçek bir kuruluşun tarifesi değildir. Hizmet bedelinin satıcıya geri verilip verilmeyeceği de bu örnekten çıkarılamaz; ilgili sözleşmenin ayrı konusudur.
Komisyon kesintisi nedeniyle satıcıya aktarılan net tutarla tüketiciye iade edilmesi gereken bedeli ayrı izleyin. Örnekte tahsilat 1.080 TL, varsayılan kesinti 30 TL ve başlangıçtaki net aktarım 1.050 TL’dir; tüketici geri ödemesi yine 1.080 TL olarak kaydedilir. Net aktarımı esas alıp eksik iade yapmak, hizmet maliyetini müşterinin bedeline taşır. Kısmi iadede ise hangi ürün ve tutarın geri verildiğini açıkça gösterin. Tam satış için kurulan bu örneği kısmi iadelerde bütün teslim masrafının dağıtım kuralı olarak kullanmayın.
İade dosyası nasıl kapatılır?
Talebin hukuki sebebini, süre başlangıcını, hesaplanan tutarı ve ödeme sonucunu tek dosyada ilişkilendirin. Fraud uyarısı veya harcama itirazı varsa bunları da kendi referanslarıyla izleyin; aynı bedelin iki kez ödenmesini önleyecek karşılaştırmayı yapın. Müşteriye hangi tutarın hangi işlemle geri verildiğini açıklayın. Güvenli ödeme düzeninde iade için gereksiz kart verisi toplamak yerine mevcut satış referansını kullanın. Dosyayı kapatırken talep oluşturuldu bilgisini tamamlanmış geri ödeme diye göstermeyin; gerçek sonuçla mutabakat sağlayın.
Örnek: Tam caymada tüketici bedeliyle satıcı kesintisini ayırma
Kurgusal satışta 1.000 TL ürün ve 80 TL teslim masrafı tahsil edilir; tam caymanın koşullarının sağlandığı ve başka ücret veya iade bulunmadığı varsayılır. Satıcıya aktarımda 30 TL hizmet kesintisi yapıldığı kabul edilir.
- Toplam tüketici ödemesi: 1.000 TL + 80 TL = 1.080 TL.
- Varsayılan ilk net satıcı aktarımı: 1.080 TL − 30 TL = 1.050 TL.
- Tam caymada tüketici geri ödemesini 1.080 TL kaydedin.
- 30 TL kesintinin satıcı bakımından sonucunu hizmet sözleşmesinde ayrıca izleyin.
Tüketiciye 1.080 TL geri verilir; satıcının 30 TL hizmet kesintisi tüketici iadesinden düşülmez. Örnek gerçek tarife, komisyonun satıcıya iadesi veya kısmi iadede teslim masrafı dağıtımı kuralı değildir.
Geri ödeme ile karıştırılan kavramlar
Süreci başlatan kayıttır; tutarın gerçekten geri verildiğini tek başına kanıtlamaz.
Kart işlemi için ilgili kurumlar üzerinden yürüyen itiraz sürecidir; satıcının normal iade kaydıyla aynı işlem değildir.
Hizmet kesintileri sonrası işletmeye geçen tutardır; tüketiciye iade yükümlülüğünün bedelini tek başına belirlemez.
Satıcı ne yapmalı?
- Talebin sebebini ve ilgili satışın tüketici işlemi olup olmadığını belirleyin.
- Doğru süre başlangıcını bildirim veya taşıma kaydıyla tespit edin.
- Ürün bedeli, teslim masrafı ve önceki iadeleri eşleştirin.
- Satıcı hizmet kesintisini tüketicinin iade bedelinden ayırın.
- Ödeme referansı ve gerçek sonuçla iade kaydını doğrulayın.
- Müşteriye tutar ve sonuç bilgisini iletip yinelenen işlemi kontrol edin.