Başabaş noktası hesaplama
Birim katkıdan başabaş adet ve ciroyu, hedef kâr için gereken tam adedi bulun. Katkı pozitif değilse ulaşılamayan sonuçlar “—” görünür; bu, sıfır adet yeterli demek değildir.
Kısa cevap
Birim katkı = Birim fiyat − Birim değişken maliyet Örnek: Dönemlik sabit gider 40.000 TL, Birim satış fiyatı 500 TL/adet, Birim değişken maliyet 300 TL/adet, Dönemlik hedef kâr 10.000 TL → Birim katkı: 200,00 TL; Başabaş için tam adet: 200.
Dönemlik sabit gider 40.000 TL, Birim satış fiyatı 500 TL/adet, Birim değişken maliyet 300 TL/adet, Dönemlik hedef kâr 10.000 TL → Birim katkı: 200,00 TL; Başabaş için tam adet: 200.
Bu sonucun bağlantısı (değerler adreste; paylaşabilirsiniz)
Formül
- Birim katkı = Birim fiyat − Birim değişken maliyet
- Başabaş teorik adet = Sabit gider ÷ Birim katkı (katkı pozitifse)
- Başabaş ciro = Teorik adet × Birim fiyat
- Tam adet ihtiyacı = Teorik adedin yukarı yuvarlanması
- Hedef kâr için adet = (Sabit gider + Hedef kâr) ÷ Birim katkı; yukarı yuvarlanır
40.000 TL gider ve 10.000 TL hedef kâr
| Dönemlik sabit gider | 40.000 TL |
|---|---|
| Birim satış fiyatı | 500 TL/adet |
| Birim değişken maliyet | 300 TL/adet |
| Dönemlik hedef kâr | 10.000 TL |
| Birim katkı | 200,00 TL |
| Katkı oranı | %40 |
| Teorik başabaş adet | 200 |
| Başabaş için tam adet | 200 |
| Teorik başabaş ciro | 100.000,00 TL |
| Tam adetle satış tutarı | 100.000,00 TL |
| Hedef kâr için tam adet | 250 |
| Hedef adette satış tutarı | 125.000,00 TL |
| Hedef adette dönem kârı | 10.000,00 TL |
200 TL birim katkı ile başabaş 200 adet; 10.000 TL hedef kâr için 250 adet. Tutarlar aynı döneme aittir.
Başabaş noktasını nasıl okuyabilirsiniz?
Başabaş noktası, seçtiğiniz dönemde satış katkısının sabit gideri karşıladığı satış düzeyidir. Aynı dönemin sabit giderini, bir ürünün satış fiyatını ve o ürüne bağlı değişken maliyeti girin. Aylık gider yazdıysanız sonuç aylık satış ihtiyacıdır. Yıllık gideri aylık hedefle karşılaştırmak anlamlı bir sonuç vermez; önce dönemleri eşitleyin.
Birim katkı, fiyat ile değişken maliyetin farkıdır. Bu farkın tamamı kâr değildir: önce dönemlik sabit giderler karşılanır. Varsayılan örnekte fiyat 500 TL, değişken maliyet 300 TL ve katkı 200 TL’dir. Sabit gider 40.000 TL olduğunda 200 adet satış 100.000 TL ciro yaratır; toplam katkı da sabit gideri tam karşılar.
Kesirli eşik ile satılması gereken tam adet
Teorik eşik her zaman tam sayı çıkmaz. Ürünü adetle satıyorsanız bir üst tam adede çıkmanız gerekir. Araç kesirli eşiği ve tam adet ihtiyacını ayrı gösterir. Yuvarlanmış adetle oluşan ciro, teorik başabaş cirosundan biraz yüksek olabilir; bu küçük fark bir hesap hatası değildir.
Örneğin sabit gider 10 TL, fiyat 5 TL ve değişken maliyet 2 TL ise katkı 3 TL’dir. Teorik eşik 10 bölü 3, yani yaklaşık 3,33 adettir. Üç satışta katkı 9 TL olduğu için 1 TL açık kalır. Dört satışta katkı 12 TL olur; gider kapanır ve 2 TL dönem kârı oluşur. Bu nedenle tam adet sonucu dört olarak verilir.
Katkı sıfır veya negatif olduğunda
Fiyat değişken maliyete eşitse her satışın sabit gideri karşılamak için bıraktığı pay sıfırdır. Pozitif sabit gideri satış sayısını artırarak kapatamazsınız. Fiyat değişken maliyetten düşükse her ek satış açığı büyütür. Böyle bir durumda araç ulaşılamayan adet ve ciroyu çizgiyle gösterir; çizgi sıfır satış yeterli anlamına gelmez.
Sabit gider sıfırsa sıfır satışta gelir ve gider eşittir; başabaş değeri bu yüzden sıfır olabilir. Ancak pozitif kâr hedefi için yine pozitif katkı gerekir. Girdiğiniz fiyat ve maliyet eşitken kâr hedefi eklemek mümkün olmayan bir satış adedi doğurur. Bu iki durumu birbirinden ayırmak, sıfıra bölme yerine yanlışlıkla sıfır adet yazılmasını önler.
Değişken maliyeti ve kâr hedefini hazırlama
Değişken maliyet girdisini aynı üründeki satışa bağlı giderlerin toplamı olarak düşünün. Ürün maliyeti, paketleme ve birim başına hesaba kattığınız taşıma ya da komisyon tutarlarını yalnız bir kez dahil edin. Aynı gideri hem sabit hem değişken tarafta tekrar yazmayın. Fiyat ve maliyetleri karşılaştırılabilir bir vergi esasında hazırlayın; araç kendiliğinden KDV eklemez veya çıkarmaz.
Hedef kâr için sabit gider ile hedef tutar toplanıp birim katkıya bölünür. Örnekte 40.000 TL sabit gider ve 10.000 TL hedef için toplam 50.000 TL katkı gerekir; 200 TL birim katkıyla 250 adet satış yeterlidir. Buradaki hedef, yalnız girdiğiniz giderlerden sonraki dönem sonucudur; ayrıca dahil etmediğiniz vergi veya giderleri ödediğiniz net kişisel gelir anlamına gelmez.
Hesap bir ürün ve sabit fiyat/maliyet varsayımı kullanır. Ürün karması, miktar indirimi, iade veya kapasite gideri değiştiğinde yeniden senaryo kurun. Hesaplanan satış miktarı talebin gerçekleşeceği veya üretim kapasitenizin yeterli olduğu garantisi değildir. Sonucu satış planınız ve gerçek birim giderlerinizle birlikte değerlendirin.
Fiyat, indirim ve kâr: öteki hesaplayıcılar
Sık sorulanlar
Başabaş noktası formülü nedir?
Sabit gideri, birim fiyat ile birim değişken maliyetin farkına bölün. Katkı pozitif değilse pozitif sabit gider için sonlu başabaş adedi yoktur.
Kesirli çıkan adedi aşağı mı yuvarlamalıyım?
Adetle ürün satıyorsanız yukarı yuvarlayın. Aşağı yuvarlanan adet sabit giderin tamamını karşılamayabilir.
Hedef kâr için kaç adet gerekir?
Sabit giderle hedef kârı toplayıp birim katkıya bölün. Tam ürün için yukarı yuvarlayın; hesaplanan adette gerçekleşen dönem kârını da kontrol edin.
Satış fiyatı maliyete eşitse neden çizgi görüyorum?
Birim katkı sıfır olduğunda pozitif sabit gider veya kâr hedefi satışla karşılanamaz. Çizgi sonuç hesaplanamıyor anlamındadır; sıfır satış yeterli demek değildir.
KDV dahil fiyat kullanabilir miyim?
Fiyat ve maliyetleri tutarlı, karşılaştırılabilir bir esasta hazırlayın. Bu araç KDV dönüşümü, beyanı veya mahsup hesabı yapmaz.
Kaynaklar
- SBA başabaş formülü ve maliyet ayrımı (erişim 2026-10-23)
- Ankara Üniversitesi açık ders, başabaş ve hedef kâr denklemleri (erişim 2026-10-23)
Bu hesaplayıcı nasıl hazırlandı?
- Formül ve yasal oranlar yukarıdaki resmî kaynaklardan alınır; yürürlük tarihleri girdi açıklamalarında yazar.
- Her hesaplayıcı yayından önce elle hesaplanmış örneklerle sınanır; sitedeki hesap motoru aynı örneklerde aynı sonucu vermeden sayfa yayımlanmaz.
- Sonuç bağlantısı değerleri adreste taşır (örnek); aynı hesap makine okunur biçimde de alınabilir (JSON).
- Yöntem ve düzeltme politikası: metodoloji, yayın ilkeleri.
Bu hesaplayıcıyı sitenize ekleyin
Blogunuza ya da mağazanıza ücretsiz ekleyebilirsiniz: kodu kopyalayıp sayfanıza yapıştırın; araç kendi yüksekliğine uyar ve oranlar güncellendikçe sizde de güncellenir. Bütün araçlar: sitenize hesaplayıcı ekleyin.
Hesaplama tarayıcınızda yapılır, girdiğiniz değerler hiçbir yere gönderilmez. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; vergi ve hukuki konularda mali müşavirinize danışın. Son kontrol: 23 Ekim 2026. Hata gördüyseniz bize yazın.